BASINDAN YAZILAR
Kurban Bayramı'nda Cezalı Duruma Düşmemek İçin Bu Hususları Gözden Kaçırmayın! / İsa Karakaş - MuhasebeTR

Kurban Bayramı'nda Cezalı Duruma Düşmemek İçin Bu Hususları Gözden Kaçırmayın! / İsa Karakaş

Bugün Kurban Bayramı'nın arife günündeyiz…. Yarından itibaren ise tüm İslam âleminde Kurban Bayramı kutlanacak. Hepinizin bayramını kutluyorum...

Yasal düzenlemeler gereğince Kurban Bayramı, Ulusal Bayram ve Genel Tatiler arasında sayılan dinî bayram olarak kabul edilmektedir. Arife günü saat 13.00’te başlayan dörtbuçuk günlük Kurban Bayramı günleri özel ve kamu kesimi dâhil olmak üzere tüm çalışan işçiler açısından da aynı zamanda resmî tatildir.

Kurban Bayramı'nda işçilerin çalışıp çalışmamasına göre özel hakları bulunmaktadır. İşverenin de usulüne uygun çalıştırma yapmaması ve ücreti eksik hesaplamasına bağlı olarak her işçi başına ceza uygulanmaktadır.

Zamlı ücret ödemeyen işverene ceza

İş hukukumuzda bayram günlerinde çalışma karşılığı olmaksızın o günün ücretinin ödeneceği, tatil yapılmayarak çalışıldığında ise, ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücretin ödenmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. Belirtilen şekilde ücret ödemeyen ya da eksik ödeyen işverene her işçi başına 236 TL idari para cezası uygulanacaktır.

Bayram ücretinin hesaplanması

Bayramda çalışıp çalışmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesiyle kararlaştırılabilir. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması hâlinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayının alınması şattır. İş yerlerinde çalışan işçilere her bir bayram günü için;

  • Hiç çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak,
  • Tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ilave ücret ödenmesi gerekecektir.

Yüzde usulünün uygulandığı iş yerlerinde de işçi ücretlerinin işverence işçiye ödenmesi gerekmektedir. 

Örneğin bir firmada mühendis olarak çalışan Halil Bey, aylık maktu 6000 TL ücret alıyorsa, günlük ücreti 200 TL’dir. Halil Bey, her bir bayram günü çalışmazsa maaşında ve sigortasında herhangi bir eksiltilme yapılmadan ücretleri tam olarak yatırılacaktır. Ancak örneğimizdeki Halil Bey, tatil yapmayarak bayramda çalışırsa; o gün için 200 TL yerine 400 TL’ye hak kazanacaktır. Bu durumda 2019/Ağustos  ayında Halil Bey'e dörtbuçuk günlük (arife günü için yarım günlük) Kurban Bayramı için 6000 TL yerine aylık 6900 TL ödeme yapılması gerekecektir.  Diğer yandan bu ücret artışının SGK emekliliğinde de faydası olacaktır.

Bayramda fazla mesai ücreti

Bayram günü olarak kabul edilen günlerde işçi normal çalışma süresinin üzerinde çalışıp fazla mesai yaparsa ayrıca ilave bir günlük ücrete ek olarak %50 zamlı fazla çalışma ücretine de hak kazanmaktadır.

Bu nedenle bayram günü çalışan işçiler fazla mesai yapmazlar ise her halükârda çifte yevmiyeye hak kazanacaktır. Fazla mesai yaparlarsa çift yevmiyenin yanı sıra her fazla mesai saati için %50 zamlı fazla çalışma ücretine de hak kazanacaklardır.

Hemen belirtelim ki; fazla mesai ücretleri de işçinin emeklilik maaşının hesabında SGK tarafından dikkate alınmaktadır.

Zamlı ücretin ödenmemesi haklı sebeptir

Yasal düzenlemeler gereği işveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse, işçi haklı sebeple iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatını da alabilir. Bayramda zamlı ücreti ödenmeyen işçi de iş sözleşmesini feshedebilir.

Bayramda çalışıp da %100 zamlı ücreti ödenmeyen işçi işten ayrılmamış ise İŞKUR müdürlüklerine ya da Çalışma Bakanlığı İş Müfettişlerine bir dilekçe ile şikâyette bulunabilir. İşten ayrılmış ise önce ara bulucuya gitmesi gerekmektedir.

Ara bulucuda uzlaşamamış ise iş mahkemesine başvurabilecektir. Bayram günlerinde çalıştığını iddia eden işçi, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Hem idari hem de mahkeme safhasında işçinin imzasını taşıyan bordro bu konuda -sahteliği ispat edilinceye kadar- kesin delil niteliğinde kabul edilmektedir.

Mahkemede kayıt ve belgeler önemli

İmzalı bordroda yer alan bayram ve genel tatil ücreti ödemesinin yapıldığı varsayılır. Bordroda ilgili bölümün boş olması ya da bordronun imza taşımaması hâlinde işçi, bayram günlerinde çalıştığını her türlü delille ispat edebilir. Ulusal bayramlarda çalışıldığının ispatı konusunda iş yeri kayıtları, özellikle iş yerine giriş çıkışı gösteren belgeler, iş yeri iç yazışmaları, yazılı delil niteliğindedir. Ancak, sözü edilen çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda, tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmektedir. Bununla birlikte, iş yerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilmemektedir.

(Türkiye Gazetesi | 10.08.2019)

GÜNDEM