Koray Ateş
Vergi Uzmanı
korayates@muhasebetr.com

Örtülü Sermaye Borç Veren Kurum Açısından Avantajlı Bir Uygulamadır

Kurumlar Vergisi Kanununun 11. maddesinin 1. bendinin b fıkrası gereğince, örtülü sermaye üzerinden ödenen faiz, vade farkı gibi ödemelerin de Kanunen Kabul Edilmeyen Gider olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır. Aynı kanun, ortakla ilişkili kişi kavramına da açıklık getirerek ortağın doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında ortağı olduğu veya bu oranda oy veya kar payı hakkına sahip olduğu bir kurum olarak tanımlamıştır.

Konuya kısa bir teorik giriş yaptıktan sonra okuyucunun daha kolay anlamasını sağlamak amacıyla uygulamalı bir ornek üzerinden giderek neden böyle bir başlık seçtiğim daha iyi anlaşılmış olacaktır.

Uygulama: Barış Otomotiv A.Ş. dolaylı olarak ilişkili kurum olan ABC Tekstil Ltd.Şti ye yıl içinde borç para vermiştir. ABC Tekstil ise bu paraları yeni yatırımlarda kullanmak için almıştır. ABC Tekstilin özsermaye ve kullanığı borç para ile ilgili bilgiler şöyledir.

ABC Tekstil Ltd.Özsermayesi:                 100.000 TL

ABC Tekstilin kullandığı borç tutarı:       3.000.000 TL

31.12.2010 tarihinde Barış Otomotiv A.Ş. vermiş olduğu bu borç için ABC Tekstil Ltd.Şti’ye faiz faturası (adat hesaplaması) düzenlemek istemiştir. Vermiş olduğu 3.000.000 TL için 300.000 TL faiz hesaplamış buna KDV ‘yide ilave ederek faturaya dökmek istemiştir.

Buraya kadar anlattıklarımız tamamen mevzuata uygun olması gereken işlemlerdir. Ancak asıl sorun bundan sonra başlamaktadır. Neden mi?

1 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin 12.1 bölümüne göre;

İşletmede kullanılan borçların örtülü sermaye sayılabilmesi için;

• Doğrudan veya dolaylı olarak ortak veya ortakla ilişkili kişiden temin edilmesi,
• İşletmede kullanılması,
• Bu şekilde kullanılan borcun hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşması,

Şartlarının hepsi birden sağlandığından bu borçlanma artık örtülü sermaye hükümlerine göre değerlendirilecektir.

Peki bundan sonra ne olacak. Konu ile ilgili tebliğe tekrar göz atmak gerekirse,

Tebliğin 12.1.6 bölümüne göre; Örtülü sermaye uygulamasında temin edilen borcun tamamının değil, sadece öz sermayenin üç katını aşan kısmının örtülü sermaye sayılması ve bu kısma ilişkin faiz, kur farkı ve benzeri giderlerin, Kurumlar Vergisi Kanunu uygulamasında gider kabul edilmemesi hüküm altına alınmıştır.

Yine aynı tebliğin 12.4.1. bölümüne göre Borç veren tarafından düzeltme yapılırken, faiz gelirlerinden örtülü sermayeye isabet eden kısımlar kâr payı geliri olarak dikkate alınacak ve şartların varlığı halinde iştirak kazançları istisnası olarak vergiden istisna edilecektir.

Tebliğ oldukça açık. Örtülü sermayeye isabet eden kısımlar için hesaplanacak faiz öncelikle borcu alan firma için finansman gideri değil kanunen kabul edilmeyen giderdir. Borç veren firma için ise iştirak kazancı olacak olup vergi matrahından düşülecektir.

