Burak Kabukçu
Avukat
bkabukcu@tp-otc.com

6491 Sayılı Türk Petrol Kanunu'nda Yer Alan Vergi İstisnalarının Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) Bakımından Uygulanabilirliği

6491 sayılı Türk Petrol Kanunu'nun 13. maddesinin birinci fıkrası, petrol hakkı sahibinin Türkiye'deki petrol faaliyetlerinde kullanmak üzere Genel Müdürlükçe onaylanan malzeme, ekipman, akaryakıt ve kara, deniz ve hava nakil vasıtalarını ithal etmesi veya yurt içinden teslim alması halinde gümrük vergilerinden ve mali yükümlülüklerden istisna edilmesini düzenlemektedir. Lafızda yazan ifadeye göre, petrol işlemlerinde kullanılacak söz konusu malzemelerin ithali veya yurt içinden teslim alınması gümrük vergisinden, yapılan işlemler harçlardan, düzenlenen kâğıtlar ise damga vergisinden müstesnadır.

Burada ilk bakışta dikkat çeken husus, Kanun'un birinci fıkrada “gümrük vergisi” ifadesini kullanmış olmasıdır. Bu nedenle, söz konusu istisnanın yalnızca gümrük vergisini mi kapsadığı, yoksa ithalat sırasında alınan diğer vergi ve mali yükleri de içine alıp almadığı konusunda uygulamada bir tereddüt ortaya çıkmıştır. Özellikle ek mali yükümlülük ve dampinge karşı vergi gibi kalemlerin bu istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı tartışması da esas olarak bu noktadan kaynaklanmaktadır.

Ancak bugün gelinen noktada, “gümrük vergisi” ifadesinin yalnızca dar anlamda gümrük vergisini ifade ettiğini söylemek artık mümkün görünmemektedir. Zira Danıştay Yedinci Dairesi'nin E.2025/2131, K.2025/4322 sayılı ve 11.12.2025 tarihli kararında bu konu ele alınmış ve Türk Petrol Kanunu m. 13'te yer alan “gümrük vergisi” ibaresinin, bu Kanun bakımından “gümrük vergileri” ile eş anlamlı kullanıldığı kabul edilmiştir. Danıştay'a göre, aksi Cumhurbaşkanlığı kararıyla kararlaştırılmadığı sürece, 6491 sayılı Kanun kapsamında ithal edilen eşyanın yalnızca gümrük vergisine değil, diğer ithalat vergi ve resimlerine de tabi tutulmaması gerekir.

Bu karar, konu bakımından oldukça önemlidir. Çünkü daha önce “gümrük vergisi” ile “diğer ithal vergi ve resimleri” arasında lafzi bir ayrım bulunduğundan hareketle istisnanın kapsamının dar yorumlanabileceği düşünülebilirken, Danıştay bu yaklaşımı benimsememiştir. Tam tersine, Türk Petrol Kanunu m. 13'te kullanılan “gümrük vergisi” ibaresinin, Kanun'un kendi sistemi içinde “gümrük vergileri” anlamında anlaşılması gerektiğini belirtmiştir.

Aslında bu yaklaşım Kanun'un geçmişiyle de uyumludur. 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu'ndan önce yürürlükte bulunan 6326 sayılı Petrol Kanunu'nun 112. maddesinde, petrol hakkı sahibinin belirli malzeme, akaryakıt ve nakil vasıtalarını “gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerden muaf olarak” ithal edebileceği düzenlenmiştir. 6491 sayılı Kanun'un 13. maddesinin gerekçesinde de benzer şekilde, petrol faaliyetlerinde kullanılacak malzeme, ekipman, akaryakıt ve nakil vasıtalarının “gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerinden” ve dahilde alınan çeşitli vergi, resim ve harçlardan muaf olarak ithal edilebilmesinin amaçlandığı belirtilmiştir.

Dolayısıyla yalnızca maddenin birinci fıkrasında “gümrük vergisi” denilmiş olmasına bakarak istisnayı sadece gümrük vergisiyle sınırlamak, Kanun'un tarihsel gelişimi ve gerekçesiyle de tam olarak örtüşmemektedir. Kanun koyucunun petrol faaliyetlerinde kullanılan malzeme ve ekipmanların ithalat maliyetini azaltmaya yönelik daha geniş bir istisna öngördüğü anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, özellikle ek mali yükümlülük bakımından artık tartışmanın “Kanun'da sadece gümrük vergisi yazıyor, diğer mali yükümlülükler bundan farklıdır” noktasından yürütülmesi mümkün görünmemektedir.

Aynı yaklaşımın KKDF bakımından da değerlendirilmesi gerekir. Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF), 1988/12944 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve bu Karar'a dayanılarak yürürlüğe konulan tebliğler uyarınca, esas itibarıyla kredili işlemler üzerinden alınan bir mali yüktür. Konuya ilişkin literatürde de KKDF; “ağırlıklı olarak finansal işlemler üzerinden ve işlem bazında alınan bir mali yük olarak, banka ve sigorta muameleleri vergisinin yanı sıra finansal işlem üzerinden alınan vergi benzeri bir mali yükümlülük” olarak tanımlanmaktadır (Çakıcı/Ceylan, Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu: Teori-Uygulama-Mevzuat, TBB Yayınları, 2014, s. 34). İthalat işlemleri bakımından KKDF, kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme gibi kredili sayılan ithalat biçimlerinde tahsil edilmekte, peşin ödemeli ithalat işlemleri ise fon kesintisine tabi tutulmamaktadır.

Yukarıda da belirttiğimiz üzere, Türk Petrol Kanunu m. 13/1'de yer alan “gümrük vergisi” ibaresinin Danıştay tarafından “gümrük vergileri” ile eş anlamlı kabul edilmesi, KKDF bakımından da önem taşımaktadır. Zira burada cevaplanması gereken temel soru, KKDF'nin yalnızca genel anlamda bir mali yük olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği değil, aynı zamanda gümrük mevzuatı bakımından “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğidir.

Bu açıdan bakıldığında, Gümrük İdareleri Tarafından Tahsil Edilen Bazı Kamu Alacaklarının Uzlaşma Usulü İle Tahsiline İlişkin Yönetmelik'in Ek-1'e bakmak gerekmektedir. Anılan düzenlemede Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Ek Mali Yükümlülük, Toplu Konut Fonu, Ek Fon ve Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu, aynı “GÜMRÜK VERGİLERİ” başlığı altında sayılmıştır. Dolayısıyla idarenin kendi düzenleyici işleminde dahi KKDF, diğer ithalat kaynaklı mali yüklerle birlikte “gümrük vergileri” başlığı altında sınıflandırılmıştır.

Sonuç olarak, 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu'nun 13. maddesinde geçen “gümrük vergisi” ibaresini yalnızca tek bir vergi kalemi olarak anlamak yerine, Danıştay kararı doğrultusunda “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirmek gerekir. Bu kabul edildiğinde, istisnanın kapsamı bakımından yalnızca gümrük vergisinin değil, ithalatla bağlantılı diğer eş etkili vergi ve mali yüklerin de istisna kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. KKDF'nin niteliği ve ilgili düzenlemelerdeki sınıflandırması dikkate alındığında, onun da Türk Petrol Kanunu m. 13 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

17.09.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.