Ahmet AĞAR
Sosyal Güvenlik Müşaviri
agarahmet@turmob.org.tr
SERBEST MESLEK
KAZANCI VERGİ MÜKELLEFİ VE ŞİRKET YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE KOLAYLIK
Tarih: 15.12.2008
I - GİRİŞ
Son zamanlarda oldukça tartışılan ve çok
değişik anlatım ve yorumlara konu olan, serbest meslek kazancı nedeniyle
gerçek gelir vergisi mükellefi olanlar ile anonim şirketlerin yönetim kurulu
üyesi olan ortakları ve şirket ortaklarını yakından ilgilendiren yeni düzenleme,
Serbest Meslek Erbabı ile Şirket Yönetim Kurulu Üyelerine, yeni bir kolaylık ve
avantaj getirilmiştir.
1 Ekim 2008 tarihinden önceki
faaliyetleri döneminde BAĞ-KUR’a kayıtlı olmayanların durumları ile ilgili
17.04. 2008 tarih ve 5754 sayılı Yasanın 68. maddesi ile 5510 sayılı Yasaya
Geçici 8. madde olarak eklenen hükme ve 5510 Sayılı Kanun Gereğince Sigortalı
Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi Ve
Sona Ermesi Hakkında Tebliğ ile yapılan açıklamaya göre getirilen yeni
düzenleme şöyledir.
II - 1479 SAYILI KANUNA TABİ OLANLARIN
TESCİLLERİNİ YAPTIRMAYANLARIN SİGORTALILIĞI
01.10.2008 tarihinden önce
zorunlu olarak Bağ-Kur kapsamında oldukları halde, 1479 sayılı Kanuna göre kayıt
ve tescillerini yaptırmayanların, sigortalılıkları, 01.10.2008 tarihinden
itibaren başlayacaktır. Şöyle ki;
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde belirtilenlerden:
1- Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı
nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar
siciline kayıtlı olanlar,
3- Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan
ortakları, sermayesi paylara bölünmüş
komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin
ise tüm ortakları olup;
1479 sayılı Kanuna göre işe başladıkları tarihten
itibaren Bağ-Kur’a kayıt ve tescil işlemlerini yaptırmış olmaları gerektiği
halde, herhangi bir nedenle 01.10.2008 tarihine kayıt ve tescillerini
yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülüğü, 01.Ekim 2008 tarihinden
itibaren başlayacaktır.
Ancak, ticari kazanç veya
serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi
mükellefi olanlar ile anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları,
sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer
şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortaklarından olup, 5510 sayılı Kanunun
yürürlük tarihinden itibaren sigortalılıkları başlatılanların, 01 Ekim
2008 tarihi ile 4/10/2000 tarihi arasında geçen vergi mükellefiyet süreleri
bulunmak kaydıyla, sigortalının altı ay içinde ( 31.03.2009 kadar )
talepte bulunması halinde, vergi mükellefiyet sürelerinin tamamı için
kanunun 89. maddesine göre talep tarihindeki prime esas kazancının % 32’si
üzerinden borçlanma tutarı hesaplanır ve sigortalıya tebliğ edilir. Sigortalının
kendisine tebliğ edilen borçlanma tutarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren
6 ay içinde ödemesi halinde, bu süreler sigortalılık süresi olarak
değerlendirilir.
Sigortalıya tebliğ edilen borç tutarının bu süre
içerisinde tam olarak ödenmemesi halinde bu süreler sigortalılık süresi olarak
değerlendirilmez ve ödenen tutar 5510 sayılı bu Kanunun 89. maddesine göre iade
edilir.
