Murat Atik
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
muratatik@mamusavirlik.com.tr

Vergi Usul Kanunu Geçici 32. Maddesinin Zamansal Kapsamı Üzerine Bir Değerlendirme

İşbu çalışma, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun Geçici 32. maddesinde yer alan yeniden değerleme düzenlemesinin zamansal kapsamının belirlenmesine ilişkindir. Çalışmanın amacı; Geçici 32. maddenin, 01.01.2023 tarihinden sonra edinilen iktisadi kıymetlere de uygulanabileceği sonucunu doğuran yorumların, kanun metni, kanun sistematiği, kanun koyucu iradesi ve vergi hukukunun temel ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesidir.

Uygulamada bazı meslek mensupları, kanunda yer alan diğer şartların da sağlanması kaydıyla, Geçici 32. madde kapsamında yeniden değerleme uygulamasından cari dönemde de yararlanılabileceği yönünde görüşler ileri sürmektedir. Aşağıda bu görüşler, hukuki yorum yöntemleri çerçevesinde maddeler halinde ele alınmaktadır.

1. “İlk Kez Yeniden Değerleme Yapılan Hesap Dönemi” İbaresinin Farklı Yorumlanması

Vergi Usul Kanunu’nun Geçici 32. maddesinde yer alan “ilk kez yeniden değerleme yapacakları hesap dönemi” ibaresi, uygulamada kimi zaman mükellefin fiilen yeniden değerleme uygulamasını tercih ettiği yıl olarak yorumlanmaktadır. Ancak bu yaklaşım, vergi hukukunda rejimlerin objektifliği ilkesiyle bağdaşmamaktadır.

Vergisel rejimlerin başlangıcı, mükellefin sübjektif iradesine göre değil, kanunun yürürlüğe girdiği tarihe göre belirlenir. Sürekli yeniden değerleme rejimi, Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298/A maddesi ile ihdas edilmiş ve 01.01.2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarih itibarıyla yeniden değerleme, hukuken ilk kez uygulanabilir hale gelmiştir. Dolayısıyla “ilk kez yeniden değerleme yapılan hesap dönemi” kavramının 2023 hesap döneminden başka bir dönemi ifade etmesi mümkün değildir.

2. Lafzî Yorum Açısından Değerlendirme 

Sürekli yeniden değerleme rejiminin ilk uygulama yılı 2023 olduğuna göre; ilk kez yeniden değerleme yapılan hesap dönemi 2023, bunun bir önceki hesap dönemi 2022 ve bu dönemin sonu ise 31.12.2022’dir.

Geçici 32. maddede açıkça, yeniden değerlemeye konu edilebilecek iktisadi kıymetlerin, “önceki hesap döneminin sonu itibarıyla bilançoda kayıtlı bulunan” kıymetler olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu ifade, 31.12.2022 tarihi itibarıyla bilançoda yer almayan iktisadi kıymetlerin kapsam dışında bırakıldığını tartışmaya yer vermeyecek açıklıkta ortaya koymaktadır.

3. Sistematik Yorum Açısından Değerlendirme

Geçici 32. madde ile Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298/A maddesi birlikte değerlendirildiğinde, her iki düzenlemenin de aynı hukuki alanı düzenlediği; ancak birinin geçici, diğerinin ise sürekli nitelik taşıdığı açıktır. Geçici bir düzenlemenin, sürekli düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra uygulanmaya devam etmesi, normlar hiyerarşisi ve kanun tekniğiyle bağdaşmamaktadır

4. Amaçsal Yorum Açısından Değerlendirme 

Geçici 32. maddenin amacı, yüksek enflasyon ortamında uzun süredir bilançoda yer alan iktisadi kıymetlerin, sürekli yeniden değerleme rejimine geçilmeden önce bir defaya mahsus olarak güncellenmesini sağlamaktır.

01.01.2023 tarihinden sonra edinilen iktisadi kıymetler ise, zaten sürekli yeniden değerleme rejimine tabi olup her yıl güncellenebilmektedir. Bu nedenle geçici hükmün söz konusu kıymetlere uygulanması amaç dışı bir sonuç doğurmaktadır.

5. Eşitlik ve Belirlilik İlkeleri Açısından Değerlendirme

Geçici 32. maddenin, mükelleflerin uygulamayı tercih ettikleri yıla göre farklı dönemlerde uygulanabileceğinin kabulü halinde, mükellefler arasında eşitsizlik doğacak; vergi hukukunun belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleri zedelenecektir.

Sonuç

Yapılan değerlendirmeler sonucunda; Vergi Usul Kanunu’nun Geçici 32. maddesi kapsamında yeniden değerlemeye konu edilebilecek iktisadi kıymetlerin, yalnızca 31.12.2022 tarihi itibarıyla bilançoda kayıtlı bulunan kıymetlerle sınırlı olduğu, 01.01.2023 tarihinden sonra edinilen iktisadi kıymetler bakımından söz konusu maddenin uygulanmasının hukuken mümkün olmadığı kanaatine varılmaktadır.

06.01.2025

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.279 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.