Mehmet Ali Kılıç
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
makilicc63@gmail.com

191 İndirilecek KDV ve 391 Hesaplanan KDV Hesaplarının Muhasebeleştirilmesi ve Denetimi

1.GİRİŞ

Değerli okuyucularım, merhaba. Bu yazımızda 191 indirilecek KDV ve 391 hesaplanan KDV hesaplarını vergisel yönden ve tek düzen hesap planı çerçevesinde, bol örnekli yevmiye kayıtlarıyla birlikte inceleyeceğiz.

2.191 İNDİRİLECEK KDV HESABI VE HESABIN İŞLEYİŞİ

2.1 191 İNDİRİLECEK KDV HESABI:

Her türlü mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen katma değer vergisinin kaydedildiği ve izlendiği hesaptır.

2.2 191 İNDİRİLECEK KDV HESABININ İŞLEYİŞİ:

Mal ve hizmet alımlarında indirilecek katma değer vergisi bu hesaba borç, mevzuat gereği yapılacak indirimler ile hesapta yapılması gereken düzeltmeler ise hesabın alacağına kaydedilir.

2.3 191 İNDİRİLECEK KDV HESABININ KATMA DEGER VERGİSİ KANUNUYLA BAĞLANTISI

191 indirilecek KDV hesabının temel hukuki dayanağı 3065 sayılı katma değer vergisi kanununun 29 ve 34.maddeleridir.

29.MADDE: Mükellefin, yaptığı vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV’den, faaliyetlerle ilgili alış ve benzeri işlemler nedeniyle ödediği KDV’yi belirli şartlarla indirilebilmesini düzenler.

34.MADDE: İndirim yapılabilmesi için KDV’nin fatura veya benzeri belgelerde ayrıca gösterilmesi ve bu belgelerin kanuni defterlere kaydedilmesi gibi belgelendirme şartlarını düzenler.

3.191 İNDİRLECEK KDV HESABI VE ÖRNEK MUHASEBE KAYITLARI

ÖRNEK 1: MAK işletmesi 50.000,00 TL + % 20 KDV tutarında ticari malı vadeli olarak satın almıştır.

Bilgilere göre muhasebe kaydı yapılacaktır.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
153	TİCARİ MAL	50.000,00
191	İNDİRİLECEK KDV	10.000,00
320	SATICILAR		60.000,00

ÖRNEK 2: MAK İŞLETMESİ 20.000,00 TL + % 20 KDV tutarında ticari malı peşin olarak satın almıştır.

Bilgilere göre muhasebe kaydı yapılacaktır.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
153	TİCARİ MAL	20.000,00
191	İNDİRİLECEK KDV	4.000
100	KASA		24.000,00

ÖRNEK 3: MAK işletmesi müşterisine sattığı malların nakliyesi için firmaya 5.000,00 TL + % 20 KDV Tutarını peşin ödemiştir.

Bilgilere göre muhasebe kaydı yapılacaktır.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
760	PAZARLAMA SATIŞ DAĞITIM GİDERLERİ	5.000,00
191	İNDİRİLECEK KDV	1.000,00
100	KASA		6.000,00

ÖRNEK 4: MAK işletmesi doğalgaz faturasını 3.000,00 TL + %20 KDV banka hesabından ödemiştir.

Bilgilere göre muhasebe kaydı yapılacaktır.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
770	GENEL YÖNETİM GİDERLERİ	3.000,00
191	İNDİRİLECEK KDV	600,00
102	BANKA		3.600,00

NOT: İşletmenin faaliyet konusu ve yapılan harcamanın niteliğine göre, KDV hariç tutar ilgili gider ve ya maliyet hesabına kaydedilir. Bu kapsamda; 770 Genel Yönetim Giderleri 760 Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri veya 740 Hizmet Üretim maliyeti gibi hesaplarda izlenebilir.

4.391 HESAPLANAN KDV VE İŞLEYİŞİ

İşletmenin mal teslimleri ve hizmet ifaları nedeniyle müşterilerinden tahsil etmek üzere

Hesapladığı Katma Değer Vergisinin izlendiği hesaptır. Hesaplanan KDV bu hesabın alacağına, yapılan düzeltmeler ise borcuna kaydedilir.

5.391 HESAPLANAN KDV HESABI VE ÖRNEK MUHASEBE KAYITLARI

ÖRNEK 1: MAK işletmesi 80.000,00 + %20 KDV tutarında malı vadeli olarak satmıştır.

