Yaşar Çatalkaya
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
Sürdürülebilirlik Denetçisi
Uyum Görevlisi
yasarcatalkaya@gmail.com

Enflasyon Düzeltmesi Ertelemesi Döneminde Yeniden Değerleme Stratejileri

Enflasyon düzeltmesi uygulamasının ertelenmesiyle birlikte, işletme bilançolarındaki aktif değerlerin güncelliğini koruması ve özkaynak yapısının güçlendirilmesi amacıyla “yeniden değerleme” uygulamaları yeniden kritik bir önem kazanmıştır. Bu konudaki düzenlemelerle birlikte hayatımıza tekrar giren 4. geçici vergi beyannamelerinin verilmesine de az bir süre kala, mükelleflerin hem bilançolarını enflasyona karşı koruyacak hem de vergi planlamasını yasal zeminde güçlendirecek yeniden değerleme seçeneklerini doğru okuyarak pozisyon almaları önem taşımaktadır.

Vergi Usul Kanunu (VUK) çerçevesinde sunulan bu imkanlar, zorunlu bir uygulama olmamakla birlikte; bilanço rasyolarını iyileştirmek, amortisman giderlerini optimize etmek ve vergi planlaması yapmak isteyen mükellefler için artık bir tercihten öte stratejik bir ihtiyaç haline gelmiştir.

Bu yazımızda; yeniden değerleme rejimini oluşturan Mükerrer 298/Ç ile Geçici 32. madde uygulamalarını kapsam, varlık türleri, vergisel sonuçlar ve satış/fon etkisi bakımından karşılaştıracak; özellikle taşınmazı (arsa–arazi dahil) güçlü olan işletmeler için hangi yaklaşımın hangi koşullarda daha rasyonel olabileceğini somut başlıklar halinde ele alacağız. Ayrıca 2025/4. geçici vergi dönemi oranı ışığında uygulamada dikkat edilmesi gereken kritik noktaları ve yaygın hataları da hatırlatarak, işletmelerin kendi bilanço yapısına uygun bir yeniden değerleme stratejisi oluşturmasına yardımcı olmayı amaçlıyoruz.

Yararlanabilecek Mükellefler

Her iki düzenleme de temel olarak bilanço esasına göre defter tutan tüm gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerini kapsamaktadır. Ancak Geçici 32. Madde, daha önce bu madde veya Mükerrer 298/Ç kapsamında yeniden değerleme yapmamış olan mükelleflere yönelik bir geçiş imkanı sunar. Mükerrer 298/Ç ise genel ve sürekli bir uygulama niteliğindedir.

Uygulama Kapsamındaki Varlıklar

Varlık türleri açısından en kritik fark taşınmazlarda ortaya çıkmaktadır. Mükerrer 298/Ç kapsamında sadece amortismana tabi iktisadi kıymetler değerlenebilirken; boş arsa ve araziler bu kapsamın dışında tutulmuştur. Buna karşılık Geçici 32. Madde, amortismana tabi kıymetlerin yanı sıra boş arsa ve arazileri de kapsama dahil eder. Ancak Sat-kirala-geri al işlemine konu varlıklar Geçici 32 kapsamı dışındadır.

Vergi Yükümlülüğü ve Ödeme Planı

Mükerrer 298/Ç uygulaması tamamen vergisiz bir işlemdir. Öte yandan Geçici 32. Madde kapsamında yapılan değerleme sonucunda oluşan net değer artışı üzerinden %2 oranında vergi hesaplanır. Bu vergi, beyanname süresini takip eden 2. ve 4. aylarda ödenmek üzere toplam üç eşit taksitte taksitlendirilebilir.

Kredi Faizleri ve Kur Farklarının Durumu

Maliyet unsurlarının değerlemeye dahil edilmesinde; Mükerrer 298/Ç uygulamasında maliyete eklenen kredi faizleri ve kur farklarının ayrıştırılması ve değerlemeye tabi tutulmaması gerekir. Geçici 32. Madde uygulamasında ise bu unsurlar ayrıştırılmadan doğrudan yeniden değerlemeye dahil edilebilir.

Elden Çıkarma Durumunda Fon Hesabı

Varlığın satılması durumunda pasifte oluşan özel fonun nasıl değerlendirileceği, vergi planlaması açısından hayati önem taşır: Mükerrer 298/Ç’de satış anında fondaki değer artışları (sermayeye eklenenler hariç) kazanca eklenerek vergilendirilirken, Geçici 32’de bu kapsamda oluşan fon tutarı varlık elden çıkarılsa dahi kazancın tespitinde dikkate alınmaz ve işletme bünyesinde kalmaya devam eder.

Yeniden Değerlemenin Sağlayacağı Stratejik Avantajlar

Yeniden değerleme, doğru kurgulandığında işletmelere hem finansal tablo kalitesi hem de vergi planlaması açısından önemli katkılar sağlar. Başlıca avantajlar şöyle özetlenebilir:

Yüksek Amortisman Gideri: Güncellenmiş değerler üzerinden daha yüksek amortisman ayrılarak vergi matrahı yasal çerçevede optimize edilir.

Özkaynak Güçlendirilmesi: Değer artışları "522-Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabında izlenerek şirketin özkaynak büyüklüğü ve kredibilitesi artırılır.

Vergisel Korumalar: Güçlü özkaynak yapısı, finansman gider kısıtlaması ve örtülü sermaye gibi alanlarda dolaylı vergisel avantajlar sağlar.

Satış Kârı Yönetimi: Varlık satışında güncel maliyetler esas alınacağı için fiktif kârlar üzerinden haksız vergi ödenmesinin önüne geçilir.

2025/4. Geçici Vergi Dönemi Oranı

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 5520 sayılı KVK Sirküleri/71 uyarınca; 2025 yılı 4. geçici vergi döneminde uygulanacak yeniden değerleme oranı %25,49 olarak belirlenmiştir. Bu oran, Mükerrer 298/Ç kapsamında yapılacak işlemlerde de kullanılabilecektir.

Mükerrer 298/Ç mi, Geçici 32 mi?

Sonuç olarak tercih, işletmenin varlık yapısı ve hedeflediği bilanço/vergi stratejisine göre şekillenir. Sadece amortismana tabi iktisadi kıymetleri vergisiz şekilde güncellemek istiyorsanız, uygulamanın doğal tercihi Mükerrer 298/Ç olacaktır. Buna karşılık, aktifte değerli boş arsa ve araziler bulunuyorsa; varlık maliyetine eklenen finansman giderlerini değerlemeye dahil etmek istiyorsanız veya ileride planlanan bir satışta maliyet avantajını %2 vergi ödeyerek daha güçlü hale getirmek rasyonel görünüyorsa, Geçici 32 seçeneği ayrıca değerlendirilmelidir.

09.02.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.