Vedat Erdem
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
vedaterdem1@gmail.com

Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Şirket Ortaklarına Ödenen Huzur Haklarının Gelir Vergisi Stopaj Teşviki Karşısındaki Durumu

Günümüz küresel ekonomisinde inovasyon, yazılım ve teknoloji üretimi, ülkelerin kalkınma stratejilerinin en temel yapı taşlarını oluşturmaktadır. Türkiye, bu alandaki küresel rekabet gücünü artırmak ve nitelikli Ar-Ge yatırımlarını teşvik etmek amacıyla 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında sektöre çok ciddi vergi avantajları ve muafiyetler tanımıştır. Bu teşviklerin merkezinde yer alan gelir vergisi stopajı teşviki, bölgede faaliyet gösteren personelin istihdam maliyetlerini düşürmeyi ve nitelikli iş gücünü desteklemeyi amaçlamaktadır.

Ancak uygulamada, teknoloji geliştirme bölgelerinde (TGB) faaliyet gösteren şirketlerde, şirket ortaklarının sadece yönetimsel süreçlerde kalmayıp yazılım mimarisi, kodlama ve proje yönetimi gibi fiili Ar-Ge süreçlerinde de bizzat yer aldığı sıkça görülmektedir. Bu durum, şirket ortaklarına yönetim kurulu üyeliği veya ortaklık vasfından ötürü ödenen “huzur hakkı” ödemelerinin vergisel statüsünü tartışmaya açmaktadır.

Türk vergi mevzuatında huzur hakkı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesi uyarınca özü itibarıyla bir “ücret” ödemesi olarak kabul edilmektedir. Buna karşın, ilgili teşviklerden yararlanabilmenin temel şartı, yapılan ödemenin doğrudan ve münhasıran bölgedeki Ar-Ge ve yazılım projeleriyle ilgili olmasıdır. Dolayısıyla, hem şirket ortağı hem de projenin fiili bir çalışanı olan kişilere yapılan huzur hakkı ödemelerinin 4691 sayılı Kanun kapsamındaki gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalanıp faydalanamayacağı sorusu idarenin verdiği özelge ile çalışma konumuzu oluşturmaktadır.

“193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Ücretin tarifi” başlıklı 61’inci maddesinde, “Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.

...”,

“Vergi tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde, “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

1.Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61’inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden

(istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,

...” hükümlerine yer verilmiştir.

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun;

-“Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “...

m) AR-GE Personeli: AR-GE faaliyetlerinde doğrudan görevli araştırmacı, yazılımcı ve teknisyenleri,

n) Araştırmacı: AR-GE faaliyetleri ile yenilik tanımı kapsamındaki projelerde, yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistemlerin tasarım veya oluşturulması ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan en az lisans mezunu uzmanları,

o) Teknisyen: Meslek lisesi veya meslek yüksekokullarının tasarım, teknik, fen veya sağlık bölümlerinden mezun, teknik bilgi ve deneyim sahibi kişileri,

p) Destek Personeli: AR-GE veya tasarım faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personeli,

r) Yazılımcı Personel: Yazılım olarak tanımlanan süreçte çalışıp program geliştiren, üreten, alanında yeterli deneyime veya eğitime sahip nitelikli personeli,

...”,

-Geçici 2’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, “31/12/2028 tarihine kadar, bölgede çalışan AR-GE, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri üzerinden asgari geçim indirimi uygulandıktan sonra hesaplanan gelir vergisi; verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilir. Bu kapsamdaki ücretlere ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisnadır. Gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işveren hissesine ilişkin teşviklerden yararlanacak olan destek personeli sayısı, AR-GE ve tasarım personeli sayısının yüzde onunu aşamaz. Toplam personel sayısı on beşe kadar olan Bölge firmaları için bu oran yüzde yirmi olarak uygulanır. Hak kazanılmış hafta tatili ve yıllık ücretli izin süreleri ile 17/3/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda belirtilen tatil günlerine isabet eden ücretler de bu teşvik kapsamındadır. Haftalık kırk beş saatin üzerindeki ve ek çalışma sürelerine ilişkin ücretler için bu teşvikten faydalanılamaz...”

hükümlerine yer verilmiştir.

10/08/2016 tarih ve 29797 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin “Muafiyet, indirim ve istisnalar” başlıklı 35’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “31/12/2028 tarihine kadar, Bölgede çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri üzerinden hesaplanan vergiden, 1/1/2022 tarihinden önce 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 32’nci maddesinde düzenlenen asgari geçim indirimi, 1/1/2022 tarihinden sonra 193 sayılı Kanunun 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra kalan vergi tutarı; verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilir...” açıklamalarına yer verilmiştir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, teknoloji geliştirme bölgesinde yazılım projesi kapsamında Ar-Ge faaliyetinde bulunan şirketiniz tarafından şirket ortağına yapılan huzur hakkı ödemesinin, Ar-Ge ve yenilik faaliyetiyle doğrudan ilgili olması ve 4961 sayılı Kanun ve uygulama yönetmeliğinde belirtilen diğer şartların da taşınması kaydıyla gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalanması mümkün bulunmaktadır.” (14.08.2024 tarihli E-48816587-120-46373 sayılı özelge)

Örnek: Ortak A’nın, ADA … A.Ş.’de 531.480,39 TL brüt ücret ile AR-GE tasarım ve destek faaliyeti kapsamında çalıştığını varsayalım. Artan tarifeli vergileme rejimine göre %35 vergileme olsun. Bu durumda hesaplanan vergi (531.480,39 * 0,35) 186.018,14 TL olacaktır. Bu verginin 4.537,75 TL’si Asgari Ücret İstisnası olarak, kalan 181.480,39 TL ise asgari ücrete isabet eden verginin mahsubu sonrası vergi tutarı olarak terkin edilecektir. Örnek muhtasar beyannamede terkin edilecek tutara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibi olacaktır.

AR-GE Tasarım ve Destek Faaliyeti Kapsamında Çalışmaya İlişkin Teşvik Kapsamındaki Azami Ücret Matrahı	Destek Faaliyeti Kapsamında Çalışmaya İlişkin Teşvik Kapsamındaki Ücret Matrahı Üzerinden Hesaplanan Vergi Tutarı	AR-GE Tasarım ve Destek Faaliyeti Kapsamında Çalışmaya İlişkin Ücret Matrahı Üzerinden Hesaplanan Vergi Tutarı	Mahsup Edilebilecek Asgari Ücrete İsabet Eden Vergi Tutarı	Asgari Ücrete İsabet Eden Verginin Mahsubu Sonrası Vergi Tutarı	Terkin Edilecek Tutar
531.480,39	186.018,14	186.018,14	4.537,75	181.480,39	181.480,39

KAYNAKLAR

14.08.2024 tarihli E-48816587-120-46373 sayılı özelge

07.09.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.