Kerim Çoban
E.Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
k.coban0306@gmail.com

Dahilde İşleme Tedbirleri İle Kanunun 234 veya 238.Maddelerinin Uyulmaması, Oluşan Vergi Aslı Alacakları İçin Takibat Zamanı

1- Dahilde İşleme Tedbirlerine Uyulmaması

1. Dahilde işleme tedbirlerini, dahilde işleme rejimi ve DİİB’de/ Dİİ’de belirtilen esas ve şartlara uygun olarak yerine getirmeyenlerden;

a) Şartlı muafiyet sistemi kapsamında ithal edilen ve Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere ihracatı gerçekleştirilmeyen eşyanın ithali esnasında alınmayan vergi,

b) Şartlı muafiyet sistemi kapsamında ithal edilen ve serbest bölgelere gerçekleştirilen ihracata konu eşyanın, belge/izin süresi bitiminden itibaren 3 (üç) ay içerisinde başka bir ülkeye satışının yapılmaması, Yatırım Teşvik Belgesi veya bir başka belge/izin kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine ithalatının yapılmaması, serbest bölgelerde bulunan tesislerin yapımında kullanılmaması, serbest bölgelerde bulunan tesislerde makine-teçhizat, demirbaşa kayıtlı eşya veya bunların parçası olarak kullanılmaması, serbest bölgelerde yerleşik gemi inşa faaliyetinde bulunan firmalara gemi inşasında kullanılmak üzere tesliminin yapılmaması, serbest bölgelerden gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarına satışının yapılmaması veya serbest bölgelerden kara, deniz ve hava taşıtlarına kumanya olarak tesliminin yapılmaması durumunda, bu kapsamdaki ithalat esnasında alınmayan vergi,      

c) Belge/ izin ihracat taahhüdünün kapatılması aşamasında belge/izin kapsamında izin verilen miktarın üzerinde ithalat yapıldığının tespiti halinde, bu kısma tekabül eden ithalattan doğan vergi,

ç) Belge/izin kapsamında ithal edilen işletme malzemesinin CIF ithal tutarının, gerçekleşen FOB ihraç tutarının % 2 (doğal taşlar ile kıymetli maden ve taş ihraç taahhüdü içeren belgelerde % 10)’sinden fazla olması halinde, bu oranı aşan kısma tekabül eden ithalatla ilgili alınmayan vergi,

d) Belge/izin kapsamında ithal edilen değişmemiş eşyanın CIF ithal tutarının, gerçekleşen FOB ihraç tutarının % 1’inden fazla olması halinde, bu oranı aşan kısma tekabül eden ithalatla ilgili alınmayan vergi, e) Geri ödeme sistemi çerçevesinde düzenlenen belge/izin kapsamında A.TR dolaşım belgesi eşliğinde  Avrupa Topluluğuna üye ülkelere veya menşe ispat belgeleri eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere, Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelere, Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelere veya Serbest Ticaret Anlaşması imzalanmış bir ülkeye işlem görmüş ürün olarak ihraç edilmek üzere ithal edilen ancak süresi içerisinde ihracatı gerçekleştirilmeyen eşyaya ilişkin alınmayan vergi,

f) Dahilde işleme izin belgesinin/dahilde işleme izninin iptal edilmesi halinde, belge/izin kapsamında varsa alınmayan vergi,

g) Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında ithal edilen eşyanın ihraç edilen işlem görmüş ürünün bünyesinde kullanıldığına ilişkin şartların yerine getirildiğinin … Bakanlıkça belirlenen şekilde tevsik edilememesi ve bu şartların yerine getirildiğinin belge için Bakanlıkça bu maddenin altıncı fıkrasında belirlenen, izin için belirlenen diğer şekillerde de tevsik edilememesi halinde eşyanın ithalinde alınmayan vergi, ithal tarihi itibarıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Ayrıca, ithal edilen ve süresi içerisinde ihracatı gerçekleştirilmeyen eşya için 4458 sayılı Gümrük Kanununun 238.maddesi [Dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.] hükmü çerçevesinde müeyyide uygulanır.  

