Dr.Hayrullah Doğan
Yeminli Mali Müşavir
E. Hesap Uzmanı
DT Denetim Turkey
hdogan@denetimturkey.com

Fonksiyonel Silolar ve Organizasyonel İşlevsizlik

I. GİRİŞ

İngilizce kavramlar üzerinde çalışırken karşıma çıkan “functional silos can be dysfunctional” üzerinde biraz, inceleme yapmak istedim. Sonucunda da bu makaleyi kaleme aldım.

Son yirmi yılda uzmanlaşmanın önemi artık çok artmıştır. Artan uluslararası rekabet ve karmakarışık ülkeler arası düzenlemeler her konuda uzmanlaşmayı zorunlu kılmıştır. İlk bakışta çok kıymetli aynı zamanda sıfır hata ve de dolayısıyla verimlilik artışı anlamına gelen bu durum acaba yanlış organizasyon ile zararlı bir hal alabilir mi?

Bu sorunun yanıtı makalemizin konusu olurken hem ticari hayat hem de vergi danışmanlığı çalışmaları açısından konunun irdelemesini yapacağız.

Yazımız fonksiyonel silonun ne olduğunu, neden ortaya çıktığı, hangi yükler barındırdığı ve bu sorun ile nasıl baş edilebileceği konularını ele alacaktır.

Bir şirket düşünelim; pazarlama departmanı sadece kendi hedeflerini tutturmak için çabalayacaktır , imalat, finans, hepsi kendi içinde en iyi olduğunu varsayalım. Ancak gelgelelim kendi aralarında bilgi alışverişinin kısıtlı ve hata gecikmeli olması, karar alma süreçlerinin uyumsuz ilerlemesi, biz ve diğerlerinin fikrinin ağır basması, zaman içinde yapının çevikliğini yavaşlatabilir.

Aslında bu durum bile isteye ortaya çıkmaz. Tam tersine uzmanlık, verimlilik ve kontrol ihtiyacının doğal sonucu doğar.

II. İŞLEVSİZLİKLERİN NEDENLERİ

A. İletişim Eksikliği ve Bilgi Kopukluğu

Silolamış yapılarda her bir departmanın bilgisi genellikle ilgili departman içinde kalır. Oysaki iş dünyasında kararların çoğu farklı fonksiyonların birlikte inputunu gerektirir. Özellikle vergi, hukuk ve finans gibi alanlarda eksik veya geç paylaşılan bilgi ciddi riskler doğurabilir. Örneğin şirket ek olarak enerji yatırımı yapacak ve bu konuda elde edeceği teşviklerden dolayı kazanımları yanlış bilgilendirilir veya yatırma başlandıktan sonra bildirilir ise yanlış veya hatalı karar almaya yol açılabilir.

B. Verimsizlik ve Tekrarlanan İşler

Fonksiyonlar arası koordinasyonun zayıf olduğu yapılarda aynı işin farklı departmanlar tarafından tekrar tekrar ve birbirinden habersiz yapılması sık görülür. Sonuç; zaman kaybı, kaynak israfı, uzayan süreçler ve karar alma mekanizmasındaki yavaşlık.

C. Risk Artışı

Özellikle kimsenin sahiplenmediği gri alanlarda riskler oluşabilir. Mevzuat ağırlıklı sektörlerde fonksiyonel silolar mesela bir ticari işlem değerlendirilirken vergi ve hukuki sonuçları yeterince dikkate alınmaz ise ortaya çıkacak ciddi sonuçlar çıkabilir.

D. Beraberlik Kültürü Bozabilir

Silolaşma, şirketin tüm çalışanları dikkate alındığında karşılıklı güven ve iş birliği kültürünü zayıflatır. Departmanların bağımsızlığı iç rekabeti artırır, bireysel başarı arayışı ön plana çıkar. Bir süre sonra motivasyon kaybı ve şirket aidiyet duygusunu azalması sonucunu doğurur.

III. DANIŞMANLIK HİZMETLERİNDE FONKSİYONEL SİLOLAR

Bu başlık altındaki firmalarda silo etkisi çok daha fazla oluşabilir. Örneğin vergi disiplini sadece vergiyi değil hukuk, ticaret ve finansı da ilgilendirir.

