BASINDAN YAZILAR
Asgari Ücret Üzerindeki Ücretlerin Vergilenmesi - MuhasebeTR

Asgari Ücret Üzerindeki Ücretlerin Vergilenmesi

1 Temmuz 2022 tarihli mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı uyarınca; milli seviyede tek asgari ücretin belirlenmesine karar verilmiş olup, 01.07.2022 –31.12.2022 tarihleri arasında milli seviyede tüm çalışanlar için aynı olarak uygulanmak üzere, işçinin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretinin (215,70) ikiyüz on beş lira yetmiş kuruş olmasına karar verilmiştir. Buna göre; asgari ücretin aylık brüt tutarı da 6.471 TL olmaktadır.                                   

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 82. maddesinde günlük kazanç sınırları tanımlanmış ve “5510 Sayılı Kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırının, asgari ücretin otuzda biri, üst sınırının ise günlük kazanç alt sınırının 7,5 katı olacağı” hüküm altına alınmıştır.

Buna göre; 01.07.2022 – 31.12.2022 tarihleri arasında uygulanacak olan Sigorta Prim taban ve tavan tutarları şöyle olacaktır: 

 

01.07.2021 – 31.12.2021

 

Günlük

Aylık

Taban tutarı

215,70 TL

6.471,00 TL

Tavan tutarı

1.617,75 TL

48.532,50 TL

3308 sayılı Kanun ’un 25. maddesi uyarınca, aday çırak, çırak ve işletmelerde meslek eğitimi gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere ödenecek ücret ve bu ücretlerdeki artışlar; aday çırak veya çırağın velisi veya vasisi veya kişi reşit ise kendisi; öğrenciler için okul müdürlüğü ile işyeri sahibi arasında Bakanlıkça belirlenen esaslara göre düzenlenecek sözleşme ile tespit edilir. Ancak, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında staj veya tamamlayıcı eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden, aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan aşağı ücret ödenemez.

Aday çırak, çırak ve öğrencilere ödenecek ücretler her türlü vergiden müstesnadır.

Aday çırak, çıraklar, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında okumakta iken staja, tamamlayıcı eğitime veya alan eğitimine tabi tutulan öğrencilerin sigorta primleri asgari ücretin yüzde ellisi üzerinden, Bakanlık ile mesleki ve teknik eğitim yapan yükseköğretim kurumlarının bağlı olduğu üniversitelerin bütçesine konulan ödenekten karşılanır.

25 Aralık 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7349 sayılı “Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”da yer alan düzenlemelerde asgari ücretin gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna edilmesine ilişkin maddeler yer almıştır. Keza, bu düzenlemelerde asgari ücretin üzerinde gelir elde eden ücretlilerde de asgari ücret tutarı kadarlık gelir üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi alınmaması benimsenmiştir.

Anılan düzenlemeler uyarınca, 01.07.2022-31.12.2022 tarihleri arasında asgari ücretin aylık net tutarları şu şekilde olmaktadır: 

Asgari ücret kesintileri ve net tutar

 

Asgari ücrette işveren katkısı

 

 

TL

TL

 

 

 

 

Brüt Tutar

6.471,00

Sigorta Primi İşveren Payı (% 20,5)*

 1.326,56  

 
 

Sigorta Primi İşçi Payı (% 14)

905,94

İşsizlik Sigortası İşveren Payı (% 2)

  129,42  

 
 

İşsizlik Sig. İşçi Payı (% 1)

64,71

 

 

 

Kesintiler Toplamı

970,65

 

 

 

Net Ödenecek Tutar*

5500,35

Toplam

 1.455,98  

 

Bir asgari ücretlinin işverene maliyeti ise 2022 yılı ikinci yarısı boyunca, aylık 7.926,98 TL olmaktadır. Şöyle ki; 

