Mehmet Ali Uğurluay
Sosyal Güvenlik Denetmeni
mehmetaliugurluay@gmail.com

Prime Esas Kazanç Üst Sınırını Aşan Primlerin İadesi

1. GİRİŞ

Sosyal güvenlik sisteminde prime esas kazanç, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesinde temel unsurlardan biridir. Sigortalılar adına ödenecek primlerin alt ve üst sınırları, hem sigortalının ileride elde edeceği sosyal güvenlik haklarını hem de prim yükünün sınırlarını belirlemektedir. Özellikle birden fazla işverene bağlı olarak çalışan sigortalıların prime esas kazançlarının üst sınırı aşması halinde, fazla ödenen primlerin iadesi konusu uygulamada önem arz etmektedir. Bu çalışmada, prime esas kazanç üst sınırını aşan primlerin iadesi, yasal dayanakları ve uygulama esasları çerçevesinde ele alınmaktadır.

2. YASAL ÇERÇEVE

5510 sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun 82 nci maddesinin birinci fıkrasında, “bu kanun kapsamında alınacak primlerin ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt ve üst sınırları düzenlenmiştir. Buna göre günlük kazancın alt sınırı, sigortalıların yaşlarına uygun asgari ücretin otuzda biri; üst sınırı ise 16 yaşından büyük sigortalılar için belirlenen günlük kazanç alt sınırının dokuz katıdır. Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri bakımından ise bu üst sınır üç kat olarak uygulanmaktadır.”

Aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise, “sigortalıların kanunun 53 üncü maddesine göre aynı sigortalılık hâline tabi olacak şekilde birden fazla işte çalışmaları nedeniyle kuruma ödenen primler toplamının, ilgili sigortalılık hâli için belirlenen prime esas kazanç üst sınırını aşması durumunda, aşan kısmın tamamının sigortalının talebi üzerine iade edileceği hüküm altına alınmıştır. İade, talep tarihini takip eden ay içinde ve yalnızca sigortalı hissesi oranında defaten yapılmakta; iade edilen tutarlara gecikme cezası, gecikme zammı ve faiz uygulanmamaktadır.” Denilmektedir.

3. PRİME ESAS KAZANÇ ÜST SINIRININ AŞILMASI VE İADE USULÜ

Birden fazla işyerinde çalışan sigortalıların aylık prime esas kazançlarının toplamının prime esas kazanç üst sınırını aşması halinde, aşan tutara isabet eden primler sigortalının talebi üzerine iade edilmektedir. 2026 yılı itibarıyla prime esas kazanç üst sınırı aylık 297.270,00 TL olarak uygulanmaktadır. Prim iadesi yalnızca sigortalı hissesiyle sınırlıdır. Bu kapsamda, prime esas kazanç üst sınırını aşan tutar üzerinden;

• %9 oranında malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi,
• %5 oranında genel sağlık sigortası primi,
• %1 oranında işsizlik sigortası primi olmak üzere,

 Toplam %15 oranında prim iadesi yapılmaktadır.

Yaşlılık aylığı almakta iken sosyal güvenlik destek primi kapsamında çalışan sigortalılar açısından ise iade edilecek prim tutarı, prime esas kazanç üst sınırını aşan kazancın %7,5’i ile sınırlıdır.

4. ÖRNEK UYGULAMA

Bir sigortalının 2026 yılı ocak ayında a işyerinde 30 gün karşılığı 250.000,00 TL, aynı dönemde b işyerinde ise 30 gün karşılığı 200.000,00 TL prime esas kazançla bildirildiği varsayıldığında, toplam prime esas kazanç 450.000,00 TL olmaktadır.

2026 yılı için belirlenen prime esas kazanç üst sınırı 297.270,00 TL olduğundan, aşan tutar 152.730,00 TL’dir. Bu tutar üzerinden %15 oranında sigortalı hissesi dikkate alındığında, iade edilecek prim tutarı 22.909,50 TL olarak hesaplanmaktadır.

5. DENETİM VE İNCELEME BOYUTU

Prime esas kazanç üst sınırını aşan primlerin iadesi talebinde bulunan sigortalıların, sigortalı olarak bildirildikleri işyerlerinin birden fazla ilde bulunması halinde, hizmetlerin fiili ve eylemli çalışmaya dayanıp dayanmadığının tespiti amacıyla kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca inceleme yapılabilmektedir. Yapılan inceleme sonucunda sigortalının ilgili işyerlerinde fiilen çalıştığı kanaatine ulaşılması halinde prim iadesi gerçekleştirilmektedir.

Bu yönüyle, tavanı aşan prim iadesi taleplerinin yalnızca mali bir işlem olmayıp, aynı zamanda denetim sürecini de tetikleyebilen bir hukuki sonuç doğurduğu dikkate alınmalıdır.

6. SONUÇ

Prime esas kazanç üst sınırını aşan primlerin iadesi, sigortalıların prim yükünün yasal sınırlar içerisinde kalmasını sağlamaya yönelik önemli bir düzenlemedir. Ancak iadenin yalnızca sigortalı talebi üzerine ve sigortalı hissesiyle sınırlı olarak yapılması, ayrıca herhangi bir faiz uygulanmaması, uygulamada sigortalıların düzenli ve zamanında başvuruda bulunmalarını gerekli kılmaktadır. Özellikle birden fazla işyerinde çalışan ve yüksek kazanç elde eden sigortalıların, hak kaybına uğramamaları açısından prime esas kazanç üst sınırını yakından takip etmeleri büyük önem taşımaktadır.

08.01.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.279 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.