Başka bir deyişle; Şartlı muafiyet sistemi kapsamında ithal edilen ve Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere ihracatı gerçekleştirilmeyen eşyanın ithali esnasında alınmayan vergi, serbest bölgelere gerçekleştirilen ihracata konu eşyanın, belge/izin süresi bitiminden itibaren 3 (üç) ay içerisinde başka bir ülkeye satışının yapılmaması, Yatırım Teşvik Belgesi veya bir başka belge/izin kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine ithalatının yapılmaması, … veya serbest bölgelerden kara, deniz ve hava taşıtlarına kumanya olarak tesliminin yapılmaması durumunda, bu kapsamdaki ithalat esnasında alınmayan vergi, belge/izin ihracat taahhüdünün kapatılması aşamasında izin verilen miktarın üzerinde ithalat yapıldığının tespiti halinde, bu kısma tekabül eden ithalattan doğan vergi, işletme malzemesinin CIF ithal tutarının, gerçekleşen FOB ihraç tutarının % 2 (doğal taşlar ile kıymetli maden ve taş ihraç taahhüdü içeren belgelerde % 10)’sinden fazla olması halinde, bu oranı aşan kısma tekabül eden ithalatla ilgili alınmayan vergi, ithal edilen değişmemiş eşyanın CIF ithal tutarının, gerçekleşen FOB ihraç tutarının % 1’inden fazla olması halinde, bu oranı aşan kısma tekabül eden ithalatla ilgili alınmayan vergi, Geri ödeme sistemi çerçevesinde düzenlenen belge/izin kapsamında A.TR dolaşım belgesi eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere, … Serbest Ticaret Anlaşması imzalanmış bir ülkeye işlem görmüş ürün olarak ihraç edilmek üzere ithal edilen ancak süresi içerisinde ihracatı gerçekleştirilmeyen eşyaya ilişkin alınmayan vergi, DİİB/Dİİ’nin iptal edilmesi halinde, belge/izin kapsamında varsa alınmayan vergi, DİİB/Dİİ kapsamında ithal edilen eşyanın ihraç edilen işlem görmüş ürünün bünyesinde kullanıldığına ilişkin şartların yerine getirildiğinin …  Bakanlıkça belirlenen şekilde tevsik edilememesi ve bu şartların yerine getirildiğinin belge için Bakanlıkça bu maddenin altıncı fıkrasında belirlenen, izin için belirlenen diğer şekillerde de tevsik edilememesi halinde; Eşyanın ithalinde alınmayan vergi, ithal tarihi itibarıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Ayrıca, ithal edilen ve süresi içerisinde ihracatı gerçekleştirilmeyen eşya için 4458 sayılı Gümrük Kanununun 238.maddesi [Dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.] hükmü çerçevesinde müeyyide uygulanır.

- Dahilde işleme izin belgesinin ihracat taahhüdünün müeyyideli olarak kapatılmasına ilişkin yazıda, bu maddenin hangi fıkrası ve bendine istinaden müeyyide uygulanacağına ilişkin bilgiye, ayrıca tespit edilmesi halinde müeyyide uygulanması öngörülen ithal eşyasının, ithal edildiği şekliyle ve/veya işlem görmüş ürün olarak ihraç edildiğine, serbest dolaşıma sokulduğuna, gümrük gözetiminde imha edildiğine, gümrüğe terk edildiğine ya da mahrece iade edildiğine yönelik bilgiye de yer verilir.

2. İkincil işlem görmüş ürüne ilişkin verginin 43.maddenin beşinci fıkrası kapsamında ilgili gümrük idaresine yatırıldığının tevsik edilmemesi halinde, ikincil işlem görmüş ürünün kendisi üzerinden hesaplanan vergi 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Ayrıca, ikincil işlem görmüş ürünün kendisi için 4458 sayılı Gümrük Kanununun 238.maddesi [Dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.] çerçevesinde işlem yapılır.

3. Birinci ve ikinci fıkra hükümleri çerçevesinde vergisi ve cezaları ödenen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulmasının talep edilmesi halinde, ticaret politikası önlemlerinin uygulanması ve eşyanın ithali için öngörülen dış ticarette teknik düzenlemeler ve standardizasyon mevzuatı dahil diğer işlemlerin tamamlanması şartı aranır. Aksi takdirde, bu eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimi dışındaki gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması gerekir.