Asgari Ücretlinin İşverene Maliyeti

   TL

Brüt Ücret

6.471,00

İşveren Sigorta ve İşsizlik Primleri

1.455,98

Toplam Maliyet(*)

7.926,98

(*)Ancak, aylık prim ve hizmet belgelerini Sosyal Güvenlik Kurumu’na düzenli olarak verip, primlerini de düzenli olarak ödeyen ve borcu olmayan işverenler 5 puanlık sigorta primi indiriminden yararlanabilecek (dolayısı ile işveren sigorta primleri %20,5 yerine %15,5 olarak uygulanacak) olup, söz konusu indirim dikkate alındığında, asgari ücretin işverene maliyeti aylık 7.603,43 TL olacaktır.

Öte yandan, asgari ücrete isabet eden tutar vergi dışı bırakıldığı için, bir asgari ücretlinin sigorta, şahıs sigortası, sendika aidatı, engellilik indirimi gibi indirimlerden yararlanması söz konusu olmayacaktır. Ancak, asgari ücreti aşan ücret geliri elde edenlerde, varsa, engellilik indirimi, sendika aidatı vb. indirimler yapılabilecektir.

Asgari ücretin üzerinde olan ücretlerde gelir vergisi istisnasının uygulanması

7349 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu’nun Ücretlerde İstisnaları düzenleyen 23’üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen 18. Nolu bend hükmü şöyledir:

“Hizmet erbabının, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu pirimi ve işsizlik sigorta pirimi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri (Şu kadar ki, istisnayı aşan ücret gelirinin vergilendirilmesinde verginin hesaplanacağı gelir dilim tutarları ve oranları, istisna kapsamındaki tutarlar da dikkate alınarak belirlenir. Ödenecek vergi tutarı, bu suretle bulunan vergi tutarının içinde istisna tutara isabet eden kısım düşülmek suretiyle hesaplanır. İstisna nedeniyle alınmayacak olan vergi ilgili ayda aylık asgari ücret üzerinden hesaplanması gereken vergiyi aşamaz. Birden fazla işverenden ücret alanlarda bu istisna sadece en yüksek olan ücrete uygulanır.”

Anılan madde hükmü ile hizmet erbabına ödenen ücretlerin, ilgili ayda geçerli olan brüt asgari ücretten işçi sigorta primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan kısmı gelir vergisinden istisna edilmekte, ücret gelirinin asgari ücrete isabet eden kısmı üzerinden gelir vergisi alınmaması sağlanmaktadır.

Asgari ücret üzerindeki ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde; istisna kapsamındaki tutar dâhil, kümülatif vergi matrahının tabi olduğu vergi dilimi ve oranlarına göre vergileme yapılacaktır. Diğer bir ifadeyle, istisna tutarını aşan ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde, uygulanacak gelir vergisi dilimi ve oranının ilgili ay ve önceki aylardaki istisna tutarlarının da eklenmesi suretiyle belirlenmesi ve verginin bu şekilde belirlenen kümülatif tutarın tabi olduğu vergi dilimleri ve oranları dikkate alınarak hesaplanması öngörülmektedir. Bu sayede, asgari ücret tutarına ilişkin istisnadan tüm ücretlilerin asgari ücretlilerin yararlandığı istisna tutarını aşmayacak şekilde yararlanmaları sağlanmaktadır.

