Cengiz Demir
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
cengiz@ymmcengizdemir.com.tr
www.ymmcengizdemir.com.tr

İthalatta Gözetim Uygulanması, Korunma Önlemleri ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında İlgili Mevzuat Kapsamında Ödenen KDV’nin İndirimi

Gözetim ve korunma önlemleri

İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri mevzuatımıza; 26/01/1995 tarihli ve 4067 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ve 03/02/1995 tarihli ve 95/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması ekinde yer alan Korunma Tedbirleri Anlaşması ile girmiştir.

Genel olarak gözetim; dış ticaret konusu eşyaların ithalattaki gelişim seyrinin gözlemlenmesidir. Bir malın ithalatının yerli üreticilere zarar verecek veya zarar tehdidi yaratacak miktar veya şartlarda artması halinde, ithalatın Ekonomi Bakanlığınca düzenlenecek “gözetim belgesi” ile izlenmesine yönelik bir uygulamadır. Temel amaç ise; bazı eşyaların ithalat miktarlarındaki artış ya da azalışların izlenmesi veya kaydedilmesi ve söz konusu eşyalar için ileride bazı ilave korunma ve/veya mali yükümlülüklerin uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesidir. Tedbir mahiyetinde bir uygulama ve/veya “korunma” önlemi değildir.

Gözetim belgesi ile gerçekleşen ithalat izlenmektedir. Tamamen ithalatın izlenmesine yönelik bir uygulamadır. Gözetime tabi eşyaların/ürünlerin ithalatında bir miktar veya değer sınırlandırılması söz konusu olmayıp, her isteyen firma söz konusu ithalatı mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde “gözetim belgesi” almak koşuluyla gerçekleştirebilir.

Gözetim ile ilgili olarak; gerek konuya ilişkin Danıştay karar kararlarında ve gerekse gözetim uygulaması ile ilgili temel düzenleme olan İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında 2004/7304 sayılı Karar ve ilgili ithalatta gözetim uygulamasına ilişkin tebliğlerde son derece açık ve net hükümler yer almaktadır.

Dolayısıyla; gözetime tabi eşya için ithalat izleme belgesi veya gözetim belgesi olmadan veya aranmadan işlem yapılması yasal olarak ve hukuken mümkün değildir. Bu düzenlemelere göre işlem yapılmasının yasal veya hukuki bir zorunluluk olduğu, gözetim belgesine tabi bir eşya için bu belge olmadan yapılan işlemlerin ise bir hukuki dayanağının söz konusu olmadığı görülmektedir.

Bir eşyanın belli bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi durumu için öngörülen “gözetim belgesi” zorunluluğuna uyulmaması veya gözetim belgesi olmadan ithalatın gerçekleştirilmesi halinde ise; Gümrük Kanunu’nun 235/1-c maddesinde yer alan; “Eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir” hükmüne göre işlem yapılması gerekir.

57 seri nolu kdv tebliği ile yeni bir hüküm getirilmiştir

31.01.2026 tarih ve 33154 sayılı Resmi Gazete ile aynı tarihte uygulanmak üzere yürürlüğe giren Katma Değer Vergisi Uygulama tebliğinde değişiklik yapılmasına ilişkin 57 seri nolu tebliğinin 5.maddesinde, 1 seri nolu kdv uygulama genel tebliğinin İNDİRİM (III/C-2.5.) bölümünden sonra gelmek üzere aşağıdaki bölüm eklenmiştir.

“2.6. İthalatta Gözetim Uygulanması, Korunma Önlemleri ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında İlgili Mevzuat Kapsamında Ödenen KDV’nin İndirimi

24/11/2023 tarihli ve 32379 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 23/11/2023 tarihli ve 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Kararda;

“(1) İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin indirim hakkı kaldırılmıştır.

(2) İthalatta korunma önlemleri uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuat kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin indirim hakkı kaldırılmıştır.”

hükmüne yer verilmiştir.