4. Ayrıca; a) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan haller dışında, belge/izin kapsamında ithal edilen eşyanın işlem görmüş ürün olarak ihraç edildiğinin tespiti kaydıyla, Bakanlıkça belirlenen şartlara uyulmaması durumunda,

b) Döviz kullanım oranının aranmayacağı haller haricinde, belge kapsamında ithal edilen eşyanın tamamı ihraç edilen işlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılmış olsa dahi döviz kullanım oranının bu Tebliğ’in 17.maddesinin dokuzuncu fıkrasında belirlenen oranları geçmesi halinde, belge/izin sahibi firma adına (bu firmanın başka bir firmanın belgesine yan sanayici olarak eklenmesi dahil) düzenlenmiş ve düzenlenecek belgeler/izinler kapsamında, Bakanlıkça uygun görüldüğü tarihten itibaren 6 ay süreyle indirimli teminat uygulanmaz. Firmaların bu fıkra kapsamında müteakip ihlallerinde teminat oranı, Bakanlıkça uygun görüldüğü tarihten itibaren ithalattan doğan vergi tutarının 2 (iki) katına kadar arttırılır.

5. Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında Türkiye gümrük bölgesine getirilen eşyanın belge/izin süresinin bitimini takiben 1 (bir) ay içerisinde rejimin gerektirdiği işlemlerin bitirilmesi, ihracı veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması halinde, bu işlemler belge/izin kapsamında değerlendirilir ancak, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241.maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde usulsüzlük cezasının iki katı para cezası tadbik edilir. Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında Türkiye gümrük bölgesine getirilen eşyanın belge/izin süresinin bitimini takiben     2 (iki) ay içerisinde rejimin gerektirdiği işlemlerin bitirilmesi, ihracı veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması halinde, bu işlemler belge/izin kapsamında değerlendirilir ancak 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241.maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde usulsüzlük cezasının dört katı para cezası tahsil edilir.

6. Birinci fıkranın (g) bendi kapsamında, ithal edilen eşyanın ihraç edilen işlem görmüş ürünün bünyesinde kullanıldığına ilişkin dahilde işleme izin belgesinde yer alan şartların yerine getirildiğinin teknik, bilimsel veya idareden kaynaklanan bir nedenle tespit edilememesi halinde, söz konusu şartın yerine getirildiği, firmanın stok ve muhasebe kayıtları dikkate alınarak düzenlenecek yeminli mali müşavir raporu ile tevsik edilebilir.

- Dahilde işleme tedbirlerini, DİR ve DİİB’de belirtilen esas ve şartlara uygun olarak yerine getirmeyen firmalara İhracat 2006/12 sayılı Tebliğ’in 45.maddesinde belirtilen hükümler çerçevesinde işlem yapılır ve bu durum, ilgili mercilere bildirilir. Belgede kayıtlı değerin üzerinde ithalat yapıldığının belge ihracat taahhüdünün kapatılması esnasında tespiti halinde, döviz kullanım oranı aşılmadığı sürece bu kısma müeyyide uygulanmaz. Buna karşın, belgede kayıtlı değerdeki aşım yanında döviz kullanım oranında da bir aşım söz konusu ise, % 80 döviz kullanım oranını (ikincil işlem görmüş ürün taahhüdü içeren tarım ürünleri ihracatında bu oran % 100’dür.) aşan kısma müeyyide uygulanır.