Bu hastalığın var olduğu yapılarda hizmet parçalı ve de uyumsuz olabilir. Fark içeren farklı departman görüşleri müşteriler nezdinde güvenirliği zedeler. Oysaki müşteri kendi içinde tam uyumlu ve tutarlı yaklaşım bekler.

IV. ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI

Bu hastalıklı yapıyı tamamen ortadan kaldırmak hem gerekli hem de mümkün olmayabilir ancak şu yaklaşımlar ile tedavi edilebilir.

A- Bölümler arası iş birliği teşvik edilebilir

Alınan projelerdeki karar süreçleri içine esaslı olarak birden fazla bölüm, farklı bakış açısı yaratacak şekilde başlangıçta çapraz olarak katılabilir.

B- Ortak Hedef

Bölüm hedeflerinde içinde onun yanı sıra tüm bölümlerin iş birliği içinde olduğu bir yöntem geliştirilebilir.

Konunun tam anlaşılması için ama biraz farklı bir örnek verebiliriz. Her atın seyisine baktığı atın başarısı üzerinden%5 ikramiye verirken, eküriye alt tüm atların kazancı üzerinden de pay verdiğimiz de sadece kendi atının sağlığı ve başarısının yanısıra doğal olarak ekürinin diğer atları ile de ilgilenmesi sağlanmış olur.

C- Ortak Toplantılar

Düzenli toplantılar ve toplantılarda raporlamaların ele alınması ve de özellikle önemli kararlar öncesi tüm fonksiyonlarla beraber görüş alışverişinin yapılması çok kıymetlidir. Bölümleri birbirine yaklaştırır.

D- Lider

Liderin bu konudaki bilinci ve yol göstericiliği silo davranışlarını minimize eder.

V. VERGİ DANIŞMANLIĞINDA DURUM

Günümüz bilgi çağında elbetteki uzmanlığın tecrübe ve bilginin yorumu çok önemli olmasına rağmen özellikle Hesap Uzmanları, Maliye Müfettişleri, Gelirler Kontrolleri ve Vergi Denetmenleri Üniversitelerinin - özellikle kullandım-eğitim ve öğretim mantığı (Üstat; bildiği her şeyi herkese bir bedel karşılığı olmadan öğreten kişi) ile yetişen Üstadlardan, vergi ile bilgili birçok bilgiye, birçok yayında, hem de farklı görüşleri içerecek şekilde öğrenebilirsiniz.

Ama artık vergi danışmanlığı, salt vergi danışmanlığı ihtiyacının üzerine çıkmıştır. Mesela bir sözleşmenin hukuki niteliği doğru analiz edilmeden, stopaj, transfer fiyatlandırması ve diğer vergisel analizlerin yapılması kendi içerisinde büyük riskler içerebilir. Salt sözleşmeyi sözlü olarak dinlemek ve ona göre çözüm üretmek taraflar ile toplantı halinde değerlendirme yapmamak ileride ciddi sorunlara yol açabilir. Bunun sonucunda ileride vergisel risklere gebe durumlar oluşur ki artık vakit de çok geç olabilir.

Bazen de vergisel olarak bir çatı kurmuş olabilirsiniz ama ya hukuki ya da ticari olarak uygulanabilirliği olmayabilir. Müşteri nezdinde güven kaybına yol açacak bu durum belki de projenin gecikmesine yol açacaktır

Konu uluslararası boyutta ise sorun daha grift hala gelecektir. Günümüz vergi danışmanlığı vergi fonksiyonunun tek başına aldığı değil aynı zamanda müşterinin ticari gerçekçiliği ve günün sonundaki uzun vadeli stratejisi ile de uyumlu olmalıdır.

VI. SONUÇ

Tüm bu değerlendirmeler sonucunda, fonksiyonel silolar doğru yönetilmediğinde, kendi içinde ne kadar çalışsa da toplamda işlevsiz bir yapı ortaya çıkar. Çok kıymetli olan uzmanlaşma, bütünsel bakış açısından uzaklaştığında organizasyonun aleyhine sonuçlar doğurur. Tüm ağır maliyetlere rağmen işler yolunda gitmez.

14.01.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.279 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.