Bilindiği üzere, gözetim uygulaması ithalatta korunma önlemleri olarak yer almamış, ayrı bir bölümde biz izleme ve güvenlik yöntemi olarak yer almıştır.

2.6.1. Genel Açıklama (1 seri nolu kdv uygulama genel tebliğinde İNDİRİM bölümünde yer aldığı bölüm)

7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına göre, ithalatta gözetim uygulaması, ithalatta korunma önlemleri ve ithalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin mevzuat kapsamında ithal edilen malların KDV matrahında bu uygulamalar nedeniyle ortaya çıkan artış tutarları ile bu artış tutarlarına ilişkin her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen KDV’nin indirim konusu yapılması mümkün değildir.

Ancak, söz konusu uygulamalar kapsamında ithal edilen mallara ilişkin KDV matrahında bu uygulamalar dışında kalan bedeller ile bu bedellere ilişkin her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen KDV’nin indirim konusu yapılması mümkündür.

Örnek: (A) A.Ş. ithalatta gözetim uygulaması kapsamında CIF bedeli 4.000.000 TL, gözetim bedeli ise 10.000.000 TL olan (Z) ürününü ithal etmektedir. İthal edilen ürüne ilişkin %10 oranında gümrük vergisi (GV), %15 oranında ilave gümrük vergisi (İGV) ve %20 oranında KDV ödenmiştir. Gözetim uygulaması nedeniyle oluşan ve tevsik edilemeyen tutar ithalata ilişkin gümrük beyannamesinde yurt dışı gider olarak beyan edilmiştir. Buna göre ithalatta gözetim uygulaması kapsamında indirilemeyecek KDV ile indirilebilecek KDV tutarları aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır:

Gümrük Vergisi Matrahı	:	10.000.000 TL
Gümrük Vergisi (%10)	:	1.000.000 TL
İlave Gümrük Vergisi (%15)	:	1.500.000 TL
KDV Matrahı	:	12.500.000 TL
KDV (%20)	:	2.500.000 TL
Yurt Dışı Gider (Tevsik Edilemeyen Gider)	:	6.000.000 TL
(10.000.000-4.000.000)
Yurt Dışı Gidere İsabet Eden GV	:	600.000 TL
(6.000.000*%10)
Yurt Dışı Gidere İsabet Eden İGV	:	900.000 TL
(6.000.000*%15)
İndirilemeyecek KDV Matrahı	:	7.500.000 TL
(6.000.000+600.000+900.000)
İndirilemeyecek KDV	:	1.500.000 TL
(7.500.000*%20)
CIF Bedeli	:	4.000.000 TL
CIF Bedeli Üzerinden Hesaplanan GV	:	400.000 TL
(4.000.000*%10)
CIF Bedeli Üzerinden Hesaplanan İGV	:	600.000 TL
(4.000.000*%15)
İndirilecek KDV Matrahı	:	5.000.000 TL
(4.000.000+400.000+600.000)
İndirilecek KDV	:	1.000.000 TL
(5.000.000*%20)

2.6.2. 7846 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı Kapsamında İndirimi Kabul Edilmeyen KDV’nin İndirim Konusu Yapılıp Yapılmadığının Tespiti

7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında;

- İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar,

- İthalatta korunma önlemleri uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler,

- İthalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuat kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler,

ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve KDV matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen KDV'nin indirimi mümkün değildir.

Bu kapsamda ithalat yapan mükellefler;

- Takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla ithalat bedeli 46 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirlenen tutarı aşmayan ithalatlara ilişkin KDV’nin, işlemin yapıldığı döneme ait KDV beyannamesinde mezkur Karar kapsamında doğru bir şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığını altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine bildirirler.

- Takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla ithalat bedelinin belirlenen tutarı aşması halinde, söz konusu uygulamalar nedeniyle ödenen KDV’nin, mezkur Karar kapsamında doğru bir şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığı altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar ibraz edilecek Özel Amaçlı YMM Raporu ile tevsik edilir. Şu kadar ki, mükellefin ithalatın yapıldığı yıl için süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesinin bulunması ve düzenlenecek raporda 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında gerçekleştirilen ithalata ilişkin ödenen KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılmadığına yönelik açıklama bulunması halinde Özel Amaçlı YMM Raporu ibrazına gerek bulunmamaktadır.”

Görüleceği üzere, mükellefler takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla 46 seri nolu smmm ve YMM genel tebliğinin 3.maddesi 1.fıkrası (a) bendinde belirtilen altışar aylık dönemler halinde  2.600.000TL’yi aşmayan gözetleme ve korunma önlemlerine ilişkin tebliğde belirtilen ithalatlara ilişkin kdvnin, ilgili altıncı ayı izleyen ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine bildirmek zorundadırlar. Dolayısıyla 2026 yılı Ocak-Haziran ayları birinci altı aylık dönemi ,takip eden 2026 yılı Temmuz ayının sonuna kadar, 2026 yılı Temmuz-Aralık ayları ikinci altı aylık dönemi  takip eden 2027 yılı Ocak ayının sonuna kadar ilgili bildirimi yapmak zorundadırlar. Belirlenen hadler ortalama olarak uygulanacak bir husus olup olmadığı belirli değildir. Yani altı aylık kdv indirimi tutarı 2.600.000TL’yi aşmaması halinde sadece bildirim gerekmektedir. Tebliğde dönemler halinde mi uygulanacağına ilişkin bir hüküm açık olmamasına rağmen bunun yorumunu bu şekilde değerlendirdim.

Dolayısıyla kdv indiriminin altışar aylık dönemler halinde 2.600.000TL’yi aşmaması halinde bu bildirimler verilecektir. Ancak altışar aylık toplu bir bilgilendirme yapılması söz konusudur. İlgili bildirimleri süresinde yapmamanın cezasının özel usulsüzlük cezası ile karşılaşılacağı hususu önemlidir.

İkinci bir husus ise, mükellefler takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla 46 seri nolu smmm ve YMM genel tebliğinin 3.maddesi 1.fıkrası (a) bendinde belirtilen dönemler halinde  2.600.000TL’yi aşması  gözetleme ve korunma önlemlerine ilişkin tebliğde belirtilen ithalatlara ilişkin kdvnin, altı aylık kdv indirimi tutarı 2.600.000TL’yi aşması halinde, mükellefin YMM’lerle yapılmış TAM TASTİK sözleşmesi olması halinde ilgili Tam tastik raporunun ilgili bölümüne açıklama yapmak suretiyle veya tam tastik sözleşmesi olmaması halinde Özel Amaçlı Rapor ile ilgili altıncı ayı takip eden ayın sonuna kadar bağlı olduğu vergi dairesine verilmesi gerekmektedir. Kurumlar vergisi ve eklerinin tam tastik kapsamında olması nedeniyle kdv’ye ilişkin indirim hükmünün de tam tastik raporunda yer alması düşündürücüdür zira Özel Amaçlı tastik raporu ile yapılması daha doğru olacaktır.

Üçüncü bir husus, altışar aylık uygulanacak olan 2.600.000TL haddin aylık dönemler halinde mi yoksa altışar aylık toplamı olan 15.600.000TL ortalama rakam olarak mı değerlendirileceği hususu açık değildir. Yani altışar aylık toplam tutar olan 15.600.000TL’nin ortalama olarak mı alınması gerektiği veya altı aylık toplamın 2.600.000TL’yi geçmesi mi hususu belirgin değildir.

Bu konuda Hazine ve Bakanlığı gerekli açıklamaların yapılması elzemdir.

Faydalı olmasını diler saygılarımı ve sevgilerimi sunarım.

05.02.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.