YAZARLARIMIZ
Ali Osman Eflatun
Sorumlu Ortak Başdenetçi
Karar Bağımsız Denetim ve Danışmanlık A.Ş.
aliosmaneflatun@karardenetim.com.tr



Enflasyon Muhasebesi Uygulamamanın Sonucu

Ülkemizde son olarak 2004 yılında uygulanan ve daha sonra uygulanmayan enflasyon muhasebesinin uygulanma şartları 2021 yılından itibaren geçerli olmasına rağmen düzenleyici otoriteler tarafından henüz uygulanmaya başlamamıştır.

Doğal olarak bunun birtakım sonuçları olmaktadır. Örneğin çok uluslu şirketler 2021, 2022 ve 2023 yıllarında Türkiye'deki şirketlerinin finansal tablolarını ya enflasyona göre düzeltilerek verilmesini istemektedirler. Hatta yerel fakat uluslararası piyasalarda faaliyet gösteren birçok şirket yatırımcıları için finansal tablolarını “TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Standardı” çerçevesinde hazırlamakta ve sunmaktadırlar. Örneğin BİST'de işlem gören bir şirket 31.12.2022 tarihinde iki rapor yayınlamıştır. Biri tarihi değerler BİST’te yerli yatırımcılarına sunulmuş, diğeri de web sayfasında hem uluslararası hem de yerel yatırımcılara sunulmuştur. Buna göre oluşan tabloları aşağıdaki gibi olmuştur;

(Milyar TL)

Tarihi

Düzeltilmiş

Fark

Dönen Varlıklar

14,349

14,711

3%

Duran Varlıklar

38,113

50,639

33%

Toplam

52,462

65,350

25%

 

 

 

 

Kısa Vadeli Yükümlülükler

26,331

26,369

0%

Uzun Vadeli Yükümlülükler

9,710

9,710

0%

Özkaynaklar

16,421

29,271

78%

Toplam

52,462

65,350

25%

       

Hasılat

31,030

37,528

21%

Satışların Maliyeti

-24,195

-29,726

23%

Brüt Kâr

6,835

7,802

14%

       

Esas Faaliyet Kârı

5,640

6,152

9%

(Tüm veriler www.kap.org.tr adresindeki 30 adet GYO finansal verilerinden alınmıştır).

Şirketin parasal-parasal olmayan kalemlerinin detayları aşağıdaki gibidir;

Enflasyon muhasebesi uygulanmamasının etkilediği sektörlerden biri de Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’dır (GYO). BİST 2022 verilerine göre GYO’ların finansal verileri aşağıdaki gibidir;

(Milyar TL)

31.12.2022

 

 

31.12.2022

Dönen varlıklar

67,077

 

Yükümlülükler

69,658

Duran Varlıklar

170,756

 

Özkaynaklar

168,175

Toplam

237,833

 

Toplam

237,833

Dönem kârının detayları ise aşağıdaki gibidir;

Dönem kârı

89,965

%100

YAG değer artış kârları

79.408

%88

Diğer kârlar

10,557

%12

Yine GYO’ların parasal-parasal olmayan kalemlerinin detayları aşağıdaki gibidir;

Parasal olmayan varlıkların detayı aşağıdaki gibidir;

(Milyar TL)

Aktif

%

 

 

Pasif

%

Yatırım amaçlı gayrimenkuller

151,062

75%

 

Özkaynaklar

168,175

85%

Diğer parasal olmayan

50,142

25%

 

Diğer parasal olmayan

28,769

15%

Toplam

201,204

100%

 

Toplam 

196,944

100%

Parasal olmayan varlıkların %75’i yatırım amaçlı gayrimenkullerden oluşmaktadır. Yatırım amaçlı gayrimenkuller “TMS 40 Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller Standardına” göre muhasebeleştirilmekte ve oluşan değer artışları dönem kâr zararında muhasebeleştirilmektedir. Bağımsız denetim raporların incelendiğinde YAG’ların toplam dönem kârı 89,965 Milyar TL olup bunun 79,408 Milyar TL’si (%karın %88’i) YAG değer artışlarından gelmektedir.

