Ercan Aydın Tuncer
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
ercantuncer@outlook.com

I. Uluslararası Finans, Muhasebe, Denetim ve Dijitalleşme Sempozyumu Türkistan Muhasebe Birliği

Kasım ayında geçici vergiler, rutin beyannameler ve TÜRMOB seçimlerinin kıskacında çok değerli bir gelişmeye tanık olduk. Türk dünyası ile ekonomik iş birliğinin temel adımlarından biride Muhasebe, Finans ve Denetim süreçlerinde ortak payda da buluşmaktır. Ankara’da ofis işleten bir meslektaşımın Bakü’de denetim yapabilir olması, Nursultan’da bulunan bir meslektaşımın İstanbul’da inceleme yapabilir olması heyecan vericidir. 12-13 Kasım 2025 tarihin de ‘’İki devlet, Tek millet’’ anlayışının karşılıklı hâkim olduğu Azerbaycan Türk Cumhuriyeti’nde I. Uluslararası Finans, Muhasebe, Denetim ve Dijitalleşme Sempozyumu gerçekleşmiş bulunmaktadır.

Türk Devletleri Teşkilatından biraz bahsetmekte fayda görüyorum.

Türk Devletleri Teşkilatı nedir?

Türk Devletleri Teşkilatı (eski adıyla Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi- Türk Konseyi), Türk Devletleri arasında kapsamlı işbirliğini teşvik etmek amacı ile uluslararası bir örgüt olarak 2009 yılında kurulmuştur. Teşkilatın kurucu üyeleri Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye`dir. Ekim 2019'da Bakü'de gerçekleştirilen 7. Zirve sırasında Özbekistan Teşkilata tam üye olarak katılmıştır. Macaristan ise Eylül 2018'de Kırgızistan'ın Cholpon-Ata şehrinde düzenlenen 6. Zirve sırasında, Türkmenistan Kasım 2021'de İstanbul'da düzenlenen 8. Zirvede, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Semerkant'ta düzenlenen 9. Zirvede ve Ekonomik İş birliği Teşkilatı (EİT) 2023 yılında Astana'da düzenlenen 10. Zirve sırasında Teşkilat nezdinde gözlemci statüsü kazanmıştır.

Türk Devletleri Teşkilatı Ekonomik İş Birliği Hedefleri Nelerdir?

Türk Devletleri Teşkilatı, öncelikle Türk Devletleri arasındaki ekonomik işbirliğine ve üyelerinin dünyanın geri kalanıyla olan ekonomik bağlarına büyük önem atfetmektedir. Karşılıklı fayda sağlayan ekonomik işbirliği, Türk Devletleri arasındaki iç ticaretin artırılması ve KOBİ'lerin geliştirilmesi yoluyla ekonomik çeşitliliğin sağlanması, genel olarak Türk işbirliğinin sağlam temeli ve özüdür.  Sekretarya, Üye Devletlerin Ekonomiden Sorumlu Bakanlıkları ve diğer ilgili kurumlarıyla yakın işbirliği içinde, düzenli olarak çeşitli konularda eğitim ve deneyim paylaşımı programları düzenlemekte, yatırımcılara /işadamlarına yönelik teknik ziyaretler organize ederek, Üye Devletlerin özel sektör temsilcilerini düzenli olarak bir araya getirmekte, üyeleri arasındaki ekonomik bağları daha da güçlendirmek amacıyla İş Forumları ve Türk Ticaret ve Sanayi Odası (TTSO) toplantıları ve işadamlarına yönelik yuvarlak masa toplantıları düzenlemektedir.

Türk Dünyası Teşkilatı Ekonomik İş Birliği Kapsamında Kurduğu Mekanizmalar Nelerdir?

1- Türk Ticaret ve Sanayi Odası

2- Türk Yatırım Fonu

3- Ticaretin Kolaylaştırılması Komitesi

Türk Devletleri Teşkilatının kısaca ne olduğunu anladıktan sonra 300 Milyon Türk nüfusunu barındıran ve ciddi alt yapısı olan Türk Devlet’lerinin muhasebe ve finans temelli yaklaşımı da Türk yatırımcılarının önünde güzel bir fırsat olarak durmaktadır.

