Aydın Şahin
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
E. Vergi Müfettişi
aydinsahin@generaldenetim.com

Fason Üretimde İndirimli Kurumlar Vergisi

Sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim yapan kurumların münhasıran üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlara kurumlar vergisi oranı 01.01.2027 tarihinden itibaren %12,50 olarak uygulanacak.

Uygulamada en çok merak edilen konulardan biri fason üretim. Üretimi bir başka işletmeye yaptıran firma mı, yoksa fason üretimi gerçekleştiren firma mı indirimden yararlanır? Bu yazıda önce mevzuatın bu soruya ne kadarını cevapladığını, ardından cevapsız kalan kısım için görüşümüzü paylaşacağız.

Mevzuat ve Uygulama

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/8 maddesine göre indirimli orandan yararlanmak için iki şart birlikte aranmaktadır:

• Sanayi sicil belgesine sahip olmaksı,
• Fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etmek.

İndirim, kurumun tüm kazancına değil, münhasıran üretim faaliyetinden elde edilen kazancına uygulanır. Dokuzuncu fıkra uyarınca üretim ve ihracat indirimleri, maddedeki diğer indirimler uygulandıktan sonra kalan oran üzerinden hesaplanır. üretimden elde edilen kazanca ayrıca ihracat indirimi uygulanmaz.

Kanun metni fason imalata ilişkin herhangi bir hüküm içermemektedir. Bu konuda 26 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile 1 Sıra No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin ilgili bölümü güncellenmiş ve fason imalata ilişkin açıklamalar eklenmiştir. Bu açıklamaların özeti şöyledir:

• Üretim faaliyetinin belirli safhalarında dışarıdan fason hizmet satın alınması, tek başına indirimli oran uygulamasına engel değildir. Fason hizmet alınarak üretilen ürünlerden elde edilen kazanca da indirimli oran uygulanabilir.
• Bunun için yaptıran kurumun sanayi sicil belgesine sahip olması ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etmesi gerekir.
• Fason imalatın sanayi sicil belgesi veya faaliyet ruhsatında yazılı üretim kapsamında yaptırılması, imalatın fason imalattan çok işletmenin kendi imalatından oluşması, indirimden yararlanacak kazancın fiili kapasite kullanımı ile sınırlı olması, iş riskinin ve organizasyonunun üstlenilmesi ve ham madde ile yardımcı maddelerin temin edilmesi gerekir.
• Üretimin esas itibarıyla fason üreticiler aracılığıyla yürütülmesi veya mükellefin üretim organizasyonunu ve riskini üstlenmeksizin yalnızca ticari faaliyette bulunması hâlinde elde edilen kazanç üretim kazancı sayılmaz.

Tebliğdeki örnekte, mobilya imalatı yapan sanayi sicil belgeli bir şirketin bazı parçaların kesim ve boyama işlemlerini fason yaptırması. buna karşılık üretim planlamasını, hammadde teminini ve kalite kontrolünü kendisinin yürütmesi hâlinde, ürünlerin satışından elde edilen kazanç üretim kazancı kabul edilmiştir.

Yani soru, yaptıran açısından büyük ölçüde cevaplanmıştır: Şartları taşıyan yaptıran indirimden yararlanabilir.

Fasoncunun Durumu

Fason imalatı gerçekleştiren kurumun, aldığı hizmet bedelinden doğan kazancın üretim kazancı sayılıp sayılmayacağı konusunda açık bir hüküm veya örnek bulunmamaktadır. Pratikte iki karşıt yaklaşım savunulabilir.

Kısıtlayıcı yaklaşım: Fasoncu, ürünün sahibi değildir, ham maddeyi temin etmez, pazar riskini üstlenmez, yalnızca işçilik/işleme hizmeti sunar. Dolayısıyla kazancı üretim değil, hizmet kazancıdır. Teşvik asıl üretim organizasyonunu ve riskini üstlenene verilmelidir. Ayrıca aynı üretimden hem yaptıranın hem fasoncunun yararlanması teşvikin mükerrer uygulanması anlamına gelir.

Bizim görüşümüz: Fasoncu, sanayi sicil belgesi kapsamındaki faaliyeti fiilen yürütüyorsa, hizmet bedelinden doğan kazanç da üretim faaliyetinden elde edilen kazançtır ve indirimden yararlanabilir. Gerekçelerimiz şunlardır:

1. Kanun, “fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden” kurumdan söz etmektedir. Makine, işçilik ve teknik bilgiyle fiziki dönüşümü gerçekleştiren fasoncu fiilen üretim yapmaktadır.
2. Fasoncunun sanayi sicil belgesi, ilgili faaliyeti kapsıyorsa, kanunun öngördüğü iki şartı da karşılamış olur.
3. İndirim, ürünün tamamına değil, her mükellefin kendi kazancına uygulanır. Yaptıran ürün satışından doğan kazancı, fasoncu ise hizmet bedelinden doğan kazancı üzerinden indirimden yararlanır. Aynı kazanç iki kez teşvik edilmemektedir, üretim zincirinin her halkasında katma değer yaratan kurum kendi katma değeri için teşvikten yararlanır.
4. Tebliğ, fasoncunun kazancını dışlayan bir hüküm içermemektedir. Vergi hukukunda istisna ve indirim hükümlerinin dar yorumlanması ilkesi, açık bir hükmün bulunmadığı yerde lafzın ötesinde bir sınırlama yaratmak için gerekçe oluşturamaz.

Sonuç

26 Seri No.lu Tebliğ, fason üretim yaptıran sanayi sicil belgeli firmaların indirimli orandan yararlanabileceğini kabul etmiş, ancak bunu kendi imalatın ağırlığı, risk ve organizasyonun üstlenilmesi, hammadde teminini ve kapasite sınırı gibi şartlara bağlamıştır. Fasoncunun durumu ise Tebliğde açıkça ele alınmamıştır.

Görüşümüze göre, ilgili faaliyeti kapsayan sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim yapan fasoncu da hizmet bedelinden doğan kazancı için indirimden yararlanmalıdır. Zira kanunun aradığı ölçüt, ürünün sahipliği değil, üretim faaliyetinin fiilen yürütülmesidir. Konunun yeni olması nedeniyle idarenin yaklaşımını takip etmek faydalı olacaktır.

30.10.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.