Hüseyin Ergut
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Lisanslı SPK Uzmanı
smmm.hergut@gmail.com

EUROBOND (EXTERNAL Bond)Nedir? EUROBOND’un Temel Özellikleri Nelerdir? EUROBOND Yatırımının Risk ve Avantajları Nelerdir? EUROBOND Gelirlerinin Vergilendirilmesi

Eurobond Nedir?

Bir ülkenin devlet hazinesi, bankaları veya büyük şirketleri tarafından ihraç edilen uzun vadeli borçlanma senetleridir. Eurobond, genellikle yabancı para birimleriyle (Amerikan Doları, Euro vb.) çıkarılmaktadır. Ülkemizde ise çoğunlukla Amerikan Doları cinsinden Eurobond ihraç edilmektedir. Bununla birlikte, Eurobond’lar Euro ya da başka para birimlerinde de ihraç edilebilir. Kamu veya özel şirketler tarafından yurt dışından kaynak sağlamak amacıyla ihraç edilen bu borçlanma araçları, uzun vadeli ve sabit faizli yapısıyla öne çıkmaktadır. İhraç edilen bazı Eurobond’lar, vadesi dolmadan geri çağrılabilme hakkına sahiptir. Eurobond'lar kuponlu tahviller olup, üzerlerinde çoğunlukla sabit kupon faizi olan ve para cinsine göre yılda bir veya iki dönem kupon faizi ödeyen enstrümanlardır.

Eurobondun Özellikleri Nelerdir?

-Eurobond, temelde bir tahvil türüdür. En belirgin özelliği, döviz cinsinden (çoğunlukla ABD doları veya euro) ihraç edilmesidir.

-Vade süreleri genellikle 5 yıldan başlayıp 30 yıla kadar uzanabilir.

-Organize olmayan (OTC) piyasalarda ikincil olarak alınıp satılabildiği için vade sonu beklenmeden satılabilir.

-Ayrıca sabit kupon ödemeleri sayesinde yatırımcıya düzenli gelir sağlar. Bu özellik, özellikle uzun vadeli yatırım perspektifi olan bireyler için cazip hale gelir.

-Kısa vadeli yatırımlar isteyenler ise ikincil piyasadan daha kısa süreli Eurobond’lar satın alabilirler.

-Kupon Faiz Ödemeleri: Eurobond'lar genellikle yılda iki kez faiz ödemesi yapar. İhraç anında belirlenen kupon faizi, yatırımcıya öngörülebilir bir nakit akışı sağlar.

Eurobond Yatırımının Avantajları ve Dezavantajları Avantajları:

I)Avantajları;

-Yüksek Getiri Potansiyeli: Genellikle uzun vadeli yatırım araçlarıdır ve sundukları faiz oranları, yerel tahvillere göre daha yüksek olabilir.

-Döviz Cinsinden Yatırım: Döviz bazında ihraç edildikleri için, döviz kurlarındaki değişimlerden faydalanma imkanı sunar. Özellikle Türk Lirası’nın değer kaybettiği dönemlerde, yatırımcılara ek kazanç sağlayabilir.

-Düzenli Gelir: Sabit faizli olmaları durumunda, yatırımcılara düzenli ve önceden bilinen bir gelir akışı sağlar. Bu, emeklilik gibi sabit gelire ihtiyaç duyulan durumlar için idealdir.

-Geniş Piyasa Erişimi: Uluslararası piyasalarda işlem gördüğü için likiditesi genel olarak yüksek ve erişimi kolaydır.

II)Dezavantajları;

-Döviz Kuru Riski: Yabancı para birimi cinsinden olduğu için, döviz kurlarındaki dalgalanmalara karşı hassastır. Eğer Türk Lirası güçlenirse, yatırımlar beklenenden düşük getiri sağlayabilir.

-Uzun Vade Riski: Uzun vadeli olmaları nedeniyle, yatırımcıların anaparalarını uzun bir süre boyunca kilitlemeleri gerekebilir. Bu süre zarfında faiz oranlarında veya ekonomik koşullarda yaşanabilecek değişiklikler, yatırımın değerini etkileyebilir.

-Piyasa Riski: Piyasadaki fiyatları, küresel ekonomik gelişmelere, faiz oranlarına ve ihraç eden ülkenin veya şirketin kredi notuna bağlı olarak dalgalanabilir. Bu da yatırımcılar için fiyat riski yaratır.

-Karşı Taraf Riski: Yatırımlarda, ihraççının mali zayıflığı veya iflası nedeniyle yatırımcının anapara kaybı riski vardır. Çeşitlendirme, kredi notları ve uzman görüşleri ile bu risk yönetilebilir.

Eurobond Nasıl Alınır?

Eurobond almak, Türkiye’deki bankalar ve aracı kurumlar aracılığıyla oldukça basittir. Yatırımcılar, döviz cinsinden bir yatırım hesabı açarak bu tahvilleri alabilirler. İlk olarak, Alım-satım işlemleri için bir aracı kurum veya banka belirleyip gerekli hesapları açmanız gerekir. Sonrasında, ihraçları takip ederek uygun bir tahvil seçimi yapılır ve işlem gerçekleştirilir.