Bu bilgilere göre muhasebe kaydı yapılacaktır.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
120	ALICILAR	96.000,00
600	YURTİÇİ SATIŞLAR		80.000,00
391	HESAPLANAN KDV		16.000,00

ÖRNEK: 2 MAK işletmesi 16.000,00 TL olan malı KDV hariç peşin olarak satmıştır. ( KDV ORANI %20 )

Bu bilgilere göre muhasebe kaydı yapılacaktır.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
100	KASA	19.200,00
600	YURTİÇİ SATIŞLAR		16.000,00
391	HESAPLANAN KDV		3.200,00

ÖRNEK: 3 MAK işletmesi 90.000,00 TL + %20 KDV tutarında ticari malı satmış ve bedelini

Banka aracılığıyla tahsil etmiştir.

Bu bilgilere göre muhasebe kaydı yapılacaktır.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
102	BANKA	108.000,00
600	YURTİÇİ SATIŞLAR		90.000,00
391	HESAPLANAN KDV		18.000,00

ÖRNEK: 4 MAK işletmesi 70.000,00 TL + %20 KDV tutarında ticari malı satmış olup, karşılığında çek almıştır.

Bu bilgilere göre muhasebe kaydı yapılacaktır.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
101	ALINAN ÇEKLER	84.000,00
600	YURTİÇİ SATIŞLAR		70.000,00
391	HESAPLANAN KDV		14.000,00

5.ÖDENECEK KDV VE DEVREDEN KDV HESABININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

391 Hesaplanan KDV’nin hesap alacak bakiyesi > 191 İndirilecek KDV hesabının borç bakiyesinden fazla ise aradaki fark 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabının alacağına kaydedilir.

391 Hesaplanan KDV hesap bakiyesi < 191 İndirilecek KDV hesabının bakiyesinden az ise aradaki fark 190 Devreden KDV hesabının borcuna kaydedilir.

Formülümüz şu;

391 > 191 ise 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına alacak kaydı atılarak hesap kapanır.

391 < 191 ise 190 Devreden KDV hesabına borç kaydı atılır.

ÖRNEK: 1

MAK işletmesinin MART 2026 dönemi KDV hesap bakiyelerinin durumu aşağıdadır.

191 İndirilecek KDV Hesabı borç bakiyesi: 700.000 TL

391 Hesaplanan KDV Hesabı alacak bakiyesi: 600.000 TL

KDV mahsup kaydı yapılacaktır.

ÇÖZÜM:

KDV hesaplarıyla ilgili yapılacak mahsup kaydında; 391 hesaplanan KDV 600.000 TL borçlandırılarak 191 indirilecek KDV 700.000 TL alacaklandırılarak kapatılır.

İki hesap arasındaki fark 100.000 TL tutarındaki fark, indirilecek KDV tutarının daha fazla olması nedeniyle 190 Devreden KDV hesabının borcuna kaydedilecektir.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
191	İNDİRİLECEK KDV		700.000
391	HESAPLANAN KDV	600.000
190	DEVREDEN KDV	100.000

ÖRNEK 2:

MAK işletmesi TEMMUZ 2026 dönemi KDV hesap bakiyelerinin durumu aşağıdadır.

191 İndirilecek KDV hesabı borç bakiyesi: 250.000 TL

391 Hesaplanan KDV hesabı alacak bakiyesi: 400.000 TL

KDV mahsup kaydı yapılacaktır.

ÇÖZÜM:

KDV mahsup kaydında 391 hesaplanan KDV 400.000 TL borçlandırılarak kapatılır.

191 İndirilecek KDV ise 250.000 TL alacaklandırılarak kapatılır.

391 > 191 den büyük olduğu için aradaki fark 360 Ödenecek Vergi Fonlar hesabına atılır.

HESAP KODU	HESABIN ADI	BORÇ	ALACAK
191	İNDİRİLECEK KDV		250.000
391	HESAPLANAN KDV	400.000
360	ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR		150.000

6.191 VE 391 HESAPLARININ DENETİM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

• 191 ve 391 hesap bakiyelerinin ve hareketlerinin doğru olup olmadığı
• Alış ve satış faturalarının muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılması
• 191 hesabındaki KDV’nin ilgili belgelerle desteklenmesi
• 391 hesabındaki KDV’nin satış kayıtlarıyla desteklenmesi
• 191 ve 391 hesaplarının dönem sonunda doğru şekilde karşılaştırılması
• KDV mahsup kaydının doğru yapılıp yapılmadığının kontrolü
• Devreden KDV oluşmuşsa bunun kayıtlarla uyumunun kontrol edilmesi
• 191 ve 391 bakiyelerinin olağandışı görünmesi halinde nedeninin araştırılması.

Muhasebe denetimi açısından yapılacak bu kontrollerin işletmemizin mali verileri ve tek düzen hesap planı açısından daha sağlıklı olacaktır.

Faydalı olması dileğiyle.

KAYNAKLAR

3065 Sayılı KDV kanunu

Muhasebe Sistemi uygulama genel tebliğleri, tek düzen hesap planı

07.10.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.