İbrahim Akbayrak
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
info@duzeyymm.com

Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Enflasyon Düzeltmesi Farklarının İzlendiği Özel Fonlar Hesabındaki Tutarların Yeniden Değerlemesi ve Vergisel Durumu

Bilindiği üzere 09.02.2026 tarih ve VUK-196/2026-2 VUK Sirküleri yayınlandı.

7529 sayılı Kanun’un 10. bendi gereği yapılmakta olan yatırımlar hesabının enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan düzeltme farkları dönem kazancının tespitinde dikkate alınmıyor, özel fon hesabına alınıyor. Bu fon hesabındaki tutarlar ise yeniden değerleme oranı ile artırılmak suretiyle yatırımın aktifleştirildiği dönemden başlamak üzere 5 takvim yılında eşit taksitlerle dönem kazancının tespitinde dikkate alınabiliyor.

Bu yazımızda 2024-2025-2026 yıllarında yapılmakta olan yatırımlar nedeniyle özel fona alınan enflasyon düzeltme farklarının yeniden değerlemesine, vergisel etkilerine ve muhasebe kayıt düzenine değineceğiz.

2024 YILINDA YENİDEN DEĞERLEME VE VERGİSEL DURUM

2024 yılında bilindiği üzere enflasyon düzeltmesi yürürlükteydi. Bu nedenle 2024 yılında enflasyon düzeltmesi katsayısı ile değeri arttırılan yapılmakta olan yatırımların enflasyon farkı pasifte özel fon hesabına alınmış olmalı ve vergi etkisi giderilmiş olmalıydı.

2024 yılı için herhangi bir yeniden değerleme yapılmayacak olup, nedeni enflasyon düzeltme katsayısı uygulanmış olmasıdır.

Ancak 2024 yılında yatırım dönemi bitmiş ve aktife alınmış olan yatırımlar için ise fona alınan tutarın 1/5 i tutarında kısmının fondan ters kayıtla çıkarılıp gelir yazılması gerekmekteydi. Fonda kalan 4/5 tutar ise 2025 yılına devredecek olup, 2025 yılının sonunda bu tutar yeniden değerleme oranı ile artırılıp bulunan tutar kalan dönem olan 4’e bölünerek gelir hesaplarına virmanlanacaktır.

 2025 YILINDA YENİDEN DEĞERLEME VE VERGİSEL DURUM

Aktifleştirilmemiş devam eden yatırımlar:

Yatırım devam ettiği ve tamamlanmadığı müddetçe sadece yeniden değerleme yapılacaktır. 2025 yılı için %25,49 oranı dikkate alınacaktır.

Aktifleştirme olmadığı için özel fondan kurum kazancına 1/5 bir pay verilmeyecek ve kurum kazancına dahil edilmeyecektir.

Kısmen aktifleştirilmiş yatırımlar:

Yatırımın kısmen aktifleştirilmiş kısmına isabet eden fon tutarı biliniyor ise bu tutar, bilinmiyor ise bir oranlama yaparak kurum kazancının tespitinde kısmi aktifleştirilen yatırıma isabet eden kısım için özel fondan gelir yazılması, yani 1/5 tutarın gelir hesaplarına virmanlanması gerekmektedir kanaatindeyiz.

Tamamen veya kısmen aktifleştirilmiş olsun farketmez 2025 yılı için önce yeniden değerleme oranında artış yapılacağı da tabidir. Yani kısmen tamamlanmış yatırımlar için de yeniden değerlenmiş tutarın 1/5 i gelir hesaplarına virmanlanacaktır.

Tamamen aktifleştirilmiş yatırımlar:

Yatırım tamamen aktifleştirilmiş ise örneğin 2025 yılında aktifleştirilmiş olsun. 2024 yılında zaten enflasyon katsayı ile yapılmakta olan yatırım endekslenmiş idi. 2025 yılı içinde aktifleştirilmesi durumunda bu defa 2025 yılı sonunda açıklanan 25,49 oranı ve tutarı dikkate alınarak yeniden değerleme oranında fon tutarı artırılacak olup, bulunan tutarın 1/5 i gelir hesaplarına virmanlanacaktır.