Örneğin; brüt aylığı 10 bin lira olan ücretlinin ilk ay brüt ücretinden önce işçiye ait sigorta primi (10.000 x % 14=1.400 TL) ve işsizlik sigorta primi (10.000 x % 1= 100 TL) düşülecek ve bu şekilde hesaplanan 8.500 lira üzerinden (8.500 x % 15=) 1.275 TL gelir vergisi hesaplanacaktır (2022 yılında uygulanacak Gelir Vergisi tarifesine göre ilk dilim olan 32.000 TL’ye kadar yüzde 15 vergi, 32.000TL ile 70.000 TL arasındaki tutarlar için % 20 vergi söz konusudur). Asgari ücrete isabet eden aylık gelir vergisi tutarı olan ( 4.253,40 x % 15=) 638,01 TL, hesaplanmış olan 1.275 liradan düşülerek ödenecek gelir vergisi (1.275 – 638,01=) 636,99 TL olarak bulunacaktır. İkinci ay kümülatif brüt ücret (10.000+10.000=) 20.000 TL olacak, bu tutardan, önceki ve cari aya ilişkin işçiye ait sigorta ve işsizlik sigortası primi tutarı olan (1.500 + 1.500=) 3.000 TL düşüldüğünde, kümülatif vergi matrahı tutarı olan 17.000 TL bulunacaktır. Başka bir deyişle; ilk aya ait olan matrah 8.500 TL ile ikinci aya ait olan matrah 8.500 TL matrah toplanarak bulunacak kümülatif tutar 17.000 TL olacaktır. Gelir Vergisi Tarifesindeki dilimlere göre vergi oranı belirlenirken bu şekilde hesaplanan kümülatif tutarlar dikkate alınacaktır. İkinci ayda üzerinden gelir vergisi hesaplanacak tutar ise (8.500 x % 15=) 1.275 TL olarak bulunacak ve bu tutardan asgari ücrete isabet eden aylık 638,01 TL düşülerek ödenecek gelir vergisi (1.275- 638,01=) 636,99 TL olarak bulunacaktır. Hesaplama takip eden aylarda da bu şekilde devam edecektir. (Not: 2022 Ağustos ayından itibaren asgari ücretin vergi hesabına esas olan tutar toplamı %15 orana tabi ilk gelir dilimi olan 32.000 TL’yi aşacak olup, aşan kısım % 20’lik gelir dilimine girecektir. Kanımızca, aşan kısım üzerinden aylık asgari ücrete isabet eden gelir vergisi bulunurken bu oran da dikkate alınarak hesaplanan vergi tutarı indirim konusu yapılmalıdır. Bu çerçevede asgari ücrete tekabül eden gelir vergisi tutarı 2022 yılı başından itibaren çalışanlarda, 2022 yılının ilk 6 ayında aylık 638,01 TL, 7.ayda 825,05 TL ve 8. ayda 1.051,11 TL 9.aydan itibaren yılsonuna kadarlık 4 ayda aylık 1.100,07 TL olup, bu tutarların hesaplamada indirim konusu yapılması gerekir.)  Böylece, asgari ücretli ne kadar vergi istinasından yararlanıyorsa, tüm ücretliler aynı tutarda vergi istisnasından yararlanmış olacaktır.

Asgari ücretin üzerinde olan ücretlerde damga vergisi istisnasının uygulanması

Anılan kanun ile hizmet erbabına ödenen ücretlerin aylık brüt asgari ücrete isabet eden kısmı üzerinden damga vergisi alınmamasını sağlanmayı amaçlayan madde şöyledir:

1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı tablonun “IV- Ticari ve medeni işlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı bölümünün (34) numaralı fıkrasında yer alan “ücretlere ilişkin kağıtlar” ibresinden sonra gelmek üzere (Bu maddenin birinci fıkrasının 18 numaralı bendinde düzenlenen ücretlerde istisna, aylık brüt asgari ücrete isabet eden kısım için uygulanır) şeklinde parantez içi hüküm eklenmiştir.”

Bu düzenleme uyarınca, asgari ücret üzerinden damga vergisi alınmayacaktır.

Öte yandan, asgari ücretin üzerinde ücret geliri elde edenlerde damga vergisi istisnası uygulanırken; her ay bordrosundaki o aya ait brüt ücret tutarından, asgari ücrete isabet eden aylık brüt tutar düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden damga vergisi hesaplanacaktır.

(Kaynak: Akif Akarca / Dr.Mehmet Şafak / Dünya Gazetesi | 07.07.2022)

GÜNDEM