- DİR hükümleri çerçevesinde muafiyet kapsamından çıkarılıp müeyyide uygulanan eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulmasına ilişkin firma talepleri, İhracat 2006/12 sayılı Tebliğ’in 45.maddesinin birinci fıkrası hükümleri çerçevesinde DİİB kapsamında ithal edilen eşyanın vergisinin ve cezasının ödenmesi, ticaret politikası önlemlerinin uygulanması ve eşyanın ithali için öngörülen dış ticarette teknik düzenlemeler ve standardizasyon mevzuatı dahil diğer işlemlerin tamamlanması kaydıyla ilgili gümrük idareleri tarafından sonuçlandırılır. Aksi takdirde, bu eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimi dışındaki gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması gerekir. Bununla birlikte, İhracat 2006/12 sayılı Tebliğ’in 43.maddesinin birinci fıkrası, “Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında ihracatı gerçekleştirilmeyen ithal eşyasının, işlem görmüş ürün ve/veya ithal edildiği şekliyle belge/izin sahibi firma ve/veya yan sanayici firmanın stoklarında bulundurulması zorunludur.” hükmünü amir olup, DİİB kapsamında ithal edilen eşyadan elde edilen işlem görmüş ürünün, bahse konu birinci fıkrada belirtilen işlemler gerçekleştirilerek serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulmadan yurt içine satılması halinde 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilir.

- 2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararının “Dahilde İşleme Tedbirlerine Uyulmaması” başlıklı 22.maddesi uyarınca, dahilde işleme tedbirlerinin, dahilde işleme rejiminde (DİR) ve dahilde işleme izin belgesinde (DİİB)/ dahilde işleme izninde (Dİİ) belirtilen esas ve şartlara uygun olarak yerine getirilmemesi halinde, belge yada izin kapsamında yurda geçici ithali yapılan eşyaya ilişkin vergilerin ithal tarihi itibariyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmesi,

Ayrıca, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun “Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37.maddesi “Amme alacakları hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödenir. Hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür. Amme borçlusu isterse borcunu belli zamanlardan önce ödeyebilir."

Aynı Kanunun “Teminatlı alacaklarda takip” başlıklı 56.maddesi ise “Karşılığında teminat gösterilmiş bulunan amme alacağı vadesinde ödenmediği takdirde, borcun 7 gün içinde ödenmesi, aksi halde teminatın paraya çevrileceği veya diğer şekillerle cebren tahsil olunacağı borçluya bildirilir. 7 gün içinde borç ödenmediği takdirde teminat bu kanun hükümlerine göre paraya çevrilerek amme alacağı tahsil edilir.”

Hükmünü amir olup;

Bu kapsamda, dahilde işleme tedbirlerinin yerine getirilmemesi ya da rejimin ihlal edilmesi halinde, rejim kapsamında vergileri teminata bağlanarak yurda geçici olarak ithal edilen eşyaya ait vergilerin tahsili amacıyla öncelikle 6183 sayılı Kanunun 37.maddesi uyarınca işlem yapılması, bu madde hükmü uyarınca ödeme yapılmaması halinde ise aynı Kanunun 56.maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi gerekir.

2- Dahilde İşleme Rejimi İhlalleri Sonucunda, Gümrük Kanununun 238.Maddesi Hükümleri Kapsamında Oluşan Vergi Aslı Alacakları İçin Yapılacak Değerlendirmede, Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB)/ (Dİİ)’nin Kapatılmış Olup Olmadığına Bakılması Gerekmekte Olup, Buna Göre;

a) Dahilde işleme izin belgesi/izninin açık olduğu durumlardaki rejim ihlali tespitleri sonucunda oluşacak vergi aslı alacakları kesinleşmiş alacaklar olarak değerlendirilir ve bu alacaklar için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun ilgili maddeleri kapsamında, 2011/8 sayılı Genelge’de belirtildiği şekilde işlem tesis edilir.

b.1) Rejime ilişkin teminatın iade edilmesi gereken, yani, dahilde işleme izin belgesi/izninin müeyyidesiz olarak kapatılmış olduğu durumlardaki rejim ihlali tespitleri sonucunda oluşacak vergi aslı alacakları kesinleşmemiş alacaklar olarak değerlendirilir ve bu alacaklar için,

b.2) Dahilde işleme izin belgesi/izninin müeyyideli olarak kapatılmış olduğu durumlarda ise, kapatma esnasında müeyyide kapsamına girmeyen ithalat beyannameleriyle alakalı olarak, kapatma işleminden sonra, rejim ihlali tespit edilmesi halinde oluşacak vergi aslı alacakları kesinleşmemiş alacaklar olarak değerlendirilir ve bu alacaklar için, ek tahakkuk kararı düzenlenir.

b.3) Dahilde işleme izin belgesi/izninin kapatıldıktan sonra, kapatma işlemleri yeniden tekemmül ettirilmek üzere taahhüt hesabının geri açılarak yapılacak yeni kapatma işlemi halinde oluşacak vergi aslı alacakları için, belge/iznin ilk kapatma durumu (müeyyideli/müeyyidesiz) dikkate alınarak, (b.1) ve (b.2) bentleri uyarınca işlem yapılır.