Yukarıdaki veriler doğrultunda özetle parasal olmayan bir kalem olan YAG’ların enflasyon karşısında oluşan artışları finansal tablolara kâr olarak alınırken YAG’lardan daha fazla tutardaki özkaynak kalemlerinin değer artışları enflasyon muhasebesi uygulanmadığı için finansal tablolara zarar olarak alınmamaktadır. Bu nedenle GYO’ların yatırımcısına ilan ettikleri finansal tablolar ve dönem karları gerçeği yansıtmadığı sonucu ortaya çıkmaktadır.

Bunu bir www.kap.org.tr üzerinden kamuoyu ile paylaşılan bir GYO’nun tablolarından örnek verebiliriz. BİST’te işlem gören bir şirketin finansal verileri aşağıdaki gibidir;

(Milyar TL)

31.12.2022

 

(Milyar TL)

31.12.2022

%

Dönen varlıklar

0,116

 

Parasal

0,601

3%

Duran Varlıklar

20,546

 

Parasal olmayan

20,061

97%

Toplam

20,662

 

Toplam

20,662

100%

   

 

 

 

 

Yükümlülükler

1,263

 

Parasal

1,259

6%

Özkaynaklar

19,400

 

Parasal olmayan

19,403

94%

Toplam

20,662

 

Toplam

20,662

100%

   

 

 

 

 

Dönem karı

10,945

 

 

 

 

YAG değer artış kârı

10,547

 

 

 

 

Diğer kâr

0,398

 

 

 

 

Parasal olmayan kalemlerin detayları aşağıdaki gibidir;

(Milyar TL)

Aktif

%

 

 

Pasif

%

Yatırım amaçlı gayrimenkuller

19,782

99%

 

Özkaynaklar

19,400

100%

Diğer parasal olmayan

0,280

1%

 

Diğer parasal olmayan

0,003

0%

Toplam

20,061

100%

 

Toplam

19,403

100%

Örnek alınan GYO’nun yayınlanmış bağımsız denetim raporları incelenerek özkaynakları TÜFE endeksi kullanarak düzeltilmiş olsa idi aşağıdaki gibi olacaktı;

(Milyar TL)

Tarihi

Düzeltilmiş

Fark TL

Fark %

Özkaynak (kâr hariç)

8,454

20,758

12,304

146%

Dönem karı

10,945

2,890

-8,055

-74%

Toplam

19,400

23,648

4,248

72%

Özkaynak kalemlerinin düzeltilmesinden cari döneme yaklaşık 8,121 Milyar TL zarar, diğer kâr/zarar kalemlerinin düzeltilmesinden 0,066 Milyar kâr ilave edilmiştir.

Enflasyon düzeltmesi yapılmış olsa idi dönem kârı 10,945 Milyar değil 2,890 Milyar TL olacaktı. Başka bir ifade ile enflasyon muhasebesi uygulanmadığı için dönem kârı %75 oranında fazla gösterilmiştir.

Bu hesaplamalarda TÜFE oranı kullanılarak hesaplama yapılmıştır. Eğer ÜFE oranları kullanılarak hesaplama yapılmış olsaydı söz konusu özkaynaklar aşağıdaki gibi olacaktı;

(Milyar TL)

Tarihi

Düzeltilmiş

Fark TL

Fark %

Özkaynak (kâr hariç)

8,454

34,146

25,692

304%

Dönem karı

10,945

-5,840

-16,785

-153%

Toplam

19,400

28,307

8,907

151%

           

Sonu olarak, yukarıda enflasyon muhasebesi uygulanmasına ilişkin GYO sektörüne ilişkin örnek verilmiştir. Finansal tablolarda oluşan bu farklılara rağmen, 2021 yılında uygulanması zorunlu iken, hala enflasyon muhasebesinin uygulanmaması açıklanamaz bir durumdur. Finansal tablolar gerçekliğini ve inandırıcılığını kaybetmektedir.

16.10.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (156 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.


GÜNDEM