Cemal Çokgezer
Vergi Müfettişi
cmlmrymm@hotmail.com

Basit Usule Tabi Olmak “Gerçek” Ten Basit Mi?

1. Giriş

Bilindiği üzere 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununda basit usulden kimlerin yararlanamayacağı 51’ inci maddede tahdidi olarak sayılmıştır. Örneğin, öteden beri kanun hükmünde yer aldığı üzere, kollektif şirket ortakları, ikrazat işleriyle uğraşanlar, sarraflar gibi kanun maddesinde sınırlı bir şekilde sayılan bazı mükelleflerin basit usulden yararlanamayacakları hükme bağlanmıştır. Ayrıca, bu maddenin birinci fıkrasının on ikinci bendinde yer aldığı üzere; “Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan iş grupları, sektörler, il ve ilçeler, büyükşehir belediyeleri dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları (mücavir alanlar dahil) belediyelerin nüfusları, yöreler itibariyle veya sabit bir işyerinde faaliyette bulunup bulunulmadığına göre gerçek usulde vergilendirilmesi gerekli görülenler.” ibaresi ile bazı iş grupları ve sektörler için, Cumhurbaşkanına gerçek usule geçirme yetkisi verilmiştir.

11/12/2025 tarihli ve 33104 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 10/12/2025 tarihli ve 10679  sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değişik 09/09/2025 tarihli ve 33012 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 08/09/2025 tarihli ve 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, bazı faaliyetlerde bulunan mükelleflerin ticari kazançlarının gerçek usulde vergilendirilmesi gerektiğine (basit usul imkanının ortadan kaldırılması) karar verilmiştir.

Bu yazımızda, Cumhurbaşkanı Kararlarında belirtilen sektörlere ilişkin olarak uygulamada karşılaşılan ve/veya karşılaşılabilecek durumlara yönelik, ilgili kanun, Cumhurbaşkanı Kararı, Sirküler ve diğer duyurular toplulaştırılarak, mükellefler ve idare arasında uygulama farklılığını ortadan kaldırmak amaçlanmıştır.

2. Cumhurbaşkanı Kararlarında Belirtilen Sektörler Nelerdir?

a) Her türlü emtia imalatı ile uğraşanlar,

b) Her türlü emtia alım-satımı ile uğraşanlar (Münhasıran bir işyeri açmaksızın gezici olarak veya pazar takibi suretiyle perakende emtia alım-satımı ile uğraşanlar hariç),

c) İnşaat ile ilgili her türlü işlerle uğraşanlar,

d) Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarım işleriyle uğraşanlar,

e) Lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini işletenler,

f) Eğlence ve istirahat yerlerini işletenler,

g) Şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar.

3. Gerçek Usule Tabi Tutulacak Mükellefler Nasıl Belirlendi?

Söz konusu mükellefler belirlenirken vergi idaresi tarafından “NACE faaliyet kodları” dikkate alınmıştır.

4. Cumhurbaşkanı Kararında(10380 ve 10679 Sayılı Kararlar) Belirtilen Sektörler İçinde Hangi Mükellefler Gerçek Usulden Muaf Tutulacaklar?

Büyükşehir belediyesi olan illerde, bir önceki takvim yılının son günü itibarıyla Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanmış son verilere göre;

• Nüfusu 30.000’i geçmeyen ilçeler ile,
• Nüfusu 30.000’ in üzerinde olan ilçelerde bulunmakla birlikte (şehir içi yolcu taşımacılığı yapanlar hariç) tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000’ i geçmeyen belde belediyeleri ve köylerde,

Cumhurbaşkanı Kararında belirtilen sektörlerde faaliyetini sürdüren mükellefler, 193 sayılı Kanunun 51’inci maddesinin verdiği yetkiye istinaden yayımlanan 10/12/2025 tarihli ve 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değişik 8/9/2025 tarihli ve 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Karardaki uygulamadan muaf tutulacaklardır.

5. İlk Defa Mükellefiyet Tesis Edenler İçin Mi Geçerli Olacak?

