Koray Ateş
Vergi Uzmanı
korayates@muhasebetr.com

Pert Olan Araçların Muhasebe Kayıtları

Değerli okurlar, bu hafta kaza sonucu pert olan araçların muhasebesini konu alacağız.

KDV Kanunu’nun 30/c maddesine göre, Deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilân ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olanlar hariç olmak üzere, zayi olan mallara ait katma değer vergisi, (Şu kadar ki Vergi Usul Kanununun 315 inci maddesine göre Maliye Bakanlığınca belirlenen faydalı ömürlerini tamamladıktan sonra zayi olan veya istisna kapsamında teslim edilen amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin yüklenilen katma değer vergisi ile faydalı ömrünü tamamlamadan zayi olan veya istisna kapsamında teslim edilen amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin yüklenilen katma değer vergisinin kullanılan süreye isabet eden kısmı indirilebilir.)

Buna göre, kaza sonucu pert olan taşıtların zayi olan mal kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden, aktife kayıtlı veya işletmeye dahil olan binek otomobil dışındaki taşıtların hurdaya ayrılması halinde, bu taşıtların alımı sırasında yüklenilip indirilen KDV’nin, taşıtın hurdaya ayrıldığı dönem KDV beyannamesinde hesaplanan KDV’ye ilave edilmek suretiyle düzeltilmesi, bu şekilde düzeltilen KDV’nin ise gelir ve kurumlar vergisi yönünden gider veya maliyet olarak dikkate alınmaması gerekir.

Uygulama: Şirket aktifine 01.01.2024 yılında ÖTV dahil 1.000.000 TL ye alınıp 200.000 TL KDV indirimi yapılan bir ticari araç 31.12.2026 yılında kaza yapıp hurdaya ayrılmıştır. Hurda bedeli olarak 100.000 TL'ye satılmıştır. Tüm bu işlemlerin muhasebe kaydını KDV kanunu 30.maddesinin c fıkrasını göre yapalım.

Aracın alım muhasebe kaydı

-----------------------------------------------------2023-------------------------------------------

254 Taşıtlar     1.000.000

191                     200.000

                                   320 Satıcılar                         1.200.000

Aracın birikmiş amortismanının 800.000 TL olduğunu varsayalım

--------------------------------------------------------/---------------------------------------------

257 BİRİKMİŞ AMORT.HS.            600.000

689 DİĞ.OL.DIŞ.GİD.ZAR.             400.000

                                   254 TAŞITLAR HS.                1.000.000

Kaza Yapan Aracın Aktiften Çıkarılması
-----------------------------------------------------------------------------------------------------

ARACIN HURSA SATIŞ MUHASEBE KAYDI

Hurda satış bedeli olan 100.000 TL üzerinden KDV hesaplanmaz (KDV Kanunu Md. 17/4-g). Bu nedenle faturada sadece 100.000 TL gösterilir.

---------------------------------------------------------/------------------------------------------------

120 ALICILAR            100.000,00

                                   600 HURDA SATIŞLARI        100.000

Açıklama: Aracın hurda satış kaydı

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

KDV NİN DÜZELTİLMESİ

Ancak ATİK’in faydalı ömrünü tamamlamadan zayi olması veya istisna kapsamında teslim edilmesi durumunda, bu kıymetin alımında yüklenilen KDV’nin, faydalı ömrünün işletmede kullanılan süresine isabet eden kısmı için herhangi bir düzeltme işlemi yapılmayacaktır. ATİK’in zayi olduğu veya istisna kapsamında teslim edildiği tarih itibarıyla faydalı ömrünün kalan kısmına (faydalı ömrünün işletmede kullanılmayan süresine) isabet eden yüklenilen KDV’nin ise indirim konusu yapılması mümkün değildir. Daha önce indirim konusu yapılan KDV’nin ATİK’in zayi olduğu veya istisna kapsamında teslim edildiği dönem beyannamesinde “Daha Önce İndirim Konusu Yapılan KDV’nin İlavesi” satırında beyan edilmek suretiyle indirim hesaplarından çıkarılması gerekir. ATİK’in işletmede kullanılan süresinin tespitinde ATİK’in işletmede kullanıldığı her 12 ay ile 12 aydan kısa olan süreler bir yıl olarak kabul edilecektir.

Söz konusu araç 2026 tarihinde kaza yaparak zayi olmuştur. Bu durumda, aracın alımında yüklenilen KDV tutarının işletmede kullanılan süreye (36 ay kullanıldığından 3 yıl olarak dikkate alınmıştır) isabet eden kısmı olan 120.000 TL (200.000/5x3) için düzeltme yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Minibüs, faydalı ömrünü tamamlamadan zayi olduğundan kalan 2 yıl için daha önce indirim konusu yapılan 120.000 TL’nin (200.000-120.000=) 80.000 TL’nin indirim hesaplarından çıkarılmak suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir

--------------------------------------------------------/---------------------------------------------

770 GEN.YÖN.GİD.                   80.000

                                   391 HESAPLANAN İLAVE KDV        80.000

KDV’nin Düzeltilmesi Kaydı
-----------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------/---------------------------------------------

950 MATRAHA İALVE UNSURLAR-KKEG.                   80.000

                                   951 MATRAHA İLAVE UNSURLAR  80.000

Daha önce indirilen KDV nin KKEG olarak kayıtlara alınması

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

Faydalı olması dileğiyle…

07.04.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.