Fiyata gizlenen royaltinin vergisi: 4 sorun 4 test

Çok uluslu bir grupta fatu­ra çoğu zaman tek satır­dır: "mal bedeli". Oysa o tek satırın içinde, markanın, pa­tentin, yazılımın ya da know-how'ın kullanım karşılığı ses­sizce gizlenmiş olabilir. Vergi Denetim Kurulu'nun yeni çı­kan e-dergisinin ilk sayısın­da yer alan "Mal Bedeli İçine Gizlenmiş Royalti Ödemele­rinin Uluslararası Vergileme ve Transfer Fiyatlandırması Açısından İncelenmesi" baş­lıklı çalışma, tam da bu ses­siz alana, literatürdeki adıyla "embedded royalty" (gömülü royalti) meselesine VDK ba­kış açısını yansıtıyor.

Meselenin e-dergide bir başlık olarak öne çıkarılması, önümüzdeki dönemde incele­melerin yönüne dair bir işaret niteliğinde.

Mesajı kısa ve net: Bir öde­menin vergisel kaderini ta­şıdığı etiket değil, ekonomik mahiyeti belirler.

Makalenin can alıcı tes­piti?

Yurtdışındaki firmanın ro­yalti tutarını da içine katarak tek bir "mal bedeli" faturası kesmesi, Türki­ye'deki ödeyici­nin tevkifat (sto­paj) yükümlü­lüğünü ortadan kaldırmaz. Tam tersine, stopaj matrahının mal bedelinden ayrış­tırılması gerekir. İlişkili kurumlar arasındaki işlem­lerde bu ayrıştırmanın pusu­lası ise transfer fiyatlandır­masının değişmez ilkesidir: emsallere uygunluk.

Bu yaklaşım yeni bir icat değil; idarenin yıllardır sa­vunduğu "şekil değil öz" çiz­gisinin royalti ayağına oturu­yor.

İnceleme elemanının soracağı sorular?

1.Bu ürün benzerlerinden neden daha pahalı?

2.Fiyat farkının içinde bir marka kullanım bedeli mi var?

3.Patentin ya da teknoloji­nin karşılığı gerçekten ayrıca ödendi mi, yoksa fiyata mı ek­lendi?

1 fatura 4 sorun

VDK nın yayınladığı maka­lede, bu riski tek bir vergiye sıkıştırmıyor. Çünkü fiyata gizlenen royalti, en az dört ay­rı cephede aynı anda sorun çı­karabiliyor:

1.Stopaj cephesinde

Ayrıştırılması gereken ro­yalti unsuru için eksik tevki­fat tarhiyatı gündeme gelir; çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının yanlış uygulan­ması bu riski büyütür.

2.Kurumlar vergisi cep­hesinde

İlişkili kişiye emsalin üze­rinde ödenen bedel, transfer fiyatlandırması yoluyla örtü­lü kazanç dağıtımı sayılarak gider kabul edilmeyebilir.

3.Gümrük cephesinde

Gümrük Kanunu'nun 27/c maddesi uyarınca, eşyanın sa­tış koşulu gereği ödenen ve fi­yata dahil edilmemiş royalti, gümrük kıymetine eklenmek zorundadır.

4.KDV cephesinde

Sorumlu sıfatıyla beyan edilmesi gereken tutarlar ile gümrükte ödenen kısım ara­sında uyumsuzluk, usulsüzlük cezalarını davet eder. Kısaca­sı aynı tek satırlık fatura, dört ayrı masada dört ayrı tarhiya­tın kapısını aralayabiliyor.

Şirketler ne yapmalı?

1.Sözleşmeler gözden ge­çirin

Sözleşmeleri bir bütün ola­rak okumak gerekir: satış söz­leşmesinin yanında marka li­sans, know-how, dağıtım ve franchise anlaşmaları birlikte değerlendirilmeli; çünkü "ro­yalti-free" ibaresi tek başına kalkan değildir.

2.Fiyat analizi yapın

Fiyatın içinde örtülü bir gayrimaddi hak bedeli olup olmadığı analiz edilmeli ve emsallere uygunluk dokü­mantasyonu güncel tutulmalı.

3.Kayıt işlem tutarlılığı test edilmeli

PepsiCo kararının en so­mut dersi budur— para akışı ile hukuki form birbirini tut­malı: kimin sattığı, kimin fa­tura kestiği, mülkiyet ve ris­kin kimde olduğu kayıtlarla örtüşmeli.

4.İşin gümrük boyutu da değerlendirilmeli

Gömülü royalti unsuru­nun gümrük kıymeti, stopaj ve KDV boyutları ayrı ayrı ele alınmalı.

Değerlendirme

Mükellefler için sonuç tek cümlede özetlenebilir: "Mal bedeli" yazmak, ödemeyi ro­yalti olmaktan çıkarmaz. Eğer bedelin bir kısmı gerçekte bir markanın, patentin veya know-how'ın kullanım karşı­lığıysa, bunu ekonomik ger­çeklikle uyumlu biçimde bel­gelemeyen şirketler; yalnızca bir değil, dört ayrı vergi cep­hesinde aynı anda savunma yapmak zorunda kalabilir. Sözleşmeyi yazan kalem, ço­ğu zaman incelemenin de ka­derini yazar.

(Kaynak: YMM Zeki Gündüz / www.dunya.com | 22.06.2026)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.