Evren Özmen
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilirkişi
evrenozmen@ozmconsultancy.com
www.ozmconsultancy.com

Kooperatif Yönetim Kurulu Üyelerinin Görev, Yetki ve Yetki Sınırları ile Hukuki ve Cezai Sorumlulukları Nelerdir?

Bir kooperatifin kaderi çoğu zaman yönetim kurulunun aldığı kararlar ile şekillenir. Hazırlanan genel kurul gündemlerinden, kooperatif ortakları ile yürütülen açık iletişime kadar birçok faktör kooperatifin başarısını doğrudan etkiler.

Yıllarca tamamlanamayan projelerin ve gerçekleştirilemeyen hedeflerin arkasında çoğunlukla yönetim kurulunun faaliyetleri yer alırken; etkin, şeffaf ve mevzuata uygun bir yönetim anlayışıyla başarıyla tamamlanan ve ortaklarına hızlıca konut veya işyeri tahsisini gerçekleştirmiş pek çok kooperatif de bulunmaktadır. 

Bu nedenle yönetim kurulunun bilgi, deneyim ve sorumluluk bilinci, kooperatiflerin sürdürülebilir başarısında belirleyici bir rol oynamaktadır.

Bu noktada eğer bir kooperatifte yönetim kurulu üyesiyseniz veya bu göreve aday olmayı düşünüyorsanız, bu yazıda kooperatif yönetim kurulu üyelerinin bilmesi gereken temel konuları ve hem kendilerini hem de kooperatifi riske sokmamak için kesinlikle çok dikkat etmeleri gereken konuları özetlemeye çalıştım.

Öncelikle;

Bilindiği üzere Kooperatifler 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu ve Kooperatifin bağlı bulunduğu bakanlık tarafından hazırlanan tip ana sözleşme hükümleri kapsamında iş ve işlemlerini gerçekleştirirler.

Yapı Kooperatifleri Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı iken İşletme Kooperatifleri Ticaret Bakanlığı’na bağlıdır. 

Bu nedenle de bir işletme kooperatifin faaliyetinin doğru şekilde gerçekleştirildiğinin tespitinde yapı kooperatifi ana sözleşmesini referans almak yanıltıcı olur.

Çünkü ana sözleşme hükümleri farklıdır. 

Örnek olarak; yapı kooperatiflerinde genel kurulda yönetim kurulu üyeleri vekalet alamazken işletme kooperatiflerinde alabilir veya işletme kooperatiflerinde genel kurula katılabilmek için en az 3 ay öncesinden kooperatife ortak olma şartı varken yapı kooperatiflerinde bir gün önce bile ortak olunsa dahi genel kurula iştirak edilebilir.

Kooperatiflerde temelde üç ana organ bulunmaktadır. 

Bu organlar;

1-Genel Kurul-(Bütün Kooperatif Ortaklarını ifade eder)

2-Yönetim Kurulu-(Genel Kurul tarafından belli sayıda, belli süre için seçilirler-kooperatif ortağı olmaları zorunludur)

3-Denetim Kurulu-(Genel Kurul tarafından belli sayıda, belli süre için seçilirler-kooperatif ortağı olmaları zorunlu değildir)

Bu organlar dışında kooperatifin iş ve işlemlerine bağlı olarak;

1-Dış Denetçi/denetçiler-(Genel kurul tarafından seçilir-belli mesleki deneyim ve belgeye sahip olması gerekmektedir)

2-Tasfiye Kurulu-Kooperatif Tasfiye halinde ise tasfiye sürecini yürütmek üzere genel kurul tarafından seçilirler. Eğer genel kurulda bu şekilde bir seçim yapılmamış ise yönetim kurulu tasfiye kurulu olarak görev yapar.

Kooperatif yönetim kurulu görevleri nelerdir?

Bu sorunun cevabını verebilmek için öncelikle sorunun hangi tip kooperatifin yönetim kurulu için sorulduğunun bilinmesi gerekmektedir. 

