Talha Hancı
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
talhahanci@conceptymm.com

Şirket Aracı Hasarında Sigorta Yansıtması: KDV Tevkifatı, Gider Kısıtlamasına Dair Bilinmeyenler ve Muhasebe Kayıtları

Ticari hayatın akışı içerisinde şirket aktifine kayıtlı binek veya ticari araçların kaza yapması ya da dolu, su baskını gibi çevresel riskler nedeniyle hasara uğraması kaçınılmaz masraf kalemlerindendir. Hasar yetkili serviste onarılır, servis faturası şirket adına düzenlenir ve ardından bu bedel sigorta şirketine yansıtılarak tahsil edilir.

Teoride oldukça basit görünen bu süreç, uygulamada vergi mevzuatı açısından önemli ayrımlar içermektedir. Özellikle Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği'nin I/C-2.1.3.1 ve I/C-2.1.3.2.13 bölümleri çerçevesinde sigorta şirketlerinin belirlenmiş alıcılar arasında yer alması; faturanın düzenlenişinden KDV tevkifatına, muhasebe kayıtlarından binek araçlardaki %70 gider kısıtlamasına kadar birçok konunun birlikte değerlendirilmesini gerektirmektedir.

1. Nakdi Tazminat ile Masraf Yansıtmasının Ayrımı ve KDV Tevkifatı

Uygulamada ilk yapılması gereken ayrım, sigorta şirketinden elde edilen tutarın hukuki niteliğidir.

Nakdi Sigorta Tazminatı: Herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığını oluşturmayan, doğrudan hasarın tazmini amacıyla yapılan nakdi ödemeler KDV'nin konusuna girmez.

Masraf Yansıtması: İşletmenin kendi adına yaptırdığı onarım hizmetine ilişkin bedeli sigorta şirketine yansıtması ise GİB'in konuya ilişkin özelgesinde KDV'ye tabi bir işlem olarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda sigorta şirketine düzenlenen faturada KDV hesaplanması gerekmektedir (KDVK m. 1/1).

KDV tevkifatı bakımından ise KDVGUT'nin I/C-2.1.3.1 ve I/C-2.1.3.2.13 bölümleri önem taşımaktadır. Sigorta ve reasürans şirketleri belirlenmiş alıcılar arasında sayılmıştır. KDV mükellefleri tarafından bu şirketlere ifa edilen ve Tebliğ'de özel olarak düzenlenmeyen diğer hizmetlerde 5/10 oranında KDV tevkifatı uygulanmaktadır.

Nitekim İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 23.08.2022 tarihli ve E-39044742-130[Özelge]-940709 sayılı özelgesinde de şirket aktifindeki binek otomobilin dolu hasarı nedeniyle yapılan onarım masraflarının sigorta şirketine yansıtılmasında KDV hesaplanması ve 5/10 oranında tevkifat uygulanması gerektiği açıklanmıştır.

2. Örnek Olay ve Muhasebe Kayıtları

Şirket aktifinde kayıtlı, genel yönetim faaliyetlerinde kullanılan binek otomobil kaza sonucu hasar görmüş; yetkili servis tarafından onarım karşılığında şirket adına 100.000 TL + %20 KDV (20.000 TL) olmak üzere toplam 120.000 TL tutarında fatura düzenlenmiştir. Şirket bu bedeli sigorta şirketine yansıtacaktır.

Sigorta şirketine düzenlenecek faturanın açıklama bölümünde hasar dosya numarası, araç plakası, yetkili servis faturasının tarih ve numarası ile onarım bedelinin sigorta şirketine yansıtıldığı bilgisine yer verilmesi, işlemin tevsiki açısından önemlidir.