Kısmen veya tamamen tamamlanmış yatırımlarda fon tutarının tamamını gelir yazabilir miyiz?

Evet bu mümkündür. Vergi planlaması gereği zarar olan bir takvim yılı içinde isek veya yatırım teşvik belgemiz var ise düşük bir kurumlar vergisi oranı ile vergilemeye tabi isek tamamını tek seferde gelir yazabiliriz.

Aksi durumlarda fazla vergi ödeneceği tabidir. Yatırım döneminde vergi etkisi olmasın diye fona alınan tutarın yeniden değerleme tutarında artırıldığı dikkate alındığında 5 eşit yıla yayarak gelir hesaplarına intikal ettirilmesinin, yeniden değerleme etkisiyle gelen fon tutarının da %25 inin kurumlar vergisine tabi olacağı unutulmamalıdır.

2026 ve MÜTEAKİP YILLARDA GEÇİCİ VERGİ DÖNEMLERİNDE DURUM

Söz konusu özel fon hesabına alınan tutarlar yatırımın aktifleştirilmesinden sonraki dönemlerde yeniden değerleme oranında arttırılarak aktifleştirilen dönem ile bu dönemi takip eden 4 hesap dönemi kurum kazancının tespitinde dikkate alınacağı belirlenmişti.

196 nolu Sirkülerle söz konusu kazançların geçici vergi dönemlerinde de kazancın tespitinde dikkate alınacağı vurgulanmış oldu.

2026 YILI GEÇİCİ VERGİ DÖNEMLERİNDE HANGİ YDO DİKKATE ALINACAK ve NASIL BİR HESAPLAMA YAPILMALI?

Geçici vergi dönemleri sonu itibariyle açıklanan YDO oranları dikkate alınmalı kanaatindeyiz. Örneğin 2026 1.dönem geçici vergi için 31.03.2026 sonu için açıklanacak geçici vergi için dikkate alınacak yeniden değerleme oranı olmalı görüşündeyiz.

Örneğin 2025 yılında aktifleştirilen bir yatırım olsun. 2025 yılı için yeniden değerlendi ve yeniden değerlenmiş tutarın 1/5 i tutarındaki özel fon tutarı kurum kazancına intikal etti.

2026 yılına devreden özel fon tutarımız ve gelire intikal ettirilmesi gereken 4 dönemimiz olması sebebiyle önce 2026 yılına isabet eden 1/4 tutarı bulmalıyız. Bu tutarında 4 geçici vergi dönemi olması sebebiyle 4’e bölünmesi gerekecektir.

Tabi ki ayrıca yeniden değerleme etkisi de olacaktır. Çünkü geçici vergi dönemleri itibariyle yeniden değerleme yapılması gerekeceğinden bu etkininde ayrıca hesaplanması yapılmalıdır.

YENİDEN DEĞERLEME ORANINDAKİ ARTIŞ TUTARLARININ İKTİSADİ KIYMETİN (YAPILMAKTA OLAN YATIRIMIN) MALİYETİNE İNTİKAL ETTİRİLMEYECEĞİ 196 NOLU SİRKÜLER İLE VURGULANDI.

Yeniden değerleme oranında arttırılan kısımların iktisadi kıymetin maliyetine intikal ettirilmesi mümkün bulunmamaktadır denilerek, bir anlamda daha yüksek amortisman gideri yazılmasının önüne geçilmiş oldu.

Zaten uygulamada sürekli yeniden değerleme müessesi mevcut iken, 298 Ç varken bir de yeniden değerleme farklarının iktisadi kıymet maliyetine pay verilmesi halinde mükerrer bir iktisadi kıymet değer artışı olacaktır. Amaç zaten ertelenmiş vergi etkisinin giderilmesi yani verginin ileri ki dönemlerde de olsa alınması ve vade farkı olarak da yeniden değerlenmiş tutarı üzerinden gelir hesaplarına alınması değil miydi?