Örnek olarak; konut yapı kooperatifi yönetim kurulunun görevleri ile Turizm geliştirme kooperatifi yönetim kurulunun görevleri birbirinden farklıdır.

Konut/işyeri yapı kooperatifi veya Turizm Kooperatifi yönetim kurulunun görevleri, yetkileri ve yetki sınırları kooperatifin ana sözleşmesinde yazmaktadır. 

Bu nedenle, kooperatif yönetim kuruluna seçilen veya kooperatif kuran kişilerin ilk olarak kooperatifin ana sözleşmesini okumaları gerektiğini düşünüyorum

Çünkü kooperatif yönetim kurulunun görevlerini eksik yapması durumunda önemli cezai sorumlulukları bulunmaktadır. 

Örnek olarak; en basit ancak atlanması durumunda sonucu ağır olan yükümlülük, kooperatifin genel kurulunu her yıl haziran ayı sonuna kadar yapılmaması durumunda kooperatif yönetim kurulu üyelerine 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu Ek 2/2 maddesi gereğince 6 aya kadar hapis ve 30 günden 300 güne kadar adli para cezası uygulanmasıdır.

Yapı Kooperatiflerinde Yönetim Kurulunun Görevleri Nelerdir?

Yönetim Kurulunun Görevlerini öğrenmek için Yapı Kooperatifi ana sözleşmesinin Görev ve Yetki başlıklı 45. maddesine incelemek gerekmektedir.

Görevlere geçmeden önce kooperatif yönetim kurulunun kesinlikle yapmaması gereken konuları yazmak istiyorum.

Yönetim Kurulunun Kesinlikle Kaçınması Gereken Hatalar

1-Genel Kurul Kararı Olmadan Ortaklardan Para Toplamak- (Kooperatiflerde ortaklardan/üyelerden istenecek her türlü tutarın miktar-zaman ve ödeme esasları Ana sözleşmenin 23.maddesine istinaden genel kurul tarafından kararlaştırılmak zorundadır)

2-Genel Kurul Kararı Olmadan Ortaklık Şartlarını Yönetim Kurulunca Belirlenerek ortak kayıt edilmesi, Sabit fiyatlı vb.

(Kooperatiflerde ortak olacak kişilerin ortaklığa kabul şartları, talep edilecek ise alınacak kaydiye farkını kararlaştırma hususu genel kurulun yetkisindedir. Genel kuruldan yetki almadan yönetim kurulu olarak ortaklık kayıt bedelleri belirlenemez, sabit fiyatlı veya özel statülü ortak kayıt edilemez)

3-Taşınmaz işlemleri-Kooperatiflerde taşınmaz arsa alım-satım kararı da genel kurulun devir edemeyeceği yetkiler arasındadır. Zaten Tapu Müdürlükleri de işlem yapmadan önce usulünce doğru şekilde alınmış genel kurulu aramaktadırlar. Bu nedenle genel kurul tutanağının da 2010–8 numaralı Tapu Kadastro Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine göre yazılması gerekmektedir.

4-Kooperatiften Yönetim Kuruluna Yapılacak Ödemeler-Kooperatif yönetim kuruluna yapılacak ödemeler huzur hakkı veya masraf karşılığı olan ödemelerin mutlaka genel kurul tutanağında açık ve net olarak yazması gerekmektedir. Genel kurulda karar alınmadan yapılan ödemeler zimmet suçu oluşturur. Bu nedenle kooperatif ile yönetim kurulu üyeleri arasındaki para transferlerinin mutlaka genel kurul kararına dayanması gerekmektedir.