• Fatura matrahı: 100.000 TL
• Hesaplanan KDV (%20): 20.000 TL
• KDV tevkifat oranı: 5/10
• Tevkif edilen KDV: 10.000 TL
• Sigorta şirketinden tahsil edilecek tutar: 110.000 TL

Yetkili servis faturasının kaydı

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
770	GENEL YÖNETİM GİDERLERİ	100.000
191	İNDİRİLECEK KDV	20.000
320	SATICILAR		120.000
Servis tarafından düzenlenen hasar onarım faturası

Sigorta şirketine yansıtma faturasının kaydı

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
120	ALICILAR	110.000
136	DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR	10.000
649 / 679	GELİR HESABI		100.000
391	HESAPLANAN KDV		20.000
Sigorta şirketine yansıtma faturası

136 hesabında izlenen 10.000 TL, kısmi KDV tevkifatı nedeniyle satıcı tarafından tahsil edilmeyen ve ilgili dönem KDV beyannamesinde iade hakkı doğuran işlem kapsamında takip edilen KDV alacağını ifade eder. Bu tutarın nakden veya mahsuben iadesi, KDVGUT'de belirtilen beyan ve iade şartlarının yerine getirilmesine bağlıdır. Bu nedenle 136 hesabı, sigorta şirketinden nakden tahsil edilecek bir ticari alacak niteliğinde değildir. 136 hesabında takip edilen tevkif edilmiş KDV alacağı; ilgili KDV beyannamesi, iade talebi ve mahsup işlemlerinin sonuçlarına göre kapatılır.

Sigorta şirketinden tahsilat

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
102	BANKALAR	110.000
120	ALICILAR		110.000
Sigorta şirketinden yansıtma bedelinin tahsili

3. Binek Otomobillerde %70 Gider Kısıtlaması ve Özelge Yaklaşımı

Gelir Vergisi Kanunu'nun 40/5. maddesi uyarınca, işletmeye veya envantere dahil olup ticari faaliyette kullanılan binek otomobillere ilişkin tamir, bakım, yakıt ve benzeri cari giderlerin normal şartlarda %70'i gider olarak dikkate alınabilmekte, kalan %30'luk kısmı ise kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak değerlendirilmektedir.

Ancak sigorta şirketince karşılanan hasar onarım giderlerinde farklı bir değerlendirme söz konusudur.

İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 23.08.2022 tarihli ve E-39044742-130[Özelge]-940709 sayılı özelgesinde, şirket aktifindeki binek otomobilin dolu hasarı nedeniyle yapılan onarım giderinin sigorta şirketince karşılanması ve tahsil edilen tutarın tamamının gelir kaydedilmesi durumunda, onarım giderinin tamamının gider kısıtlamasına tabi tutulmaksızın gider olarak dikkate alınabileceği açıklanmıştır.

Bu kapsamda;

1. Yetkili servis tarafından düzenlenen onarım faturası gider olarak kaydedilir.
2. Sigorta şirketinden tahsil edilen onarım bedelinin tamamı gelir hesaplarına intikal ettirilir.
3. Sigorta şirketince karşılanan ve tamamı gelir kaydedilen onarım giderinin tamamı (%100) gider olarak dikkate alınabilir.
4. Onarım faturasında yer alan KDV'nin tamamı, KDVK'nın 29/1. maddesi kapsamında indirim konusu yapılabilir.

Sonuç olarak, şirket aktifine kayıtlı araçların hasar onarım giderlerinin sigorta şirketine yansıtılmasında, işlemin gerçek mahiyetinin doğru belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığı olmaksızın ödenen sigorta tazminatları KDV'nin konusuna girmemekle birlikte, işletmenin kendi adına yaptırdığı onarım hizmetlerine ilişkin masrafların sigorta şirketine yansıtılmasında KDV hesaplanması ve ilgili şartların sağlanması hâlinde 5/10 oranında KDV tevkifatı uygulanması gerekmektedir.

Diğer taraftan, binek otomobillere ilişkin onarım giderlerinde uygulanan %70 gider kısıtlaması, sigorta şirketince karşılanan ve tamamı gelir kaydedilen onarım bedelleri bakımından farklı değerlendirilmektedir. GİB'in 23.08.2022 tarihli özelgesinde de açıklandığı üzere, belirtilen koşulların sağlanması hâlinde sigorta şirketince karşılanan onarım giderinin tamamının gider olarak dikkate alınması mümkündür.

06.11.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.