3- Dahilde İşleme Rejimi Kapsamında İthal Edilen Eşyaya İlişkin Olarak Beyan İle Muayene ve Denetleme Veya Teslimden Sonra Kontrol Sonucunda 234.Maddenin Birinci Fıkrasında Belirtilen Farklılıkların Tespit Edilmesi Halinde

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri ile 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 15.maddesi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 231.maddesi ve dahilde isleme rejimi hükümlerinin ihlal edilmesine ilişkin hususları düzenleyen Gümrük Kanunu’nun 238.maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Dahilde İşleme izin Belgesinin/ Dahilde İşleme İzninin kapatılıp kapatılmadığına bakılmaksızın 234.maddenin 2.fıkrasında öngörülen para cezasının { 2.fıkra: Dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ve tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimi hükümlerine tabi eşyaya ilişkin olarak yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; 234.maddenin birinci fıkrasında belirtilen farklılıkların tespiti durumunda vergi farkının yarısı tutarında idari para cezası verilir.} tahsil edilmesi, Dahilde İşleme İzin Belgesi/İzninin kapatılmamış olması halinde, ithal eşyasının vergilerinin; teminata bağlanmış olması durumunda farklılığa isabet eden verginin de teminata bağlanması, tahsil edilmiş olması durumunda ise farklılığa isabet eden verginin de tahsil edilmesi gerekir.

Örnek : Denizli’de tıbbi cihazlar üreten Y firmasının, 2026 Sonradan Kontrol Programı çerçevesinde incelemeye tabi tutulduğunu ve inceleme sonucunda, ilgili Gümrük Müfettişi tarafından Gümrük Kanunu’nun 234/1-b.maddesi kapsamında beyan edilmeyen yüklü miktarda kıymet farkı tespit edildiğini varsayalım. Bu durumda;

1- Dahilde İşleme izin Belgesinin/ Dİİ’nin kapatılıp kapatılmadığına bakılmaksızın 234.maddenin 2.fıkrasında öngörülen para cezasının tahsil edilmesi,

2- DİİB/Dİİ’ nin kapatılmamış olması halinde:

a) Söz konusu ithal eşyasının vergilerinin teminata bağlanmış olması durumunda, farklılığa isabet eden vergilerin de teminata bağlanması,

b) Vergilerin tahsil edilmiş olması durumunda ise farklılığa isabet eden verginin de tahsil edilmesi gerekir. 3- Şayet DİİB/Dİİ kapatılmış fakat, belge veya izinde belirtilen ihracat taahhüdünün tamamının çeşitli sebeplerle ihracatının yapılmadığı veya yapılamadığı, nihai ürünün üretiminde kullanılmak üzere ithal edilen eşyanın bir kısmının (aynen/ değişmemiş eşya olarak yada işlem görmüş ürün veya ikincil işlem görmüş ürün olarak) serbest dolaşıma sokulduğu durumlarda, serbest dolaşıma sokulan söz konusu eşyaya tekabül eden kıymet/ matrah farkına isabel eden vergi ve cezanın her ikisinin de tahsil edilmesi gerekir.

4- DİR Hükümlerinin İhlali Durumunda Oluşan Vergi Aslı Alacakları İçin Takibat Zamanı

a) Dahilde işleme izin belgesi (DİİB)’nin/ Dİİ’nin açık olduğu durumlardaki rejim ihlali tespitleri sonucunda oluşacak vergi aslı alacakları, 2015/15 sayılı Genelge’de belirtildiği üzere, kesinleşmiş alacaklar olarak değerlendirilerek, bu alacaklar için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun ilgili maddeleri kapsamında işlem tesis edilir.

b) Mezkur Genelge uyarınca, taahhüt hesabı kapatılmış DİİB/ Dİİ kapsamında sonradan tespit edilen ve ek tahakkuk düzenlenmesi gereken durumlar için ise, tahakkuk zamanaşımı söz konusu olmaktadır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 197/2.maddesi; “Yapılan denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya 1.fıkrada belirtilen şekilde tebliğ edilemeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılır. Şu kadar ki, gümrük yükümlülüğünün doğduğu olayla ilgili olarak dava açılması zaman aşımını durdurur.” hükmündedir. 

