Melek Akın
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
melekakin@hotmail.com

Dernek Beyannamesi Nasıl Doldurulur? Bölümler ve Uygulama Esasları

1. Giriş

Dernekler, yıl sonu itibarıyla faaliyetleri ile gelir ve gider işlemlerinin sonuçlarını gösteren Dernek Beyannamesini her yıl Nisan ayı sonuna kadar mülkî idare amirliğine vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük dernek adına yönetim kurulu başkanı tarafından yerine getirilir. (5253 sayılı Dernekler Kanunu md.19; Dernekler Yönetmeliği md.83)

Bilanço esasına göre defter tutan derneklerin beyannamelerinde belirtilen mali bilgiler, faaliyet bilgileri ile gerekli görülen diğer bilgiler Genel Müdürlüğün ve derneğin internet sayfasında yayımlanır. Yayımlanacak bilgilere ilişkin şekil ve esaslar Genel Müdürlük tarafından belirlenir. (Dernekler Yönetmeliği md.83)

Beyannamelerin incelenmesi esnasında konusu suç oluşturan hususların tespit edilmesi halinde, ilgili mülki idare amirliğince durum Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir. (Dernekler Yönetmeliği md.84)

Beyanname verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen dernek yöneticilerine idari para cezası uygulanır. (5253 sayılı Dernekler Kanunu md.32/l)

2. Dernek Beyannamesinin Bölümleri ve Doldurulma Esasları

Dernek beyannamesi, derneklerin idari yapısı, faaliyetleri ve mali durumlarına ilişkin bilgilere ait bölümlerden oluşur. DERBİS sistemi üzerinden hazırlanan beyannamede derneğin kurumsal yapısına, mali yapısına ve faaliyetlerine ilişkin bilgiler yer almaktadır.

Beyannamenin doğru şekilde hazırlanabilmesi için her bölümde yer alan bilgilerin derneğin muhasebe kayıtları ve idari belgeleri ile uyumlu olması gereklidir. Beyannamenin hazırlanması teknik bir veri girişinden ibaret olmayıp, derneğin faaliyet ve mali yapısının doğru şekilde değerlendirilmesini gerektirir.

Aşağıda dernek beyannamesinde yer alan bölümler sırasıyla açıklanmıştır.

2.1 Bölüm I – Kimlik Bilgileri

Dernek beyannamesinin ilk bölümünde derneğin kimlik ve iletişim bilgileri yer alır. Bu bölümde derneğin adı, varsa kısaltması, kuruluş tarihi, kütük numarası, açık adresi, telefon, e-posta ve internet sitesi gibi iletişim bilgileri ile yönetim kurulu başkanına ait bilgiler belirtilir.

Bu bilgiler DERBİS sisteminde oluşturulan dernek kayıtlarına dayandığından, derneğin adres ve iletişim bilgilerinin sistemde güncel olması önem taşır.

2.2 Bölüm II – Hukuki Statü

Bu bölümde derneğin hukuki statüsüne ilişkin bilgiler yer alır. Kuruluşun dernek, dernek şubesi, federasyon veya konfederasyon olup olmadığı belirtilir.

Derneğe bağlı şube bulunup bulunmadığı, varsa yurt içi ve yurt dışı şube sayıları yazılır. Derneğin temsilcilikleri bulunması halinde, temsilciliklerin adları ve adres bilgileri de bu bölümde gösterilir.

Derneğin herhangi bir platform veya girişim içinde yer alıp almadığı, federasyon üyeliği bulunup bulunmadığı bu bölümde belirtilir.

2.3 Bölüm III – Üye Çalışan Bilgileri

Bu bölümde derneğin üyelerine ve dernek faaliyetlerinde görev alan kişilere ilişkin bilgiler yer alır. Gerçek kişi ve tüzel kişi üyelerin sayıları ve üyeliğe ilişkin bilgiler bu bölümde gösterilir.

Ayrıca dernek organlarında görev alanlara ücret ödenip ödenmediği de bu bölümde belirtilir. Dernek yönetim ve denetim kurulu üyelerine yapılacak ücret, ödenek ve benzeri ödemelerin genel kurul tarafından belirlenmiş olması gerekmektedir. (5253 sayılı Dernekler Kanunu md.13)

Bu bölümde ayrıca dernek çalışanlarına ilişkin bilgiler yer alır. Personel bilgileri görev alanlarına göre sınıflandırılarak, dernek faaliyetlerinde görev alan kişiler ile gönüllü katkı sağlayanlara ilişkin  bilgiler de bu bölümde yer alır.

2.4 Bölüm IV – Yayın Organları, Kâr Amaçlı Kuruluşlar ve Sandık

Bu bölümde derneğe ait yayın organları, kâr amaçlı kuruluşlar ile varsa dernek sandıklarına ilişkin bilgiler yer alır.