Yani ABC tekstilin (borcu alan firmanın) özsermayesi 100.000 değilde 2.000.000 TL olsaydı eğer Barış Otomotiv A.Ş. tarafından düzenlenecek faiz faturası Barış Otomotiv tarafından kayıtlara aynen şu şekilde geçilecekti;

---------------------------------------------------31.12.2010----------------------------------------

120 Alıcılar (ABC Tekstil)  354.000

642 Fazi gelirleri  300.000

391 Hes.KDV       54.000

Barış A.Ş. Adat faturası kaydı

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------31.12.2010---------------------------------------------

780 Finansman Gid.  300.000

191 İnd. KDV              54.000

320 Satıcılar (Barış Otomotiv) 354.000

ABC Tekstil Ltd.Şti kaydı

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ancak yukarıda tebliğ hükümleri dikkate alındığında Maliye İdaresi bunu örtülü sermaye olarak kabul ettiğinden bu borç için düzenlenecek faturadaki faiz geliri artık faiz geliri değil iştirak kazançları olarak kayıtlara intikal edilecek ve söz konusu bu tutar ise örneğimizdeki ABC Tekstil Ltd.Şti tarafından gider olarak kayıtlara alınamayacaktır.

Bu işin kurunmlar vergisi boyutudur. Bir de KDV boyutu vardır. Maliye İdaresi örtülü sermayeyi kar dağıtımı olarak görmektedir. Bilindiği gibi kar dağıtımı ise KDV’nin KONUSUNA girmemektedir. Hatta örtülü sermaye dolayısıyla düzenlenecek faturanın KDV ye tabi olmamasına yöneli Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığının 09.06.2008 tarih ve B.07.GİB.0.04.99.16.01./01/KVK-12-2008-MUK-30 sayılı muktezası da mevcuttur.

Yani örtülü sermaye dolayısıyla elde edilen faiz için düzenlenecek faturada KDV hesaplaması yapılmayacaktır.

Eğer bunlar dikkate alınmadan KDV’li bir fatura düzenlense idi bir inceleme esnasında inceleme elemanı ABC tekstilin indirim konusu yaptığı KDV’yi reddecekti ve vergi ziyaı hesaplayacaktı. Yine ABC Tekstil tarafından gider yazılan 300.000 TL yide reddecekti ve bunun üzerinden de resen kurumlar vergisi tarhiyatı yapacaktı.

Sonuç olarak örtülü sermaye hükümleri dikkate alınarak düzenlenecek olan fatura aşağıdaki gibi kayıtlara alınacaktır.

-----------------------------------------/--------------------------------

120 Alıcılar (ABC Tekstil)       300.000

640 İşt.Tem.Gel (istisna) 300.000

Barış Otomotiv Adat kaydı

---------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------/--------------------------------

689 Diğ.Ol.Dış.Gid.Zar.          300.000

320 Satıcılar 300.000

ABC Tekstil kaydı

---------------------------------------------------------------------------

Zira ABC Tekstil Ltd.Şti’nin öz sermayesi örneğin 2.000.000 TL olsaydı Barış Otomotiv A.Ş.’nin düzenleyeceği adat faturası için 54.000 TL KDV ile 60.000 TL kurumlar vergisi olmak üzere toplam 114.000 TL vergi ödeyecekti.

Ancak ABC teksil tarafından alınan borç özsermayenin 3 katını aştığından dolayı ve tebliğde belirtilen diğer şartlarda sağlandığından dolayı vergi kanunlarımız bu borcu örtülü sermaye olarak değerlendirmekte ve BORÇ VEREN açısından hem KDV den arındırmakta hem de vergiden istisna etmektedir.

Bu açıdan bakıldığında borç veren kurumun bundan karlı çıktığı söylenebilir mi? Kişisel kanaatimce borç veren kurumun bu olaydan karlı çıktığı söylenebilir. Aksi halde ödenecek vergi yükü borç veren açısından 114.000 TL olacaktı. Kanun koyucunun örtülü sermayeyi adat çerçevesinde düşünüp değerlendirmesi halinde yukarıdaki örnekte de açıkça görüleceği üzere adat için yola çıkılmışken örtülü sermaye duvarına çarpılmış ve bir anda borç veren firma açısından hem KDV hem de kurumlar vergisinden olunmuştur.

23.03.2011

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.