Hakan Coşkun
Vergi Başmüfettişi
hakancoskun785@gmail.com

Türkiye’de Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Rejimi

Türkiye, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na (KVK) eklenen "Beşinci Kısım" hükümleri ve ilgili Uygulama Genel Tebliği ile çok uluslu işletme gruplarının kazançlarının dünya genelinde asgari bir oranda vergilendirilmesini hedefleyen Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi (ATV) rejimini yürürlüğe koymuştur.

1. Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi (Küresel ATV)
   Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi, çok uluslu işletme gruplarının (ÇUİG) düşük vergi oranlı ülkelerdeki bağlı işletmelerinin kazançlarının asgari %15 vergi oranına tamamlanmasını amaçlayan uluslararası bir vergilendirme mekanizmasıdır. Verginin konusuna, nihai ana işletmesinin konsolide finansal tablolarındaki yıllık konsolide hasılatı, raporlanan dönemden önceki dört hesap döneminin en az ikisinde 750 milyon avro karşılığı Türk lirası sınırını geçen ÇUİG’lerin bağlı işletmelerinin kazançları girer. Örnek: Yeni kurulan (A) ve (B) işletmelerinin oluşturduğu bir grubun birinci ve ikinci yıllarında hasılatı 750 milyon avroyu aşmışsa, grup ancak üçüncü hesap döneminde vergi kapsamına girer. Küresel ATV''nin mükellefi iki temel esasa göre belirlenir:
2. Gelirin Dahil Edilmesi Esası (IIR): Türkiye’de yerleşik nihai ana işletme, ara ana işletme veya kısmen sahip olunan ana işletme, yurt dışındaki düşük vergilendirilen bağlı işletmeleri için mükelleftir.
3. Yetersiz Vergilendirilen Ödemeler Esası (UTPR): IIR’nin uygulanamadığı durumlarda, Türkiye’de yerleşik bağlı işletmeler (yatırım işletmeleri hariç) mükellef olur. Vergi Yükünün Hesaplanması Vergi yükü ülkesel bazda hesaplanır. Formül şu şekildedir: Vergi Yükü = (O ülkedeki bağlı işletmelerin toplam Düzeltilmiş Kapsanan Vergileri) / (Net Ülkesel Bazlı Kazanç) • Düzeltilmiş Kapsanan Vergiler: Cari dönem vergi giderinin kanuni düzeltmeler (ertelenmiş vergiler vb.) yapılmış halidir. • Net Ülkesel Bazlı Kazanç: Bir ülkedeki tüm bağlı işletmelerin işletme bazlı kazançları toplamından zararlarının düşülmesiyle bulunur. • Küresel ATV Oranı: %15 asgari oran ile ülkesel bazlı vergi yükü arasındaki farktır. Örneğin, vergi yükü %8,18 ise oran %6,82'dir. • Küresel ATV Matrahı: Net ülkesel bazlı kazançtan Reel Ekonomik Faaliyete Dayalı Kazanç İndirimi (REF) düşülerek bulunur. REF indirimi, çalışanların brüt ücretlerinin %5’i ile maddi duran varlıkların net defter değerinin %5’inden oluşur. • Vergi Hesabı: Küresel ATV Oranı x Küresel ATV Matrahı formülüyle bulunur ve varsa o ülkede ödenen Nitelikli Yerel ATV bu tutardan mahsup edilir. • Vergilendirme Dönemi: Nihai ana işletmenin konsolide finansal tablolarına esas teşkil eden hesap dönemidir. • Beyan ve Ödeme: Hesap döneminin kapandığı ayı izleyen on beşinci ayın son gününe kadar beyan edilir ve ödenir. 2024 yılı için bu süre on sekiz aydır.
4. Yerel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi (Yerel ATV) Yerel ATV, Türkiye’de yerleşik bağlı işletmelerin ve iş ortaklıklarının Türkiye’deki kazançlarının %15’in altında vergilendirilmesi durumunda, aradaki farkın Türkiye tarafından tahsil edilmesini sağlar. Mükellefi, Türkiye’de yerleşik bağlı işletmeler ve iş ortaklıklarıdır. Yerel ATV matrahı ve oranı, Küresel ATV ile aynı prensiplerle hesaplanır. Temel fark, bu verginin sadece Türkiye’deki işletmelerin kazançları ve vergileri üzerinden hesaplanmasıdır. • Vergilendirme Dönemi: Hesap dönemidir. • Beyan ve Ödeme: Hesap döneminin kapandığı ayı izleyen on ikinci ayın birinci gününden son gününe kadar beyan edilir ve ödenir. • Grup Adına Beyan: Gruptaki işletmelerden biri tüm grup adına beyanda bulunabilir; ancak verginin tamamı ödenmezse gruptaki tüm mükellefler müştereken ve müteselsilen sorumludur.
5. Ortak Muafiyet ve İstisnalar Yerel ve küresel ATV uygulamasında bazı kurumlar ve kazançlar kapsam dışıdır: • Muaf İşletmeler: Kamu kurumları, uluslararası kuruluşlar, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar, emeklilik yatırım fonları ile nihai ana işletme niteliğindeki yatırım fonları ve gayrimenkul yatırım araçları vergiden muaftır. • Uluslararası Deniz Taşımacılığı İstisnası: Uluslararası deniz trafiğinde yürütülen yük ve yolcu taşımacılığı kazançları ile bu faaliyetle bağlantılı bazı yan kazançlar (belirli sınırlarla) vergiden istisnadır.

Özetle; bu yeni vergi sistemi, dev şirketlerin kârlarını düşük vergi oranlı ülkelere kaydırmasını engellemek için tasarlanmış küresel bir "mali güvenlik barajı" gibidir. Eğer bir şirketin bir ülkedeki toplam vergi "notu" %15 barajının altında kalırsa, Yerel veya Küresel ATV mekanizması devreye girerek bu notu tamamlayıcı vergiyle baraj seviyesine yükseltir.

02.01.2025

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.279 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.