Kâr amaçlı kuruluşlar bölümünde derneğin bağlı veya ortağı olduğu iktisadi işletme, şirket veya diğer ticari kuruluşlara ilişkin bilgiler gösterilir. Bu tabloda kuruluşun adı, kuruluş tarihi, vergi kimlik numarası, derneğin hisse oranı ile kuruluşun ilgili yıla ait gelir ve gider bilgileri yer alır.

Gelirler satırına Brüt Satışlar, Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar ile Olağandışı Gelir ve Kârların toplamı, giderler satırına ise Satış İndirimleri, Satışların Maliyeti, Faaliyet Giderleri, Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar, Finansman Giderleri, Olağandışı Gider ve Zararlar ile Dönem Kârı, Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıklarının toplamı yazılır.

2.5 Bölüm V – Tesisler

Bu bölümde derneğe bağlı tesis, müessese ve eklentilere ilişkin bilgiler yer alır.

Tabloda tesislerin adı, açık adresi ve kuruluş yılı bilgileri yer alır. Derneğe bağlı tesis, müessese ve eklenti bulunmaması halinde bu bölüm boş bırakılır.

2.6 Bölüm VI – Uluslararası Faaliyetler

Bu bölümde derneğin yurt dışındaki kuruluşlarla olan ilişkilerine dair bilgiler yer alır. Derneğin yurt dışındaki kuruluşlarla üyelik, danışmanlık veya proje/faaliyet ortaklığı şeklinde bir ilişkisi bulunması halinde, bu bilgiler bu bölümde belirtilir.

Tabloda ilgili kuruluşun adı, bulunduğu ülke ve ilişkinin statüsü gösterilir.

2.7 Bölüm VII – Mali Bilgiler

2.7.1 Defter Usulü

Bölüm VII’nin ilk kısmında derneğin defterlerini hangi usule göre tuttuğu belirtilir. Dernek beyannamesinde mali bilgilerin hangi tablo düzenine göre doldurulacağı, derneğin işletme hesabı esasına mı yoksa bilanço esasına göre mi defter tuttuğuna bağlı olarak değişmektedir.

2.7.2 İşletme Hesabı Esasına Göre Mali Bilgiler

İşletme hesabı esasına göre defter tutan derneklerde bu bölümde, ilgili yıla ait gelir ve gider kalemleri, önceki yıldan devreden gelir ile sonraki yıla devreden kasa, banka ve alacaklar gibi bilgiler bildirilir.

2.7.3 Bilanço Esasına Göre Mali Bilgiler

Bilanço esasına göre defter tutan derneklerde mali bilgiler bilanço düzenine uygun şekilde gösterilir. Bu kısım, derneğin yıl sonu itibarıyla elindeki kaynakların, bu kaynakların hangi alanlarda kullanıldığının ve mali yapısının genel görünümünün birlikte görülebilmesini sağlar.

2.7.4 Gelir Tablosu Bilgileri

Bu bölümde derneğin yıl içinde elde ettiği gelir kalemleri ile yaptığı giderler ayrıntılı olarak yer alır. Dönem sonunda oluşan gelir fazlası veya gider fazlası da bu tabloda gösterilmektedir.

2.7.5 Banka Hesap Bilgileri

Bölümün son kısmında derneğe ait banka hesap bilgileri yer alır. Tabloda derneğin banka hesap bilgileri ile dönem sonu bakiyeleri belirtilir.

2.8 Bölüm VIII – Yurtiçi Sivil Toplum Kuruluşlarıyla Yardımlaşma

Bu bölümde derneğin yıl içinde yurt içindeki sivil toplum kuruluşlarıyla gerçekleştirdiği yardımlaşma faaliyetlerine ilişkin bilgiler yer alır.

Bölümde nakdî yardımlar ve ayni yardımlar ayrı tablolar halinde gösterilir. Nakdî yardımlarda yardım yapılan veya yardım alınan kuruluşun adı ve yardım tutarı belirtilir. Yardımın proje kapsamında yapılması halinde ayrıca projenin adı, süresi, bütçesi ve uygulanacağı yer gibi bilgiler de tabloya yazılır.

Aynî yardımlar bölümünde ise yardımın türü, cinsi ve rayiç bedeli ile yardım yapılan veya yardım alınan kuruluşun adı belirtilir. Yardımın projeli veya projesiz olması durumuna göre ilgili alanlar doldurularak yardıma ilişkin bilgiler beyannamede gösterilir.

Dernekler tarafından kişi, kurum veya kuruluşlara yapılacak bedelsiz mal ve hizmet teslimleri Aynî Yardım Teslim Belgesi ile yapılır. Kişi, kurum veya kuruluşlar tarafından derneklere yapılacak bedelsiz mal ve hizmet teslimleri ise Aynî Bağış Alındı Belgesi ile kabul edilir. (Dernekler Yönetmeliği md.38)

2.9 Bölüm IX – Yurtdışı Yardımlar

Bu bölümde derneğin yıl içinde yurt dışından aldığı veya yurt dışına yaptığı yardımlara ilişkin bilgiler yer alır. Yardımlar nakdî ve aynî olarak ayrı ayrı gösterilir.

