YAZARLARIMIZ
Mehmet Uğur Yavuz
Sosyal Güvenlik Denetmeni
m.uguryavuz@gmail.com



Bahşişlerin Prime Esas Kazanca Dahil Edilmesi Gerekli Mi?

İş Kanununa göre ücret işçiye bizzat işveren veya üçüncü kişiler tarafından para ile ödenen tutardır. Üçüncü kişilerce ücretin ödenmesinde ilk akla gelen uygulama ise bahşiştir. Bahşiş karşılığı çalışma sistemi otoparktan restorana; sinema, tiyatro, konser salonu, otel, pansiyon, lokanta, gazino, kahvehane gibi işyerlerinde sıkça karşımıza çıkmaktadır. Sosyal güvenlik mevzuatı açısından ise bahşişin ücret niteliği taşıyıp taşımadığı süre gelen bir tartışma konusudur.  Bahşişin verildiği işyerinde ücret karşılığı çalışan işçilerin Sigorta Primine Esas Kazancının nasıl tespitinin edileceği tartışmanın bir ayağını oluşturmaktayken, işvereninden herhangi bir ücret almayan ve sadece müşterilerden alınan bahşişler karşılığında çalışanların sigorta bildirimlerine ilişkin durumu ise bir diğer merak uyandıran konudur.

Hizmet akdinin oluşmasında ücretin önemli bir yer tuttuğu açıktır. Bahşiş karşılığı çalışanların işverenden ücret almayıp müşterilerden bahşiş şeklinde para almaları işçi ile işveren arasında bir akit olmadığı anlamı taşımaz.  Yapılan hizmetin karşılığının üçüncü şahıslar tarafından ödenmesi, akdin mahiyetini de değiştirmez. Buna göre, alınan bahşiş ücret sayılır ve hizmet akdiyle çalıştıkları kabul edilen bahsi geçen iş görenler de 5510 sayılı Kanun'un 4-a kapsamında sigortalı sayılırlar. Öte yandan sadece bahşiş ile çalışanların elde ettikleri bahşişlerin tutarının tespiti zordur. Yine de bahşişlerin çalışılan süreye isabet eden asgari ücretin altında kalmaması gerekir. Asgari ücret ile bahşiş arasında bir farkın oluşması halinde işverenden aradaki farkı tamamlaması beklenir. Buradan hareketle işyerlerinde işverenden ücret almayıp yalnızca müşterilerden bahşiş alanların sigorta priminin en azından asgari ücret üzerinden bildirilmesi gerekmektedir.

İş yaşamında sadece bahşiş ile çalışan sigortalıların yanında belirli bir ücrete ek olarak alınan bahşişlerin toplamı ile çalışanlara da rastlamak mümkündür. Bu durumda çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirimi yapılacak olan Sigorta Primine Esas Kazancın tespitinin nasıl yapılacağına dair Yargıtay kararları yol gösterici niteliktedir. 10. Hukuk Dairesi 2011/2914-1231 sayılı kararında sigortalının ücretini bahşişlerden alması veya ücretine ek olarak bahşiş alması durumunda, bahşişlerden de prim kesilmelidir demektedir. Yine 10. Hukuk Dairesinin,  2021/12473 Numaralı Kararına konu olayda garson olarak çalışan davacı aldığı bahşişlerin de bordrolara yansıtılmasını ve eksik yatırılan sigorta primlerinin artırılarak düzeltilmesini istemiştir.  İlk olarak Bölge Adliye Mahkemesince "Somut olayda, bahşişin işveren tarafından verilen bir ücret olmadığı gerekçesiyle prime esas kazanç tespiti talebinin reddine karar verilmiştir.” Ancak Yargıtay: İşverence toplanıp çalışanlara dağıtıldığını belirlenmesi halinde, bahşişin de prime esas kazanç unsuru olarak değerlendirmeye konu edilebileceği yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir. (Y.10.HD'nin 2016/365-2637 E.K., 2015/15981-17779 E.K., 2016/3716-4231 E.K.) demek suretiyle şartların oluşması halinde bahşişin prime esas kazanca dahil edilmesi gerekeceği yönünde hüküm kurmuştur. İşverenlerin ve çalışanların sigorta bildirimleri konusuna ihtimam göstermeleri muhtemel hak kayıpları ve cezalardan konun taraflarını koruyacaktır

05.08.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

GÜNDEM