Eurobond Vadesi:

-Eurobond’ların vade süresi genellikle 5 ila 30 yıl arasında değişmektedir. Tahvilin anapara bedelinin yatırımcıya geri ödeneceği tarihine vade denir. Vade süresi, yatırımcının risk toleransı ve getiri beklentileri açısından önemlidir.

-Uzun vadeli; genellikle daha yüksek faiz oranları sunar, ancak piyasa faiz oranlarındaki değişikliklere karşı daha hassastır. Bundan ötürü, Amerikan Merkez Bankası FED’in veya Avrupa Merkez Bankasının faiz kararlarının getiri oranları üzerinde belirleyici etkisi olmaktadır.

-Kısa vadeli; daha az risk barındırır, fakat getiri oranları da daha düşüktür. Yatırımcılar, vade seçimini yaparken likidite ihtiyaçlarını ve ekonomik beklentilerini dikkate almalıdır.

Eurobondlarda Fiyat ve Getiri Kavramları:

Eurobond getiri hesaplama süreçlerinde iki temel fiyat kavramı kullanılır:

Temiz Fiyat: Uluslararası piyasalarda Eurobondlar temiz fiyat ile işlem görmektedir.

Kirli Fiyat: Gerçekleşen alım satımların takas işlemleri sırasında kıymet bedeli, birikmiş kupon faizi eklenerek hesaplanmakta ve birikmiş faizin de dahil olduğu fiyata "Kirli Fiyat" denilmektedir.

Eurobond getirisi hesaplama yapılırken kullanılan birikmiş faiz formülü:

Birikmiş Faiz: Eurobond'un ihraç veya son kupon ödeme tarihinden alım-satımının yapıldığı tarihe kadar işleyen faizine birikmiş faiz denir.

Birikmiş Faiz = A / E * % CPN / M

A: Son kupon ödeme tarihinden valör gününe kadar geçen gün sayısı

E: Kupon ödeme dönemi içindeki gün sayısı

CPN: Kupon faiz oranı

M: Bir yıl içindeki kupon ödeme sayısı

Eurobond Getiri Hesaplama:

Eurobond getirisi, tahvilin satın alma fiyatı, nominal değeri, vade süresi ve yıllık faiz ödemeleri dikkate alınarak hesaplanır. En yaygın kullanılan getiri ölçütü, Yıllık Basit Getiri ve Getiri Oranı (YTM) hesaplamalarıdır. Tahvilin, yıllık basit getirisi, nominal faiz oranının o anki piyasa fiyatına bölünmesiyle hesaplanır. YTM ise tahvilin vadesi boyunca elde edilecek toplam getiriyi yıllıklaştırılır.Yatırımcılar, Eurobond getirilerini hesaplayarak farklı tahviller arasındaki risk ve getiri dengelerini karşılaştırabilir ve yatırım kararlarını buna göre şekillendirebilir.

Eurobondlarda VergilemeNasıl Olur:

Eurobondlardan elde edilen gelirler, gelir vergisine tabidir. Eurobondlardan elde edilen gelir faiz ve alım/satım kazancı olmak üzere iki çeşittir. Faiz kazancı 193’sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK md.75) uyarınca menkul sermaye iradı; alım/satım kazancı ise değer artışı kazancı olarak gelir vergisine tabi tutulur. İki durumda da vergilendirme usulleri farklıdır.

Eurobond uzun vadeli olması sebebiyle kupon ödemesine (tahvilin vade süresince yatırımcısına yapılan faiz ödemesi)’ne tabidir. Kupon ödemesi, faiz ödemesi olarak da adlandırılır. Eurobondlardaki faizler genellikle sabit ödemelidir. Yıl, dönem sonunda ne kadar faiz alınacağı bilinir. Ancak değişken faiz ödemesi de mümkün olup, Euroya dayalı ise yılda bir; dolara dayalı ise 6 ayda bir kupon ödemesi yapılmaktadır.

Kupon(faiz) ödemesi, G.V.K md.75’ uyarınca menkul sermaye olarak vergilendirilir ve bu G.V.K geçici md.67’de düzenlenmiştir. Ancak Eurobond faiz gelirleri geçici md.67’ kapsamında değildir. Bu itibarla Eurobondlardan elde edilen (faiz)kupon gelirleri stopaja tabi değildir. Özetle herhangi bir banka ya da aracı kurum vasıtasıyla Eurobondlardan kupon(faiz) ödemesi yapılırsa ödenen bu faiz tutarından G.V.K m.94/7-a uyarınca yüzde sıfır (0) stopaj yapılır.

2025 takvim yılında elde edilen faiz, 330 bin TL’yi (G.V.K md.103’teki tarifenin ikinci diliminin üst sınırı) aşılması durumunda G.V.K md.86/1-c’ uyarınca 2026 Mart’ta beyan edilip hesaplanan gelir vergisinin de ödenmesi gerekmektedir.

