Yaşar Çatalkaya
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
Sürdürülebilirlik Denetçisi
Uyum Görevlisi
yasarcatalkaya@gmail.com

Vergi Beyannamelerinde Yeni Dönem: İstisna ve İndirimler İçin YMM Tasdik Zorunluluğu

Mükellefleri Bekleyen Önemli Değişiklik

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 49 Sıra No'lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği, vergi beyan süreçlerinde köklü bir değişimi beraberinde getiriyor. Bu yeni düzenleme, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin sıkça yararlandığı birçok önemli istisna ve indirimden faydalanabilmeleri için yeni bir şart koşuyor: Yeminli Mali Müşavir (YMM) Tasdik Raporu.

2025 yılından itibaren elde edilecek gelir ve kazançlara uygulanacak olan bu zorunluluk, mükelleflerin vergi planlamalarını ve beyanname süreçlerini yeniden şekillendiriyor. Artık belirli limitleri aşan vergi avantajlarından yararlanmak, sadece yasal şartları taşımaya değil, bu şartların bir YMM tarafından titizlikle denetlenip onaylanmasına bağlı olacak. Bu durum, proaktif bir mali yönetim ve danışmanlık ihtiyacını her zamankinden daha kritik hale getiriyor.

Yeni Düzenlemenin Amacı ve Yasal Dayanağı Nedir?

Bu düzenlemenin temel hedefi, vergi sisteminde şeffaflığı ve doğruluğu artırmaktır. Bakanlık, vergi kanunlarında yer alan istisna, indirim ve benzeri avantajlardan yararlanılmasının doğruluğunu ve mevzuata uygunluğunu, bağımsız bir denetim mekanizması olan YMM tasdiki ile güvence altına almayı amaçlamaktadır. Bu adım, bir yandan vergi denetim sistemini güçlendirirken, diğer yandan hatalı veya usulsüz uygulamaların önüne geçerek potansiyel vergi kayıplarını önlemeyi hedeflemektedir. Başka bir deyişle, Maliye artık "beyan esastır" ilkesini, yüksek tutarlı vergi avantajları için "denetim esastır" ilkesiyle güçlendiriyor.

Yasal Zemin

Tebliğ, keyfi bir uygulama olmayıp, gücünü mevcut yasal mevzuattan almaktadır. Düzenlemenin hukuki dayanakları şunlardır:

• Vergi Usul Kanunu (VUK) Mükerrer 227. Maddesi: Bu madde, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na, vergi kanunlarındaki istisna ve indirim gibi hükümlerden yararlanılmasını YMM tasdik raporu ibraz etme şartına bağlama yetkisi vermektedir.
• 3568 Sayılı SMMM ve YMM Kanunu: Bu kanunun 12. maddesi de Bakanlığa, YMM tasdikine ilişkin konuları ve usul esasları belirleme yetkisini tanımaktadır.

Bu sağlam hukuki zemin, düzenlemenin uygulanabilirliğini ve ciddiyetini ortaya koymaktadır. Mükellefler için bu yasal çerçevenin anlamı, yeni yükümlülüklere uymanın bir tercih değil, yasal bir zorunluluk olduğudur. Şimdi, bu zorunluluğun gelir vergisi mükellefleri için ne anlama geldiğini detaylıca inceleyelim.

Gelir Vergisi Mükellefleri İçin Tasdik Kapsamı ve Limitler

Yeni kurallar, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren elde edilecek gelirler için geçerli olmak üzere gelir vergisi mükelleflerinin beyan süreçlerini doğrudan etkileyecektir. Özellikle ticari, zirai veya serbest meslek kazancı elde eden ve beyannamelerinde çeşitli istisna veya indirimlerden yararlanan mükelleflerin bu bölüme özel dikkat göstermesi gerekmektedir.

Tasdik Zorunluluğu Getirilen İstisna ve İndirimler

Aşağıda listelenen istisna ve indirimlerden, belirtilen finansal limitler dahilinde yararlanan gelir vergisi mükellefleri için YMM tasdik raporu zorunlu hale getirilmiştir:

• Sınai Mülkiyet Haklarında İstisna (5520 sayılı Kanun Madde 5/B)
• Türk Uluslararası Gemi Siciline Kayıtlı Gemilerin İşletilmesinden ve Devrinden Sağlanan Kazanç İstisnası (4490 sayılı Kanun)
• Serbest Bölgelerde Elde Edilen Kazanç İstisnası (3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu)
• Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazanç İstisnası (4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu)
• Yurtdışına Verilen Yazılım, Mühendislik, Eğitim Ve Sağlık Hizmetleri Kazanç İndirimi (193 sayılı Kanun Madde 89/13)
• İndirimli Gelir Vergisi Uygulaması (5520 sayılı Kanun Madde 32/A)
• Ar-Ge Ve Tasarım İndirimleri (5746 sayılı Kanun)
• Yatırım İndirimi İstisnası (193 sayılı Kanun Geçici 61)