- DİR Hükümlerinin İhlali Durumunda Kanun’un 238.Maddesinin Tatbiki İçin Takibat Zamanı;  5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun soruşturma zamanaşımına ilişkin 20.maddesi uyarınca, zamanaşımı süresi, kabahate ilişkin tanımdaki fiilin işlenmesiyle veya neticenin gerçekleşmesiyle işlemeye başlamakta olup, söz konusu tarih gümrük mevzuatı çerçevesinde gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihe tekabül etmektedir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 193.maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanunla konulmuş aksine hükümler ve 2.fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bir eşyaya uygulanacak ithalat veya ihracat vergileri tutarı, bu eşyaya ilişkin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihteki vergi oranları ve diğer vergilendirme unsurlarına göre belirlenir." hükmüne yer verilmiştir. Kanun’un 114.maddesi uyarınca, DİR kapsamında bir gümrük yükümlülüğünün doğması halinde, 115.madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, gümrük vergileri, ithal eşyasının dahilde işleme rejimine ilişkin beyannamenin tescil tarihindeki vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurları göz önünde bulundurularak hesaplanır. Dolayısıyla yükümlülüğün doğma tarihi rejim ihlalinin gerçekleştiği ve zamanaşımı hükümlerinin uygulanmasına esas tarih, DİR açısından yükümlülüğün başlama tarihi ise ilgili vergi ve cezaların hesaplanmasına esas tarihtir.

Sonuç olarak, DİR kapsamında bir ihlal tespiti durumunda, Gümrük Kanunu'nun 183 ve 184.maddeleri ile yukarıda belirtilen ilgili diğer maddeler göz önünde bulundurularak, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarih olarak ihlalin gerçekleştirildiği tarihin esas alınması, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihin mezkur hüküm uyarınca kesin olarak tespitinin mümkün olmaması halinde ise Kanunun 193/2.maddesine paralel olarak, gümrük idarelerinin bu eşya için bir gümrük yükümlülüğü doğduğu sonucuna vardıkları tarihin esas alınması, gerekir. Buna göre, söz konusu tarihin olay bazında değerlendirilmesi gerekmekle birlikte, aşağıda örnek olaylar bazında yükümlülük doğma tarihleri belirtilmiştir:

1. DİR kapsamında üretilen işlem görmüş ürünün yurt içinde satıldığının tespiti durumunda, yükümlülüğün doğduğu tarih olarak eşyanın satış tarihinin, bu tarihin kesin olarak tespit edilememesi ve varsa bu eşya yerine yapılmış gibi gösterilen bir ihracatın tespiti halinde bu ihracata ilişkin beyannamenin tescil tarihinin,

2. DİR kapsamında izin verilenden fazla ithalat yapılması durumunda, söz konusu fazla ithalata ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihinin,

3. Önceden ihracat koşulu bulunan DİİB kapsamında, bu koşula uyulmaksızın ithalat yapıldığının tespiti halinde, bu ithalata ilişkin beyanname tescil tarihinin,

4. Bu tarihlerin kesin olarak tespitinin mümkün olmaması halinde, duruma göre ilgili dahilde işleme izin belgesinin (DİİB)/ Dİİ’nin kapatılma tarihinin,

Esas alınarak işlem yapılması gerekir.

KAYNAKÇA

• 4458 Sayılı Gümrük Kanunu.
• Gümrük Yönetmeliği.
• 2005/8391 Sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı.
• 2006/12 Sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği.

Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2008/1, 2011/8, 2010/17,  2015/15, 2016/15 sayılı Genelgeleri

19.02.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.