YAZARLARIMIZ
Zekeriya Aslan
Yeminli Mali Müşavir
zekeriyaaslan@finansalymm.com



Değersiz Alacaklar, Şüpheli Alacaklar Ve Vazgeçilen Alacaklarda Vergi Muhasebesi Nasıl Uygulanır?

A-Değersiz Alacaklar, Şüpheli Alacaklar ve Vazgeçilen Alacaklarda Aranılan Koşullar Nelerdir?

 

1-Koşullar:

Alacak Türleri

Aranılan Koşullar

Değersiz Alacaklar (V.U.K 322)

1-Alacak İş ve İşletme İle İlgili Olmalıdır

 

2-Alacak Ticari Faaliyet Sonucu Doğmuş Olmalıdır

 

3-Kazai Bir Hüküm (Mahkeme Kararı) veya Kanaat Verici Bir Vesika Bulunmalıdır

 

4-Alacağın Tahsiline İmkan Kalmamış Olmalıdır

 

5-Alacak Hatır Senedine Dayanmamalıdır

 

6-Alacak, Kefaletten Doğmamalıdır

 

7-Alacak Aciz Vesikasına Bağlanmamış Olmalıdır

 

8- İşletme veya Bilanço Usulüne Göre Defter Tutulmuş Olmalıdır

 

 

Şüpheli Alacaklar (V.U.K 323)

1- Alacak, Ticari Kazancın Elde Edilmesi Veya İdame Ettirilmesi İle İlgili Olmalıdır,

 

2-Bilanço Usulüne Göre Defter Tutulmuş Olmalıdır

 

3-Alacak, Dava veya İcra Safhasında Bulunmalıdır,

 

4-Mahkemeye Dava İçin Dilekçe Verilmiş Olmalıdır

 

5-İcra Müdürlüğüne, Takibi İçin Dilekçe Verilmiş Olmalıdır

 

6-Alacak, Yapılan Protestoya Veya Yazı İle Bir Defadan Fazla İstenilmesine Rağmen Borçlu Tarafından Ödenmemiş Olan Dava ve İcra Takibine Değmeyecek Derecede Küçük Olmalıdır

 

7-Teminata Bağlanmamış Olmalıdır

 

8-Şüpheli Alacaklar İçin Dava veya İcra Takibine Başlanıldığı Yılda Karşılık Ayrılmlıdır.

 

 

Vazgeçilen Alacaklar (V.U.K 324)

1-Alacaktan, Konkordato veya Sulh Yoluyla Alınmasından Vazgeçilmelidir.

 

2-Vazgeçilen Alacaklar, Borçluyu İlgilendiren Bir Vergi Tekniği İşlemidir.

 

3-Bilanço Usulüne Göre Defter Tutulmuş Olmalıdır

 

4-Alacaklar,  Borçlunun Defterlerinde Özel Bir Karşılık Hesabına Alınmalıdır.

 

5-Vazgeçilen Alacaklar, Gelecek Yılların Zararlarından Mahsup Edilebilir.

 

6-Geçmiş Yıl Zararları, Vazgeçilen Alacaktan Mahsup Edilemez.

 

7-Vazgeçilen Alacaklar, Alacaklı İçin “Değersiz Alacak”tır.

 

8-Vazgeçilen Alacak, (Ticari Bilanço Zararı)+(İlaveler) – (İndirim) – (İstisnalar) =Hesaplanan Zarar Tutarından Mahsup Edilmelidir.

                

2-Kanaat Verici Belgeler:

Kanaat Verici Belgeler

1- Alacaktan Açıkça Vazgeçildiğini Gösteren Bir Belge

2-Alacağın Tahsil İmkansızlığını Gösteren Bir Delil

3- Alacaktan Vazgeçildiğini Gösteren ve İnandırıcı Olan Anlaşmalar

4-Alacaktan Vazgeçildiğini Gösteren ve Noterde Düzenlenmiş Olan Anlaşmalar

5-Mektup, Muhasebe Evrakı ve Yazılı Her Türlü Belge (Noterden Gönderilen Yazı)

6-Borçlunun Yurtdışına Çıkmış Olduğunu Gösteren Belgeler

 

B-Değersiz Alacaklar, Şüpheli Alacaklar ve Vazgeçilen Alacaklarda KDV Uygulaması Nasıl Olmalıdır?

KDV Kanununun 29/4 Maddesi uyarınca VUK’nun 322.Maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV, alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde indirim konusu yapılabilir

Şu kadar ki Vergi Usul Kanununun 323 üncü maddesine göre karşılık ayrılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan KDV’nin, indirim konusu yapılabilmesi için gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınması şarttır.