Dernekler, mülki idare amirliğine önceden bildirimde bulunmak şartıyla yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan ayni ve nakdî yardım alabilirler. Nakdî yardımların bankalar aracılığıyla alınması ve kullanılmadan önce bildirim şartının yerine getirilmesi zorunludur. Yurt dışına yapılacak yardımlar ise yardım yapılmadan önce dernekler tarafından mülki idare amirliğine bildirilir. (5253 sayılı Dernekler Kanunu md.21; Dernekler Yönetmeliği md.18)

2.10 Bölüm X – Kamu Kurumlarından Alınan Yardımlar ve Faaliyetler

Bu bölümde derneğin yıl içinde kamu kurum ve kuruluşlarından aldığı yardımlar ile gerçekleştirdiği faaliyetlere ilişkin bilgiler yer alır.

Bölümün ilk kısmında derneğin kamu kurum ve kuruluşlarından aldığı nakdî yardımlara ilişkin bilgiler yer alırken tabloda ayrıca nakdî yardım alınan kamu kurumunun bilgileri ile alınan yardımın tutarı belirtilir. Yardımın proje kapsamında alınması halinde projenin konusu, süresi, bütçesi ve uygulanacağı yer gibi bilgiler de ayrıca gösterilir.

Bir sonraki kısımda derneğin kamu kurum ve kuruluşları ile ortak yürüttüğü projeler sorulmaktadır. Derneğin kamu kurumlarıyla ortak proje yürütmesi halinde, projeye katılan kamu kurumu ile projenin adı ve içeriğine ilişkin bilgiler bu bölümde belirtilir.

Derneğin ilgili yılda amaçları doğrultusunda gerçekleştirdiği en önemli üç faaliyetin kısa açıklamalar halinde yazılması istenir. Bu bölüm derneğin yıl içinde yürüttüğü çalışmaların özeti niteliğindedir.

Bölümün son kısmında ise derneğin ilgili yılda gıda bankacılığı faaliyeti bulunup bulunmadığı belirtilir. Dernek tarafından gıda bankacılığı faaliyetinin yürütülmesi halinde bu kapsamda yapılan yardımların tutarı da ayrıca gösterilmelidir.

2.11 Bölüm XI – Taşıtlar ve Taşınmaz Mallar

Bu bölümde derneğin mülkiyetine ait taşıtlar ile taşınmaz mallara ilişkin bilgiler yer alır. Beyannamede öncelikle derneğe ait taşıt bulunup bulunmadığı belirtilir. Taşıt bulunması halinde, taşıtın türü, markası, modeli, plakası ve edinme tarihi gibi bilgiler tabloda gösterilir.

Derneğin taşınmaz malları bulunması halinde, taşınmazın niteliği, edinme şekli, edinme tarihi, alış veya rayiç bedeli ile bulunduğu il ve ilçe bilgileri belirtilir. Derneğin ilgili yıl içinde edindiği veya elden çıkardığı taşınmaz mallar da bu bölümde gösterilmelidir.

Dernekler edindikleri taşınmazları, tapuya tescilinden itibaren otuz gün içinde mülkî idare amirliğine bildirmekle yükümlüdürler. (Dernekler Yönetmeliği md.93)

Beyannamede yer alan tablolar ve açıklamaların gerçek, doğru ve tam olduğu yönetim kurulu tarafından incelenerek alınan karar ile onaylanır ve dernek beyannamesinin bildirimi tamamlanır.

3. Sonuç

Dernek beyannamesi, derneklerin faaliyetleri ve mali yapısına ilişkin bilgilerin kamu idaresine düzenli şekilde bildirilmesini sağlayan önemli bir yükümlülüktür.

Beyannamenin doğru hazırlanabilmesi için derneğin idari kayıtları, muhasebe kayıtları ve DERBİS üzerinden yapılan bildirimlerin birbiriyle uyumlu olması gerekir.

Bu nedenle dernek yöneticilerinin beyanname sürecini dikkatle yürütmeleri ve gerekli kayıtların doğru şekilde tutulmasına özen göstermeleri önem taşır.

30 Nisan 2026 tarihine kadar beyannamesini vermeyen dernekler hakkında 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 32’nci maddesinin (l) bendi uyarınca idari para cezası (15.029,00 TL) uygulanacağı unutulmamalıdır.

Kaynakça

• 5253 sayılı Dernekler Kanunu, 23.11.2004 tarihli 25649 sayılı Resmî Gazete.
• Dernekler Yönetmeliği, 31.03.2005 tarihli 25772 sayılı Resmî Gazete.

13.04.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.