Sempozyum ile ilgili detaylı bilgi vermeden önce bu yazıyı kaleme alma amacımı açıklamak istiyorum. Malumunuz olduğu üzere dünya artık ‘’farenin’’ ucunda ve bir ‘’tık’’ uzaklıkta bulunuyor. Globalleşen dünya sistemi sınırları ortadan kaldırmakla beraber kendinden olanı koru, kültür erozyonuna diren, benzerlerin birliği vb. mottolar ile hareket ediyor. Bu noktada Türk Devletleri Teşkilatı gibi bir organizasyon uzun zamandır bizlerinde dikkatle takip ettiği ve destek verdiği bir yapı olarak önümüzde duruyor. Toplam nüfusu 450 milyona ulaşan Türk Dünyası Asya’dan Avrupa’ya kara ve hava yolu ile de bütünlük arz ediyor. Bu güçlü pazarın, ortak dilin, ortak kültürün ekonomik olarak karşılığını almak zorunluluk teşkil ediyor. Ekonomi varsa muhasebeci olmak zorundadır. Muhasebeci varsa belge ve bilgi de olmalıdır. Öyle ise bu sempozyum geç gelen ve fakat mutlak olması gereken bir yapının temelini oluşturmuştur. Bir meslek mensubu olarak katılımcıların tamamına teşekkür eder ve minnetimi sunarım.

Sempozyum; Bursa Uludağ Üniversitesi, Sumgayıt Devlet Üniversitesi, Hazar Üniversitesi, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, Azerbaycan Cumhuriyeti Sayıştay Odası, SMBDA, Azerbaycan Girişimciler Konfederasyonu, Azerbaycan Bağımsız Sanayici ve İş İnsanları Birliği, Ekonomik Araştırmalar ve Eğitim Merkezi ve SINAM Şirketi ortaklığında gerçekleştirilmiştir. Türkiye, Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan ve Özbekistan temsilcilerinin yer aldığı sempozyumda; Türk Devletleri arasında ortak bir muhasebe, denetim altyapısı ve gözetim mekanizmasına duyulan ihtiyaç vurgulandı.

Kamu Gözetim Kurumu iş birliği yol haritasını kendi sitesinde şu cümleler ile duyurdu

Türk dünyasının ekonomik entegrasyonuna katkıda bulunacak ve yatırım ortamını iyileştirecek mutabakat kapsamında, aşağıdaki alanlarda uyum çalışmaları yürütülmesi hedeflenmektedir:

· Bağımsız denetçilerin ve denetim kuruluşlarının yetkilendirilmesinde mevzuat uyumunun sağlanması,

· Muhasebe, finansal raporlama ve sürdürülebilirlik standartlarında ortak dil oluşturulması,

· Bağımsız denetim standartları ve ikincil düzenlemelerde birliktelik sağlanması,

· Denetim sektörüne yönelik gözetim uygulamalarının uyumlulaştırılması,

· Sektöre ilişkin bilgi, belge ve deneyim aktarımının artırılması.

Türkiye de Meslek ve Meslektaş ile ilgili sunum yapan TÜRMOB Geçmiş Dönem Yönetim Kurulu üyemiz Yeminli Mali Müşavir Ali Nazım TEKELİOĞLU’na da teşekkürü bir borç bilirim. Ali Nazım üstat o dönemde TÜRMOB Yönetim Kurulu üyesi idi ve birliği temsilen sempozyuma katılmış idi. TÜRMOB’un bu konuyu en azından kendi internet sitesinde yayınlaması doğru olurdu.

Özet olarak yukarıda ki bilgileri paylaştıktan sonra Türk Devletleri Teşkilatının konuya destek verdiğini belirtmeden geçmemekte fayda görüyorum. Sempozyumun 2. Ayağının da Mayıs ayında yapılmasının planlandığını da aktarmakta fayda var.

Türkiye’den Bursa Uludağ Üniversitesinin koordinasyona ev sahipliği yaptığı ve bürokrasimizin de güçlü olarak destek verdiğini unutmamakta fayda var. Türk Dünyası Denetçiler Konseyi’nin de kurularak ortak sertifikasyon çalışmalarının başlayacağını sevinçle karşıladık. Türkiye basınında çok yer almasa da özellikle Türk Cumhuriyetlerinde konu ilgi ile takip edilmiştir.

Süreç içerisinde Türkiye’nin bilgi ve tecrübesinin çok kıymetli olduğu aşikardır. Bu günden yarına yapılacak çok iş olduğu bu birlikteliğin ise zaman alacağı fakat çok doğru adımlar olduğu bir gerçektir.