Gerek 5510 sayılı geçici 8. maddenin muhteviyatından
ve gerekse Sigortalı Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın Başlangıcı,
Kuruma Bildirilmesi ve Sona Ermesi Hakkında Tebliğin ilgili bölümün
açıklamasından de anlaşılacağı üzere, 01.10.2008 tarihinden önce Bağ-Kur
Kanununa göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 1/10/2008 tarihine
kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülüğü
1/10/2008 tarihinden itibaren başlayacağı belirtilmekte ve 4/b kapsamında
prim ödemesi gerektiği halde ödemeyenler, 01.10.2008 tarihinden itibaren 6 y
içinde talepte bulunup ve kendisine tebliğ tarihinden itibaren 6
ay içerisinde borçlarını ödemezler ise bir daha 01.10.2008 tarihinden önceki
süreleri borçlanamayacaklardır. Dolayısıyla, bu durumda olanların 01.10.2008
tarihinden itibaren Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde bulunan Ek:4
Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi ile Kuruma 4/b kapsamında kaydını yaptıranların,
sigortalılıkları, (Bağ-Kur’lu) ilk vergi mükellefiyetlerinden itibaren değil,
01 Ekim 2008 tarihinden itibaren başlayacak ve istemedikleri taktirde
sigortalılık başlangıcı geriye gitmeyecektir.
III -
ANONİM ŞİRKETLERİN KURUCU ORTAKLARI
:
Önemli bir diğer konu ise, anonim şirket kurucu
ortakları ile ilgilidir:
Kanunun yürürlük tarihinden önce 1479 sayılı Kanun
kapsamında sigortalı sayılıp, 5510 sayılı Kanunun 4/b bendinin (3) numaralı alt
bendinde belirtilen A.Ş. Kurucu ortaklarından, 1/10/2008 tarihinden sonra
sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenlerin, 01/10/2008 tarihinden itibaren 6
ay içinde yazılı talepte bulunmaları halinde sigortalılıkları aynen devam
ettirilir. Bu süre içerisinde yazılı olarak talepte bulunmayanların
sigortalılıkları ise 01/10/2008 tarihi itibarıyla sona
erecektir.
IV – SOSYAL GÜVENLİK DESTEK PRİMİNE TABİ ÇALIŞANLAR:
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olanlar ile vazife malullüğü,
malullük ve yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlar ve Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında
sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından yürürlükten kaldırılan
ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Yani, emekli olarak
çalışmakta olanlar, aynen davam edebilecektir.
Emekli olduğu halde 4/a kapsamında
(SSK’lı) çalışan ve emekli maaşının kesilmemesi yönünde tercihte bulunanlardan,
Ekim ayından itibaren SGDP olarak %30 ve bu orana çalıştığı işkolunun
iş kazası primi oranı da eklenerek kesilecektir. Bunun %7,5’u
işçiye geri kalanı işverene ait olacaktır. (Örnek: % 30 + büro işyeri için % 1 =
% 31 gibi )
Kanunu 4/a kapsamında emekli olarak çalışan
sigortalıların prim oranları :
|
Sigorta Türü |
İşçi Hissi |
İşveren Hissesi
|
Toplam Prim Oran |
|
Sosyal Güvenlik D. Primi |
% 7,5 |
% 23,5 ile % 29 arası |
% 31 ile % 36,5 arası |
V - HALEN
KENDİ ŞİRKETİNDE SSK’LI (4/a) OLARAK ÇALIŞANLARLA İLGİLİ YENİ DÜZENLEME:
28 Eylül 2008 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan,
5510 Sayılı Kanun Gereğince Sigortalı Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın
Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sona Ermesi Hakkında Tebliğ’de getirilen
bir düzenleme ile “ 01/10/2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı oldukları halde, kendilerine
ait veya ortak oldukları işyerlerinden bu Kanunun 4. maddenin birinci fıkrasının
(a) bendine tabi prim ödemesi olanların sigortalılıkları kesintiye
uğrayıncaya kadar devam ettirilir.” Hükmü getirilmiştir.
VI – SONUÇ
1- Getirilen bu yeni düzenlemeyle, Bağ-Kur’a kayıt
ve tescilini yaptırmamış olan birçok Serbest Meslek Erbabı ile aynı durumdaki
şirket yöneticilerinin Bağ-Kur kayıtlarının 01 Ekim 2008 tarihinden itibaren
başlayacak ve istemedikleri taktirde sigortalılık başlangıcı geriye
gitmeyecektir.
2- 01.10.2008 tarihinden önce kendilerine ait veya
ortak oldukları işyerlerinden Kanunun 4/a bendine tabi olarak SSK’ya prim
ödeyerek çalışan şirket ortakları, sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar
bu şekildeki çalışmalarını devam ettirebileceklerdir.
Kaynak:
www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya
elektronik ortamda kaynak
göstermeden yayınlanamaz.
Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal
işlem yapılacaktır .)