Finansal Limitler ve Uygulama Şartları

Tasdik zorunluluğunu tetikleyen parasal sınırlar şu şekilde belirlenmiştir:

• Tek Kalemde 500.000 TL Sınırı: Yukarıda listelenen istisna veya indirim kalemlerinden herhangi birinin tutarı, tek başına 500.000 TL'yi aşıyorsa, bu işlem için YMM tasdik raporu zorunludur.
• Toplamda 1.000.000 TL Sınırı: Eğer listelenen kalemlerden hiçbiri tek başına 500.000 TL'yi aşmıyor ancak beyannamede yararlanılan birden fazla istisna ve indirimin toplam tutarı 1.000.000 TL'yi geçiyorsa, bu istisna ve indirimlerin tümü için tasdik raporu gereklidir.
• "Diğer İstisna ve İndirimler" Sınırı: Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi'nin "Diğer İndirimler" veya "Diğer İstisnalar" satırlarına yazılan tutarın tek başına veya bu iki satırın toplamının 1.000.000 TL'yi aşması halinde, bu satırlarda beyan edilen tüm kalemler için tasdik zorunluluğu doğar.
• Limitsiz Zorunluluk: İndirimli gelir vergisi uygulamasından yararlanan mükellefler için herhangi bir tutar sınırı olmaksızın, yararlanılan vergi indiriminin tamamı için tasdik raporu düzenlenmesi zorunludur.

Tebliğde belirtilen bu finansal limitler sabit değildir. Her yıl, bir önceki yılın yeniden değerleme oranının yarısı oranında artırılarak güncellenecektir. Bu dinamik yapı, mükelleflerin her yıl başında geçerli limitleri kontrol etmesini zorunlu kılar. Bu yıl sınırın altında kalan bir indirim, gelecek yıl tasdik kapsamına girebilir.

Gelir vergisi mükellefleri için getirilen bu kurallar, benzer bir mantıkla kurumlar vergisi mükellefleri için de geçerlidir.

Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Tasdik Kapsamı ve Limitler

Düzenleme, kurumsal yapıları ve özellikle yatırım, Ar-Ge, teknoloji ve ihracat gibi stratejik faaliyetleri olan şirketleri yakından ilgilendirmektedir. Bu şirketlerin, vergi planlamalarını ve bütçelerini bu yeni denetim mekanizmasını dikkate alarak yeniden gözden geçirmeleri kaçınılmazdır.

Tasdik Zorunluluğu Getirilen İstisna ve İndirimler

Kurumlar vergisi mükellefleri için tasdik kapsamına alınan başlıca ve en sık karşılaşılan kalemler şunlardır:

• Yurtdışı ve Yurtiçi İştirak Kazançları İstisnaları
• Gayrimenkul ve İştirak Hissesi Satış Kazancı İstisnası
• Sınai Mülkiyet Haklarında İstisna
• Serbest Bölgeler ve Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kazanç İstisnaları
• Nakdi Sermaye Artışından Kaynaklanan Faiz İndirimi
• Ar-Ge ve Tasarım İndirimleri
• Yatırım İndirimi İstisnası
• İndirimli Kurumlar Vergisi Uygulamaları
• Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi

Finansal Limitler ve Özel Durumlar

Kurumlar için geçerli olan parasal sınırlar ve özel şartlar şu şekildedir:

• Temel Sınırlar (500.000 TL ve 1.000.000 TL): Gelir vergisinde olduğu gibi, tasdik kapsamındaki her bir istisna veya indirimin tutarı tek başına 500.000 TL'yi aşıyorsa veya birden fazla kalemden yararlanılıyor ve bunların toplamı 1.000.000 TL'yi geçiyorsa, bu işlemlerin tamamı için YMM tasdik raporu zorunludur.
• Özel Limitler ve Limitsiz Durumlar:
  • Kurumlar vergisi oranının indirimli uygulandığı durumlarda (5520/32. md. 6, 7, 8. fıkraları), yararlanılan toplam vergi indirimi 200.000 TL'yi aşıyorsa, bu indirimin tamamı için tasdik raporu zorunludur.
  • İndirimli kurumlar vergisi (5520/32-A) ile yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulamalarından yararlanan mükellefler için hiçbir tutar sınırı olmaksızın tasdik zorunluluğu bulunmaktadır.

233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olan Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT'ler), bu tebliğ kapsamında getirilen tasdik zorunluluğundan muaf tutulmuştur.

Peki, tasdik zorunluluğu kapsamına giren mükellefler bu süreci nasıl yönetmelidir?

Tasdik Raporu Süreci: Mükellefler Ne Yapmalı?

Tasdik süreci, basit bir formaliteden ibaret değildir. YMM tarafından yapılacak detaylı bir incelemeyi içerdiği için mükelleflerin proaktif bir yaklaşım sergilemesi ve süreci doğru planlaması kritik önem taşımaktadır.

