YAZARLARIMIZ
Fatma Akyüz
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
smmmfatmaakyuz@gmail.com



Enflasyon Muhasebesi Uygulaması Notları

Enflasyon, bir ekonominin genel mal ve hizmet fiyatlarının sürekli ve istikrarlı bir şekilde artış gösterdiği ekonomik olgudur. Fiyatların sürekli artış gösterdiği ekonomik durumlar finansal tablo kalemlerinin gerçeği yansıtmasını engellemekte olup finansal tablo analizlerinde yanıltılara sebep olmaktadır.

VUK Mükerrer Madde 298 e göre enflasyon düzeltmesine ilişkin gerçekleşmesi gereken iki şart belirtilmektedir. Son 36 aylık Yİ-ÜFE artış oranı %100 den fazla ve son 12 aylık Yİ-ÜFE artış oranı %10 dan fazlaysa ve her iki şart birlikte gerçekleşiyorsa enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

İlgili düzenlemede yer alan bu iki şartın bir arada gerçekleşmesi durumunda enflasyon düzeltmesi yasal bir zorunluluk haline gelmektedir. İki şartı oluşturan koşullarının ortadan kalkması durumunda ise enflasyon muhasebesi uygulamasına son verilmektedir.

Kollektif, adi komandit ve adi şirketler de dahil olmak üzere kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri Mali tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler üzerinden enflasyon düzeltmesi yapılması gerekmektedir.

Parasal Olmayan Kıymetler; Ulusal para değerindeki değişmelere rağmen satın alma güçleri değişmeyen kıymetlerdir. Örnek olarak işletmenin arsa ve arazileri ya da demirbaşları gibi.

Bilançodaki bir hesap grubunun niteliği, parasal olması ya da parasal olmaması bakımından genellikle aynıdır, ancak satın alma gücünün değişip değişmediğine bakarak belirlenir.

Aktif

Pasif

Parasal Varlıklar

Parasal Kaynaklar

100 KASA

300. BANKA KREDİLERİ

101 ALINAN ÇEKLER

303. UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ VE FAİZLERİ

102 BANKALAR

304. TAHVİL ANAPARA BORÇ, TAKSİT VE FAİZLERİ

103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ (-)

305. ÇIKARILMIŞ BONOLAR VE SENETLER

108 DİĞER HAZIR DEĞERLER

306. ÇIKARILMIŞ DİĞER MENKUL KIYMETLER

111 ÖZEL KESİM TAHVİL, SENET VE BONOLARI

308. MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI (-)

112 KAMU KESİMİ TAHVİL, SENET VE BONOLARI

309. DİĞER MALİ BORÇLAR

120 ALICILAR

320. SATICILAR

121 ALACAK SENETLERİ

321. BORÇ SENETLERİ

122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-)

322. BORÇ SENETLERİ REESKONTU (-)

126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR

326. ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR

128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR

329. DİĞER TİCARİ BORÇLAR

131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR

331. ORTAKLARA BORÇLAR

132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR

332. İŞTİRAKLERE BORÇLAR

133 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR

333. BAĞLI ORTAKLIKLARA BORÇLAR

135 PERSONELDEN ALACAKLAR

335. PERSONELE BORÇLAR

137 DİĞER ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-)

337. DİĞER BORÇ SENETLERİ REESKONTU (-)

138 ŞÜPHELİ DİĞER ALACAKLAR

360. ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR

181 GELİR TAHAKKUKLARI

361. ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ

190 DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİ

368. VADESİ GEÇMİŞ ERTELENMİŞ VEYA TAKSİTLENDİRİLMİŞ VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER

191 İNDİRİLECEK KATMA DEĞER VERGİSİ

371. DÖNEM KÂRININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ (-)

192 DİĞER KATMA DEĞER VERGİSİ

381. GİDER TAHAKKUKLARI

193 PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR

391. HESAPLANAN KDV

196 PERSONEL AVANSLARI

392. DİĞER KDV

197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI

400. BANKA KREDİLERİ

220 ALICILAR

405. ÇIKARILMIŞ TAHVİLLER

221 ALACAK SENETLERİ

407. ÇIKARILMIŞ DİĞER MENKUL KIYMETLER

222 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-)

408. MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI (-)

226 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR

420. SATICILAR

231. İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR

421. BORÇ SENETLERİ

232. BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR

422. BORÇ SENETLERİ REESKONTU (-)

235. PERSONELDEN ALACAKLAR

426. ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR

236. DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR

431. ORTAKLARA BORÇLAR

237. DİĞER ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-)

432. İŞTİRAKLERE BORÇLAR

243. İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-)

433. BAĞLI ORTAKLIKLARA BORÇLAR

246. BAĞLI ORTAKLIKLARA SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-)

437. DİĞER BORÇ SENETLERİ REESKONTU (-)

247. BAĞLI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜGÜ KARŞILIĞI (-)

481. GİDER TAHAKKUKLARI

   
   

Aktif

Pasif

Parasal Olmayan Varlıklar

Parasal Olmayan Varlıklar

110. HİSSE SENETLERİ

340.ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI

150. İLK MADDE VE MALZEME

350.YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ

151. YARI MAMULLER - ÜRETİM

380. GELECEK AYLARA AİT GELİRLER

152. MAMÜLLER

440.ALINAN SİPRAİŞ AVANSLARI

153. TİCARİ MALLAR

480.GELECEK YILLARA AİT GELİRLER

157. DİĞER STOKLAR

 

158. STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)

 

159. VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI

 

170. YYİO İŞLERİ MALİYET

 

180. GELECEK AYLARA AİT GİDERLER

 

240. BAĞLI MENKUL KIYMETLER

 

241. BAĞLI MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)

ÖZ SERMAYE

242. İŞTİRAKLER

 

244. İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)

500. SERMAYE

245. BAĞLI ORTAKLIKLAR

520. HİSSE SENETLERİ İHRAÇ PRİMLERİ

247. BAĞLI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜGÜ KARŞILIĞI (-)

521. HİSSE SENEDİ İPTAL KÂRLARI

250. ARAZİ VE ARSALAR

522. M.D.V. YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞLARI

251. YER ALTI VE YER ÜSTÜ DÜZENLERİ

523. İŞTİRAKLER YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞLARI

252. BİNALAR

529. DİĞER SERMAYE YEDEKLERİ

253. TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR

540. YASAL YEDEKLER

254. TAŞITLAR

541. STATÜ YEDEKLERİ

255. DEMİRBAŞLAR

542. OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER

256. DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR

548. DİĞER KÂR YEDEKLERİ

257. BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (-)

549. ÖZEL FONLAR

258. YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR

 

259. VERİLEN AVANSLAR

 

260. HAKLAR

 

261. ŞEREFİYE

 

262. KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ

 

263. ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ

 

264. ÖZEL MALİYETLER

 

268. BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (-)

 

271. ARAMA GİDERLERİ

 

272. HAZIRLIK VE GELİŞTİRME GİDERLERİ

 

277. DİĞER ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR

 

278. BİRİKMİŞ TÜKENME PAYLARI (-)

 

280. GELECEK YILLARA AİT GİDERLER

 

294. ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE MADDİ DURAN VARLIKLAR

 

Düzeltme yapılırken sadece 2 yöntem kullanılıyor;

1-Düzeltme Katsayısını bulup düzeltmeye esas değer ile endeksleme

Malî tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, düzeltmeye esas alınan tarihi içeren aya ait fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayı düzeltme katsayısı olarak adlandırılır.

Düzeltme Katsayısı =

Düzeltme Tarihindeki Endeks (Yİ-ÜFE)
Kıymetin Ait Olduğu Aya Ait Endeks (Yİ-ÜFE)

Düzeltme katsayısı virgülden sonra beş hane olarak dikkate alınacaktır. (m.17)

Düzeltmeye esas tarihler stok, mdv gibi hesaplarda kayıt tarihi, menkul kıymetlerde satın alma tarihi, nakdi sermaye artışında ödeme tarihi, iç kaynaklardan sermaye artışında tescil tarihi vb. gibi

2-İstenirse stoklarda toplulaştırılmış yöntemlerle stok tutarını endeksleme

Toplulaştırılmış yöntemler ise gerçek yöntem, basit ortalama yöntemi, Stok devir hızı yöntemi  veya hareketli ağırlıklı ortalama yöntemidir.

Mükellefler, mümkün olduğunca inebildikleri her bir alt ayrım itibariyle hesaplama yaparak diledikleri yöntemi kullanmakta serbesttirler. (m18)

Toplulaştırılmış yöntemlerle düzeltmeye tabi tutulan stokların maliyet bedeline intikal ettiren reel olmayan finansman maliyetlerinin düşülmesi ihtiyaridir. (m.37)

Düzeltmeye esas değer bulunurken iki hususa ilave olarak dikkat edinilmesi gerekmektedir.

1-Reel olmayan finansman maliyet;

Örnek olarak; işletme için 2.000.000 TL makine alımı yapıldı o dönem kullanılan faiz oranı %40  yatırım döneminde ödenen ve maliyete alınan faiz 800.000 TL Toplam aktifleştirme tutarı 2.800.000 TL olsun

Aynı dönemdeki Yİ-ÜFE deki artış %30

Reel olmayan finansman gideri: 600.000 TL

Endekslemeye Esas değer= 2.800.000-600.000= 2.200.000 TL dir.

2-Kayıtlı sermaye içinde yer alan bazı fonlar

Örnek olarak 30.03.2023 tarihinde şirket Geç.31-32 298/Ç Yeniden değerleme fonunu sermayeye dahil ettiyse bu rakam değerleme tabi olmayacaktır.

Yapılacak Muhasebe Kayıtları

Enflasyon düzeltmeleri, ilgili kıymetlere ait fark hesaplarına ve enflasyon düzeltme hesabına kaydedilecektir.

698 Enflasyon düzeltme hesabı ise parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmesi sonucu oluşan farkların kaydedildiği hesabı ifade eder.

Aktif Hesabın Düzeltmesinde oluşan fark olumluysa;

İlgili Aktif Hesap
                      698 Enflasyon Düzeltme Hs.

xxx
      xxx

Olumsuzsa;

698 Enflasyon Düzeltme Hs
                                     İlgili Aktif Hesap

xxx
      xxx

Pasif Hesabın Düzeltmesinde oluşan fark olumluysa;

698 Enflasyon Düzeltme Hs
                                     İlgili Pasif Hesap

xxx
      xxx

Olumsuzsa;

İlgili Pasif Hesap
                      698 Enflasyon Düzeltme Hs.

xxx
      xxx

05.02.2024

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> Uygulamalı Enflasyon Muhasebesi (171 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> SGK Teşvikleri (156 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.


GÜNDEM