Yönetim kurulunun yapmaması gereken işlemleri yazdıktan sonra görev ve yetkilerine geçersek; kooperatif yönetim kurulunun ana sözleşmede yazan görev ve yetkileri şunlardır;

1. Kooperatifin amaçlarına, ortakların menfaatlerine ve genel kurulca belirlenen esaslara uygun arsa bulmak, arsa alımına ilişkin işlemleri yürütmek, arsayı tapu devri veya tapuya şerh verdirilecek satış vaadi sözleşmesi ile satın almak, imar planı ile arsaların parselasyonunu yaptırmak, 
2. Yıllık bilanço ile gelir-gider hesabının hazırlanmasını sağlamak, 
3. Ortaklar ile ortak olmak için başvuranların anasözleşmede belirtilen şartları taşıyıp taşımadıklarını araştırmak, 
4. Alınan arsada yaptırılacak konutlar ve diğer tesisler için gerekli plan, proje ve haritalar yaptırmak, 
5. Yönetim kurulu seçilme şartlarını taşıdıklarına dair belgeleri, denetçilere vermek, 
6. Genel kurul toplantısı akabinde, genel kurulda alınan kararlar hakkında ortakları bilgilendirmek ve talep eden ortaklara genel kurul toplantı tutanağının bir örneğini vermek, 
7. Kooperatifin amaçlarının gerçekleşmesinde kullanılmak üzere genel kurul kararına dayalı olmak şartıyla, ilgili kuruluşlardan kredi almak, kredi alma işlerinde, kooperatife kredi açacak kuruluşlara olan taahhüt ve yükümlülüklerden ortakları haberdar etmek, 

1. Satın alınacak arsa ile bunlar üzerinde yapılacak konutların bedellerini gerek sermaye mevcudundan, gerekse ortakların veya kredi kuruluşlarının verdikleri paralardan ödemek, 
2. Kooperatife yapılan bağışları kooperatif amacına uygun işlerde kullanmak, 
3. Bakanlıkça istenecek her türlü evrak ve belgeleri ibraz etmek, bilgi vermek ve denetim için gönderilen yetkili elemanlara gerekli kolaylığı göstermek, 
4. Kooperatifi resmi dairelerde mahkemelerde ve üçüncü şahıslara karşı temsil etmek, 
5. Dava açmak, sulh olmak veya davadan vazgeçmek, 
6. Genel kurulda karar almak şartı ile kooperatifin taşınır ve taşınmaz mallarını satmak, rehine koymak veya mülkiyetlerini aktarmak, 
7. Doğacak sorumluluk yönetim kuruluna ait olmak üzere kendi ortakları arasından veya hariçten bir veya birkaç kişiyi kooperatifi ilzam edecek tasarruflarda bulunmaya veya belirli işlerde kooperatifi temsil etmeye yetkili kılmak, 
8. Kamu kaynaklı kredi kullanımı için kooperatif gayrimenkullerini ipotek ettirmek, 
9. Kooperatifin ortak olduğu kooperatif, şirket ve teşekküllerde kooperatifi temsil etmek üzere görevlendirme yapmak, 
10. Yılda en az iki kez Genel kurulda alınan kararların uygulamaya geçirilmesi ve inşaatların durumu ile ilgili olarak e-postası bulunan ortaklara e-posta yolu ile diğerlerine mektup ile bilgilendirme yapmak,
11. 17.11.2016 tarihli ve 29891 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapı Kooperatiflerine Ait Bilgilerin Elektronik Ortamda Kaydına Dair Tebliğ uyarınca ortak bilgileri ile kooperatife ait taşınmaz bilgilerini mali bilgiler ile bilançoları e-kooperatif sistemine kaydetmek. Kanun ve ana sözleşme ile yönetim kuruluna verilen diğer görevleri yerine getirmek

Sonuç olarak, kooperatif yönetim kurulu üyeliği yalnızca temsil yetkisi veren bir görev değil; aynı zamanda ciddi hukuki ve cezai sorumluluklar da doğuran önemli bir görevdir. 

Bu nedenle yönetim kuruluna seçilen kişilerin, öncelikle kooperatifin türüne uygun ana sözleşmeyi dikkatle incelemesi, hangi konularda yetkili olduklarını ve hangi işlemlerin mutlaka genel kurul kararı gerektirdiğini net şekilde bilmesi gerekmektedir. 

Uygulamada birçok uyuşmazlık ve niza görev ve yetki sınırlarının yeterince bilinmemesinden kaynaklanmaktadır. 

16.04.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.