Vergilemeyi birkaç örnekle açıklamak gerekirse;

I)Bursa’da ikamet eden Yasemin Hanım, 2025 takvim yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca ihraç edilen bir Eurobond kupon(faiz) ödemesinden 180 bin TL. gelir elde etmiş olsun. 180 bin TL. Yasemin Hanım’a ödenirken yüzde sıfır (0) stopaj yapılacak olup ayrıca, 180 bin TL.’lik faiz geliri 330 bin TL.’yi (GVK m.103’teki tarifenin ikinci diliminin üst sınırını) aşmadığından, Yasemin Hanım bunu geliri beyan etmeyecektir.

II)İstanbul’da ikamet eden Selçuk bey 2025’yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca ihraç edilen Amerikan dolarına (usd) dayalı bir Eurobond kupon-faiz ödemesinden 425 bin TL.’gelir elde etmiş olsun. Bu 425 bin TL. Selçuk beye ödenirken yüzde sıfır (0) stopaj yapılacak ve 425 bin TL.’lik bu faiz geliri, 330 bin TL.’yi (G.V.K m.103’teki tarifenin ikinci diliminin üst sınırını) geçtiği için 2026 Mart’ta vergi idaresine beyan edilip ödenmesi gerekmektedir.

III)Fransa’da ikamet eden T.C. vatandaşı Hakan bey 2025’takvim yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca ihraç edilen Amerikan dolarına (usd) dayalı bir Eurobond kupon(faiz) ödemesinden 650 bin TL. gelir elde etmiş olsun. Fransa’da ikamet ettiğinden (dar mükellef) olması sebebiyle kendisine kupon-faiz ödemesi yapılırken yüzde sıfır (0) stopaj yapılacak olup, tutar ne kadar olursa olsun ayrıca beyan edilmeyecektir.

(*Dar mükellef olarak adlandırılan yani Türkiye’de bir takvim yılında 6 ay ya da daha az süre bulunan kişiler bu şekilde kupon(faiz) ödemesi elde ederlerse GVK md.94/7’ uyarınca yüzde sıfır (0) vergi kesilecek ve GVK md.86/2 uyarınca da beyanname vermeyecektir.)

Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan başka Türkiye’deki kurum veya bankalarca da tahvil ihraç edilebilmektedir. Türkiye’de tam mükellef kurumlarca yurt dışına ihraç edilen Eurobondlardan elde edilen kupon(faiz) ödemelerinden GVK.md.94/7’uyarınca vadesine göre stopaj kesintisi yapılmaktadır.

IV)Avusturya’da ikamet eden T.C. vatandaşı Serdar bey (dar mükellef) 2025’takvim yılında kanuni merkezi İstanbul’da olan XY A.Ş. tarafından ihraç edilen Amerikan dolarına dayalı bir Eurobond kupon(faiz) ödemesinden 700 bin TL. gelir elde etmiş olsun. Avusturya’da ikamet ettiğinden (yani dar mükellef olması sebebiyle) tutarı ne kadar olursa olsun beyan etmeyecektir. 

Eurobondların kupon(faiz) gelirleri tahsil edildikleri tarih itibariyle (TCMB)Merkez Bankası döviz alış kuru ile TL’ye dönüştürülerek vergilendirilir. Eurobondların (faizlerinin) kuponlarının vergilendirilmesinde kur farkları vergilemeye tabi tutulmaz. Eurobondların döviz cinsinden ihraç edilmesi nedeniyle elde edilen faiz gelirlerine indirim oranı uygulanmamaktadır.

Diğer gelir;

Alım-satım kazancı GVK mükerrer md.80’ uyarınca menkul kıymetlerin diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması (satış vs.) sonucu elde edilen gelir, değer artışı kazancı olarak vergilendirilmektedir. Eurobondların alım-satım kazancının vergilendirilmesinde Eurobondun ihraç tarihi önem arz etmektedir. İhraç tarihinin 31.12.2005 ve öncesi ya da 31.12.2005’ sonrası olması vergilendirme yapısı itibariyle önem arz etmektedir. 31.12.2005 ve öncesi ihraç edilen Eurobondların vergilendirilmesindeki durum; 31.12.2005 ve öncesi bir tarihte ihraç edilmiş Eurobondların satış gibi bir yöntemle elden çıkarılması durumunda G.V.K mükerrer md.80/1’ uyarınca değer artışı kazancı olarak vergilendirilmesi gerekmekte olup, Eurobondu ister Hazine isterse özel sektör çıkarmış olsun vergilendirilmesi aynı olacaktır.

Kaynakça:

-193’Sayılı Gelir Vergisi kanunu

- GVK 86/1-c; GVK md.94/7

-Spk Çalışma Notlarım

-Garanti BBVA Portföy

-İş Yatırım Portföy

-Yapı Kredi Portföy

-Borsa İstanbul(BİST)

25.02.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.