Özgül Höbek
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
Emekli Vergi Dairesi Müdürü
ozgulhobek@hotmail.com

Tapu Harcının Eksik Beyanı ve MEVA Sisteminden Gelen Yazılar Hakkında Dikkat Edilmesi Gereken Konular

Gayrimenkullerin devir ve iktisaplarında 492 Sayılı Harçlar Kanununa göre tapu harcı ödenmesi gerekmektedir. Söz konusu satışlarda   mükellefler tarafından  kimi zaman devir ve iktisap bedelleri eksik beyan edilebilmektedir. Bu durumda Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından geliştirilen Mekansal Veri Analizi Sistemi (MEVA)  üzerinden mükelleflere  eksik tapu harcı beyanının düzeltilmesi için yazılar gelmektedir. Bu yazımızda vergi dairesinden gönderilen ilgili  yazılarının gelmesi durumunda, mükellefler tarafından yapılması gereken ve dikkat edilmesi gereken  işlemlerden bahsedeceğim.

TAPU HARCININ BEYANI VE HESAPLANMASI

Tapu harcı, gayrimenkullerin alım-satım işlemleri sırasında, alıcı ve satıcı tarafından ödenmesi zorunlu olan bir kamu geliridir. Tapu harcı, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere, beyan edilen ve gerçek durumu yansıtan devir ve iktisap bedeli üzerinden hesaplanır.

TAPU HARCI EKSİK BEYAN EDİLİRSE NE OLUR?

Mükellefler bazen çeşitli sebeplerle tapu harcını eksik beyan edebilmektedir. Bu durumda vergi dairesi tarafından, emlak vergisi değerinden daha düşük bir bedel üzerinden harç ödendiğinin veya beyan edilen devir ve iktisap bedelinin gerçek durumu yansıtmadığının tespit edilmesi halinde, aradaki farka isabet eden harç ikmalen veya re'sen mükellefler adına tarh edilebilmektedir. Ayrıca, eksik beyan edilen harç için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre bir kat  vergi ziyaı cezası mükellefler adına kesilmektedir.

MEVA SİSTEMİNDEN GELEN YAZILARIN İÇERİKLERİ

Mekansal Veri Analizi Sistemi (MEVA), Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Tapu Verileri, Yapı Ruhsatı - Yapı Kullanma İzni gibi Belediye Verileri, Mernis Verileri, Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi gibi  kaynaklardan elde edilen veriler gereğince geliştirilen bir sistemdir. Ayrıca Defterdarlıklarca gayrimenkul değerleme raporları, internet satış ilanları, emsal tapu satışları gibi veriler üzerinden de araştırmalar yapılarak söz konusu yazılar oluşturulmaktadır.

 İlgili yazılarda, mükelleflerin beyan ettikleri matrah tutarı ile vergi dairesince tespit edilen gayrimenkulün alış tarihindeki değeri bildirilerek eksik beyan edilen tapu harcının yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde  düzeltilmesi talep edilmektedir. Ayrıca genellikle yazı ekinde bir talep dilekçesi de gönderilerek, 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 371. Maddesi gereğince, mükelleflere pişmanlıkla eksik beyanı tamamlama imkanı da sunulmaktadır.

TAPU HARCININ DÜZELTİLMEMESİ HALİNDE NE OLUR?

Mükellefler tarafından, MEVA sistemi üzerinden yazı tebliğ edilmesine rağmen tapu harcı yönünden herhangi bir düzeltme yapılmaması durumunda, haklarında cezalı vergi tarhiyatı yapılmaktadır. Tabi burada vergi idaresi, 492 Sayılı Harçlar Kanununun 63. Maddesi gereğince Takdir Komisyonu kararlarına istinaden tarhiyat yapamayacağından, vergi inceleme raporu düzenlenerek resen tarhiyat yapılmaktadır. Yukarıda da belirtildiği üzere, eksik beyan edilen harç için ayrıca 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre bir kat  vergi ziyaı cezası mükellefler adına kesilmektedir. Elbette mükelleflerin, vergi inceleme raporlarına istinaden kendilerine tebliğ edilen ihbarnameler için, diğer vergi/ceza ihbarnamelerinde olduğu gibi dava açma, uzlaşma veya VUK.376 maddesi gereğince indirim talep etme hakları da mevcuttur.

UYGULAMADA KARŞILAŞILAN DİĞER ÖZELLİKLİ HUSUSLAR

Yukarıda bahsedilen yazılar tebliğ edildikten sonra mükellefler tarafından doğru beyanların yapılması adına vergi dairesiyle sözlü olarak iletişime geçmek gerektiği kanaatindeyim.

Diğer taraftan, MEVA sistemi üzerinden gönderilen yazılarda sadece idarece tespit edilen  eksik tapu harcının beyanının yapılması istenilmektedir. Ancak 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun  114. Maddesinde bulunan tarh zamanaşımı süreleri çerçevesinde idarece ilerleyen dönemde mükellef olmayanlar açısından değer artış kazancı yönünden, halihazırda mükellef olanlar açısından ise KDV., Kurumlar Vergisi veya Gelir Vergisi yönünden de cezalı vergi tarhiyatı yapılabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Elbette burada mükellefin isteyerek beyan etmesinin veya vergi dairesince resen tarh edilmesinin bir önemi bulunmamaktadır.

SONUÇ

Gayrimenkul alım-satım işlemlerinde mükellefler tarafından tapu harçları, yıllardır alışılagelmiş uygulama gereğince gerçek durumu yansıtan devir ve iktisap bedeli yerine emlak vergisine esas değerler üzerinden beyan edilebilmektedir. Ancak MEVA Sisteminin devreye girmesiyle birlikte vergi dairelerince bu konuyla ilgili ciddi denetimler yapılmaktadır. Mükelleflerin cezalı tarhiyatlarla muhatap olmamaları adına söz konusu yazılar tebliğ edildiğinde yukarıda bahsettiğim özellikli konulara dikkat etmeleri gerekmektedir. Saygılarımla…19/02/2026

27.02.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.