Yine, KDV Kanununun 30/e Maddesi uyarınca Vergi Usul Kanununun 322.Maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin alıcı tarafından ödenmeyen KDV, indirim konusu yapılamayacağından, bu KDV’nin indirimden çıkarılması şarttır.

C-Değersiz Alacaklar, Şüpheli Alacaklar ve Vazgeçilen Alacaklar Nasıl Muhasebeleştirilir?

Alacak Türleri

Vergi Muhasebesi

Değersiz Alacaklar (V.U.K 322)

1-Mukayyet (Muhasebe Defterlerindeki) Değerleri İle “689-Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar” Hesabına Geçirilerek Yok Edilir 

 

2-Değersiz Alacaklar KDV Hariç “689-Diğer Olağandışı Gider ve Zarar” Hesabına Yazılır.

 

3-Değersiz Alacaklar, “101-Alınan Çekler” veya “121-Alacak Senetleri” Hesapları Borçlandırılarak, “689-Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar” Hesabı Alacaklandırılarak Muhasebeleştirilir.

 

4-KDV, “689-Diğer Olağandışı Gider ve Zarar” Hesabına Yazılamaz.

 

5-Değersiz Alacağın, “689-Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar” Hesabına Yazıldığı Dönemde KDV İndirim Konusu Yapılabilir (Önceden 391’e Kaydedilen KDV 191’e Alınabilir)

 

6-Şüpheli Alacak Olarak Karşılık Giderine Dahil Edilen KDV, Alacağın Değersiz Hale Gelmesi Halinde “191-İndirilecek KDV” Hesabı Borçlandırılarak ve  “679-Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar” Hesabı Alakalandırılarak Muhasebeleştirilir 

 

 

Şüpheli Alacaklar (V.U.K 323)

1-Şüpheli Alacak + KDV, Değerleme Gününün Tasarruf(Kayıtlı) Değeri ile “654-Karşılık Giderleri” Hesabı Borçlandırılır, “129-Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı” Hesabı Alacaklandırılır..

 

2-KDV’ye Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı Ayrılabilir.

 

 

Vazgeçilen Alacaklar (V.U.K 324)

1-Bu Hesap, Alacaktan Vazgeçildiği Yılın Sonundan Başlayarak 3 Yıl İçinde Zararla İtfa Edilmediği Takdirde Kar Hesabına Aktarılır

 

2-Vazgeçilen Alacaklar Borçlu Mükellefi İlgilendirdiğinden, Bu Alacak Tutarı, “103-Verilen Çekler” veya “321-Borç Senetleri” Hesapları Borçlandırılarak, “549-Özel Fonlar” Hesabı Alacaklandırılarak Muhasebeleştirilir.

 

3-Vazgeçilen Alacaklar, Gelecek Yılların Hesap Dönemi Sonunda Ticari Bilanço Zararı Çıkması Halinde  “Özel Fonlar” Hesabı Borçlandırılarak, “690-Dönem Kârı veya Zararı” Hesabı Alacaklandırılarak Muhasebeleştirilir.

 

4-Vazgeçilen Alacaklar, Borçlu İçin Bir Gelir Olduğundan, Kâr veya Gelir Hesaplarına İntikal Ettirilir

 

5-Vazgeçilen Alacaklar, Vazgeçildiği Yılın Sonundan Başlayarak 3 Yıl İçinde Zararla İtfa Edilmediği Taktirde, İtfa Edilmeyen Kısım “Özel Fonlar” Hesabı Borçlandırılarak“679-Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar” Hesabı Alacaklandırılarak Muhasebeleştirilir.

 

6-Satıcıya Ödenmeyen KDV, Alacaktan Vazgeçildiği Dönemde “689-Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar” Hesabına Borç, “391-Hesaplanan KDV” Hesabına Alacak Kaydedilir.

 

7-Vazgeçilen Alacakların KDV’si “Özel Fonlar” Hesabına Alınamaz. “391-Hesplanan KDV” Hesabına Alnmasıı Şarttır..