Naçizane Türk Dünyasının ekonomik birlikteliği ve ekonominin kayıt altına alınmasının hepimiz için çok önemli olduğu gerçeğini hatırlattıktan sonra çalışılması gereken mesleki konuları çok fazla detaya girmeden ifade etmek istiyorum. Her başlığın bir çalıştay konusu olduğu, her çalıştayın günlerce sürebileceğini unutmamak üzere sürçü lisan edersek affola…

1- Ortak Ruhsat ve Türk Dünyasında Çalışanlar Kütüğü

Türk devletlerinin mevcut durumunda Muhasebe mesleğini icra edenler arasında ortak bir mesleki dil ve unvan bulunmamaktadır. Ortak unvan kullanılması 3568 Sayılı meslek kanunumuzun değişmesi de dahil olmak üzere meslek mevzuatının ortaklaştırılması gerekmektedir. Ortak mevzuat ile çalışanlar kütüğü oluşturulmalıdır. Böylelikle Türk Devletleri Teşkilatının üye ülkelerinin sınırları içerisinde meslektaşlar ülke fark etmeksizin hem bağımsız çalışabilir hem de sözleşmeye dayalı çalışma yapabilecektir.

Unutulmamalıdır ki bu adım hem Türkiye açısından meslektaşlara yeni bir alan açacak hem de Türkistan coğrafyasında yatırım yapan firmalarımızın önünü açacaktır.

2- Türk Dünyası Finansal Raporlama Standartları

Türk Dünyası Finansal Raporlama Standartları UFRS’de olduğu gibi şirketlerin finansal tablolarını hazırlarken uyacakları kuralları, muhasebe ilkelerini ve uygulama yöntemlerini belirler. Türk Devletleri Teşkilatına üye ve gözlemci olan ülkelerin kendi aralarında yapacağı ekonomik iş birliği kapsamında finansal raporlarını karşılaştırmayı sağlayan ve Türk ticari yaklaşımına da uygun olarak üretilen verilerin anlaşılabilir, anlamlandırılabilir olmasını sağlayacaktır.

TDFRS (Türk Dünyası Finansal Raporlama Standartları) ile

• Yatırımcı Güveni: TDFRS ile yatımcıların daha şeffaf, anlaşılabilir mali veriye ulaşması sağlanacaktır. Bu sayede karşılıklı olarak firmaların analizi yapılabilecektir.
• Karşılaştırılabilirlik: Firmaların performanslarının değerlendirilmesinde başta amortisman olmak üzere değerlemelerin ülkeden ülkeye farklılık göstermesinin büyük ölçüde önüne geçilmesini sağlayacaktır.
• Ekonomik İşbirliği: Sermaye akışının ve iş birliğinin önü mevzuatla da açılacaktır.

3- Türk Dünyası Muhasebe Standartları

Türk Dünyası Muhasebe Standartları ise Uluslararası Muhasebe Standartlarını hali hazırda kabul etmiş bulunan Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ve gözlemci konumunda olan ülkeler arasında ortak kayıt düzenini, tek düzen hesap planına ortak yaklaşımı, bizim insanımıza has olan pek çok ticari yaklaşımı bir sistem halinde işlemeyi sağlayacaktır. Örneğin ‘’çek’’ dünyanın pek çok ülkesinde biz hariç para yerine geçer ve vade tarihi yoktur. Malumunuz olduğu üzere ülkemizde konu tacirler tarafından çok farklı değerlendirilir ve ‘’çek’’ senet gibi itibar görür. Türk Dünyası Muhasebe Standartları Küçük, orta ve büyük işletmeler için değerlendirilerek hayata geçirilmesinde fayda olacaktır.

4- Türk Dünyası Denetim Standartları

Uluslararası Bağımsız Denetim Standartları baz alınarak oluşturulacak Türk Dünyası Denetim Standartları işletmelerin risklerini en aza indireceği gibi güven ortamının oluşmasını sağlayacaktır.

Sempozyumun 2.si düzenlendiği zaman pek çok konu ve süreç daha çok netlik kazanacaktır. Sempozyumda pasaport ve vize sorunu ele alınmalıdır. Ticaret siciline kayıtlı firmaların yetkililerinin ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin faaliyet belgelerini ibraz etmek sureti ile kimlik ile seyahat etmesinin önü açılmalıdır.

Türk Dünyası Finans, Muhasebe ve Denetim standartlarına uyan firmalara meslek mensupları tarafından düzenlenen raporlara istinaden teşvikler verilmeli yatırım ve istihdamın önü açılmalıdır. Türk Dünyası Ekonomik Bölgeleri oluşturulmalı özellikle savunma, tarım, hayvancılık, teknoloji ve ar-ge alanlarında yatırım yapılabilir hale getirilmelidir.

08.01.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.279 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.