Raporun İçeriği ve YMM'nin Rolü

YMM tarafından düzenlenecek tasdik raporu, istisna veya indirimin hukuka ve gerçeğe uygunluğunu teyit etmelidir. Rapor asgari olarak şu bilgileri içerecektir:

• Yasal defter ve belgelerin usule uygunluğu ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığına dair tespitler.
• Mükellefin istisna veya indirimden yararlanmak için gereken şartları taşıyıp taşımadığı ve ilgili hesaplamaların doğruluğu.
• İstisnaya konu kazancın, mevzuatın öngördüğü biçimde ve sürede elde edilip edilmediğinin analizi.

Raporun Teslim Süresi

Tasdik raporlarının zamanında ve doğru formatta sunulması esastır.

• Genel Kural: Raporlar, ilgili yıla ait Gelir veya Kurumlar Vergisi beyannamesi ile birlikte veya beyannamenin verilme süresinin bitimini takip eden iki ay içinde sunulmalıdır.
• Elektronik Ortam: Raporların, kağıt ortamında değil, Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik olarak gönderilmesi zorunludur.

Önemli Bir Kolaylık: Tam Tasdik Yaptıranlar

Halihazırda bir YMM ile yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri için "Tam Tasdik Sözleşmesi" bulunan mükellefler için önemli bir kolaylık sağlanmıştır. Bu mükelleflerin, bu Tebliğ kapsamında ayrıca bir rapor sunmalarına gerek yoktur. Ancak şart şudur: Düzenlenen tam tasdik raporu içerisinde, yararlanılan bu istisna ve indirimlere ilişkin tespitlere özel bir bölüm ayrılarak detaylı açıklamalara yer verilmesi gerekmektedir.

Yaptırımlar: Rapor İbraz Edilmezse Ne Olur?

Yeni yükümlülüklere uymamanın maliyeti, basit bir usulsüzlük cezasının çok ötesindedir. Maliye, raporun ibraz edilmemesini, ilgili vergi avantajından feragat edilmesi olarak yorumlayacak ve bu durum, mükellefler için ciddi finansal sonuçlar doğuracaktır.

Aşamalı Yaptırım Süreci

Tasdik raporunun yasal süresinde ibraz edilmemesi durumunda mükellefleri aşağıdaki süreç beklemektedir:

1. Ek Süre Verilmesi: Vergi idaresi, raporu sunması için mükellefe bir defaya mahsus ek süre (mühlet) verecektir.
2. Hak Kaybı: Eğer verilen bu ek süre içinde de rapor sunulmazsa, mükellef tasdike konu olan istisna veya indirim hakkından yararlanamaz. Bu, düzenlemenin en caydırıcı ve en önemli yaptırımıdır. Yararlanılan vergi avantajı geri alınır ve ilgili vergi, cezasıyla birlikte talep edilir.
3. Cezai Yaptırım: Hak kaybına ek olarak, Vergi Usul Kanunu uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilecektir.

YMM Sorumluluğu

Sistem, sadece mükellefe değil, denetimi yapan YMM'ye de ciddi sorumluluklar yüklemektedir. YMM'ler, düzenledikleri raporun doğruluğundan sorumludur. Hatalı veya gerçeğe aykırı bir tasdik raporu nedeniyle bir vergi kaybı (ziyaı) yaşanması durumunda, ziyaa uğratılan vergiler, cezalar ve gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacaklardır.

Sonuç ve Mükelleflere Tavsiyeler

49 No'lu Tebliğ ile vergi sistemimizde yeni bir denetim, şeffaflık ve hesap verebilirlik dönemi başlamaktadır. Bu düzenlemenin 2025 yılından itibaren elde edilecek gelir ve kazançlara uygulanacağı unutulmamalıdır. Bu nedenle, mükelleflere tavsiyemiz şudur:

• Stratejinizi Şimdi Belirleyin: 2024 yılı bitmeden, mevcut durumda yararlandığınız veya gelecekte yararlanmayı planladığınız tüm istisna ve indirimleri bu yeni düzenleme kapsamında yeniden değerlendirin.
• Risk Analizi Yapın: Yararlandığınız vergi avantajlarının tutarlarını analiz ederek YMM tasdik zorunluluğu kapsamına girip girmediğinizi tespit edin.
• Profesyonel Destek Alın: Durumunuzu netleştirmek ve süreci doğru yönetmek için mali müşaviriniz veya bir Yeminli Mali Müşavir ile hemen iletişime geçin.

Bu yeni dönemde, vergi planlamasında reaktif değil, proaktif olanlar kazanacak. Unutmayın ki, doğru atılmış bir önleyici adım, gelecekteki büyük bir vergi yükünü ve olası bir cezai yaptırımı ortadan kaldırabilir.

12.01.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.279 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.