 

Örnek-1 (Değersiz Alacaklar):

Değersiz Alacakla İlgili Bilgiler Açıklama
Alacaklaı Firma (T) İplik A.Ş.
Borçlu Firma (Y) Halı A.Ş.
Satış Faturası Tarihi 15.01.2019
Satılan İplik Tutarı (KDV Hariç) (TL) 2.000.000
Hesaplanan KDV 160.000
Alınan Çek Bedeli 2.160.000
Çekin Vadesi 31.01.2019
Alacaktan Vazgeçildiğine Dair Kanaat Verici Vesika Noterde Yapılan Anlaşma
Noter Sözleşme Tarihi 30.06.2019

 

Borçlu Hesaplar Alacaklı Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacak Tutarı (TL)
689-DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR
 
2.000.000
 
191-İNDİRİLECEK KDV
 
160.000
 

 
101-ALINAN ÇEKLER
 
2.160.000
Değersiz Alacak Kaydı
 

 

 

Örnek-2 (Şüpheli Alacaklar):

Borçlu Hesaplar Alacaklı Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacak Tutarı (TL)
128-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
 
2.160.000
 

 
121-ALACAK SENETLERİ
 
2.160.000
Şüpheli Alacak Kaydı
 

 

 

 

Borçlu Hesaplar Alacaklı Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacak Tutarı (TL)
654-KARŞILIK GİDERLERİ
 
2.160.000
 

 
129-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI
 
2.160.000
Karşılık Ayrılması Kaydı
 

 

 

Şüpheli Alacağın, 01.01.2019 tarihinden itibaren Değersiz Alacak haline dönüşmesi halinde aşağıdaki kayıt yapılır:

Borçlu Hesaplar Alacaklı Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacak Tutarı (TL)
129-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI
 
2.160.000
 

 
128-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR 
 
2.160.000
Şüpheli Alacakların Kapatılması Kaydı
 

 

 

 

Borçlu Hesaplar Alacaklı Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacak Tutarı (TL)
191-İNDİRİLECEK KDV
 
160.000
 

 
679-DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR
 
160.000
KDV'nin İndirim Konusu Yapılması
 

 

 

Örnek-3 (Vazgeçilen Alacaklar):

Vazgeçilen Alacakla İlgili Bilgiler Açıklama
Alacaklaı Firma (T) İplik A.Ş.
Borçlu Firma (Y) Halı A.Ş.
Satış Faturası Tarihi 15.01.2019
Satılan İplik Tutarı (KDV Hariç) (TL) 2.000.000
Hesaplanan KDV 160.000
Alınan Çek Bedeli 2.160.000
Çekin Vadesi 31.01.2019
Alacaktan Vazgeçildiğine Dair Kanaat Verici Vesika Noterde Yapılan Anlaşma
Noter Sözleşme Tarihi 30.06.2019

Borçlu Firma (Y) Halı A.Ş.’nin Ticari Bilanço Bilgileri:

Hesaplar Tutar (TL)
2020 Dönem Zararı -500.000
2021 Dönem Zararı -750.000
2022 Dönem Karı 350.000

Borçlu Firma (Y) Halı A.Ş.’nin Kayıtları:

Borçlu Hesaplar Alacaklı Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacak Tutarı (TL)
321-BORÇ SENETLERİ
 
2.000.000
 
689-DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR
 
160.000
 

 
549-ÖZEL FONLAR
 
2.000.000

 
391-HESAPLANAN KDV
 
160.000
Vazgeçilen Alacak ve KDV Kaydı
 

 

 

 

Borçlu Hesaplar Alacaklı Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacak Tutarı (TL)
549-ÖZEL FONLAR
 
500.000
 

 
690-DÖNEM KARI VEYA ZARARI
 
500.000
2020 Dönemi Zararının İtfası
 

 

 

 

Borçlu Hesaplar Alacaklı Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacak Tutarı (TL)
549-ÖZEL FONLAR
 
350.000
 

 
690-DÖNEM KARI VEYA ZARARI
 
350.000
2021 Dönemi Zararının İtfası
 

 

 

 

Borçlu Hesaplar Alacaklı Hesaplar Borç  (TL) Alacak (TL)
549-ÖZEL FONLAR
 
1.150.000
 

 
679-DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR
 
1.150.000
Vazgeç.Alac. 2022 Kârına Dahil Edilmesi 
 

 

 

    

Yasal Dayanak:

Yasal Dayanak Madde, Bölüm veya Sayı
213 Sayılı Vergi Usul Kanunu Madde 322, 323, 324 
3065 Sayılı KDV Kanunu 29/4 ve 30/e
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi(Değersiz Alacaklar) 04.09.2013 - 1435
Manisa Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi(Şüpheli Alacaklar) 15.05.2018 - 64872
Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi(Vazgeçilen Alacaklar) 24.04.2017 - 15708

24.12.2018

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> Uygulamalı Enflasyon Muhasebesi (171 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.


GÜNDEM