ÖZEL FONDAN GELİR HESAPLARINA VİRMANLAMADA MUHASEBE KAYDI

1. GÖRÜŞ

Örnek: 2024 yılında özel fon hesabına alınan 5.000.000 TL olduğu varsayalım. Bu tutar 2024 yılında enflasyona tabi tutulduğu için yeniden değerlemeye tabi tutulmayacak ve 2025 yılına aynen devredecektir.

2025 yılında ise devreden 5.000.000 TL tutarı önce yeniden değerlenecek olup, 2025 yılı için açıklanan yeniden değerleme oranı olan %25,49 oranı ile artırılarak 6.274.500 TL olarak kayıtlarda düzeltilecektir.

Daha sonra ise mevzuatın öngördüğü şekilde yatırımın 2025 yılında aktifleştirildiği varsayımıyla, aktifleştirilen yıl dahil 5 eşit yılda kurum kazançlarına intikal ettirilecektir.

2025 yılında 6.274.500 / 5 = 1.254.900 TL kurum kazancına intikal ettirilip gelir yazılması gerekecektir.

Normal şartlarda yeniden değerleme yapılması zorunlu kılınmasaydı. Her yıl 5.000.000 TL / 5 = 1.000.000 TL kurum kazancına intikal ettirilecekti. Oysa ki yeniden değerleme ile artırılan fon tutarı neticesinde 1.254.900 TL – 1.000.000 TL = 254.900 TL yeniden değerleme kaynaklı bir tutarın da kurum kazancına intikal ettirilmesi zorunludur. Yani toplamda 1.254.900 TL kurum kazancına intikal ettirilip gelir yazılacaktır.

Örneğe ilişkin muhasebe kaydı:

Yeniden Değerleme Kaydı:

------------------------------/--------------------------------------------

689 Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar                  1.274.500 TL

549 Özel Fonlar                                                                                                              1.274.500 TL

2025 yılı yeniden değerleme kaydı

-----------------------------/---------------------------------------------

689 Hesabın Kurumlar Vergisi Beyannamesinde KKEG olarak dikkate alınması suretiyle gider yazılmasının giderilmesi unutulmamalıdır..!

Gelir Hesaplarına Virman Kaydı:

---------------------------------/----------------------------------------------

549 Özel Fonlar                                                               1.254.900 TL

679 Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar                                                                      1.254.900 TL

2025 Y.O.Y. Ait Özel Fon Tutarının Gelir Hesabına Virmanı

---------------------------------/------------------------------------------------

2. GÖRÜŞ

Muhasebe kayıt sisteminden hariç bir excel marifetiyle hesaplamaların yapılması şöyle ki;

Önce özel fona alınan tutar yeniden değerlemeye tabi tutulur. Örneğimizde 5.000.000 TL özel fon yeniden değerlemeye tabi tutulmuş ve yeni değeri 6.274.500 TL olarak bulunmuştu.

Bu tutar aktifleştirilen tarih 2025 olduğu için 5 eşit taksitte gelir hesaplarına intikal ettirileceğinden dolayı 6.274.500 TL / 5 = 1.254.900 TL tutarı bulunacaktır.

Muhasebe kaydı şöyle olacaktır. Önce yeniden değerleme öncesi tutar olan 5.000.000 TL / 5 = 1.000.000 TL gelir hesaplarına intikal ettirilecektir.

---------------------------------/------------------------------------------------

549 Özel Fonlar                                                               1.000.000 TL

679 Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar                                                                      1.000.000 TL

2025 Y.O.Y. Ait Özel Fon Tutarının Gelir Hesabına Virmanı

---------------------------------/--------------------------------------------------

Yeniden değerlemeden kaynaklı fark olan 254.900 TL tutar ise doğrudan Kurumlar Vergisi Beyannamesi üzerinde KKEG yapılacaktır.

Böylece toplamda Kurumlar Vergisi Beyannamesinde kurum kazancına giden tutar olarak beyannamede 1.254.900 TL yer almış olacaktır.

10.02.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.