Hayır.  Düzenleme (basit usulden yararlanmaya ilişkin genel ve özel şartları taşıyıp taşımadıklarına bakılmaksızın) sadece yeni işe başlayanlar için değil; öteden beri faaliyette bulunan mükellefler için de gereçrlidir.

6. Hangi Tarihten İtibaren Basit Usule Veda Edilecek?

Mükellefler, 01.01.2026 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirileceklerdir.

7. Sektörler Kendi İçinde Nasıl Değerlendirmeye Tabi Tutulacak?

Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda basit usulden faydalanamayacak ve tahdidi olarak sayılan bazı sektörlerin mükellefiyet durumları ile ilgili olarak vergi idaresine aktarılan bir takım talepler doğrultusunda uygulamada yaşanabilecek tereddütlerin giderilmesi adına aşağıdaki sektörler için mevcut durumların tekrardan değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

7.1. Münhasıran bir işyeri açmaksızın gezici olarak veya pazar takibi suretiyle perakende emtia alım-satımı ile uğraşan mükellefler

Münhasıran bir işyeri açmaksızın pazarlarda faaliyet gösteren mükellefler (pazar yerinde tezgah açan), bağlı bulundukları vergi dairesinde kayıtlı sabit bir işyeri adresleri olmaması koşuluyla (ikamet adreslerinin bildirilmesi engel değil) basit usulden faydalanmaya devam edebileceklerdir. Bu sektörde faaliyet gösteren mükelleflerin pazar yerlerinde bulunan pazar tezgahlarının sabit bir işyeri kabul edilmemesi gerektiği düşünülmektedir.

Gezici olarak her türlü emtia alım-satımı ile uğraşanlar, bu mükellefler genelde mevcut motorlu araçları ile tabiri caizse mahalle mahalle gezerek satış yapan mükellef gruplarıdır. Bu mükellefler de bağlı bulundukları vergi dairesinde kayıtlı sabit bir işyeri adresleri olmaması koşuluyla (ikamet adreslerinin bildirilmesi engel değil) basit usulden faydalanmaya devam edebileceklerdir. Bazı uygulamalarda idarenin bu mükelleflerin üzerine kayıtlı motorlu araçları bir işyeri olarak kabul ettiği ve mükellefiyetlerini basit usul kapsamında değerlendirmediği görülmektedir. Bu hususta motorlu bir araca sahip bir mükellefin bu faaliyetini bu araçla gezici olarak yapmasının, uygulamada Cumhurbaşkanı Kararındaki hükümlerin amacına aykırılık oluşturmayacağı, motorlu aracın tek başına sabit bir işyeri gibi kabul edilmemesi gerektiği düşünülmektedir.

Bu kapsamda yapılacak değerlendirmede; aracın yük taşımaya mahsus bir araç kapsamında olup olmadığı, kamyonet vasfı veya başkaca bir vasfının bulunup bulunmadığı hususlarının da basit usul mükellefiyetine engel oluşturmayacağı düşünülmektedir.

Yapılacak değerlendirmede mükelleflerin mevcut durumları ( deposunun olup olmadığı, birden fazla araca sahip olup olmadığı vb.) ayrıca gözden geçirilmelidir.

7.2. Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarım işleriyle uğraşan mükellefler

Bu mükelleflerin basit usule tabi olmayacakları yani gerçek usule tabi olacakları yönüyle yapılacak işlemlerde; mükelleflerin mevcut faaliyetlerinde sadece bakım ve onarım işiyle uğraşmaları durumunda basit usulden yararlanmaya devam edebileceği değerlendirilmektedir.

Ancak, işletmede emtia alış veya satışı bulunması (parça, ürün satışı gibi) durumunda ticari kazançlarının vergilendirilmesinin gerçek usule göre yapılması gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır.

Örneğin;

Oto yıkama faaliyetinde bulunan mükellefler; basit usule tabi olmalarını gerektiren mevzuattaki genel ve özel şartları topluca taşımaları halinde basit usulden yararlanabileceklerdir. Yıkama faaliyetinin yanında motor yağı, antifriz, oto bakım ürünleri gibi emtia alım-satımında bulunmaları durumunda gerçek usule göre vergilendirmeye tabi tutulacakları değerlendirilmektedir.

Lastik tamiri ile uğraşan mükellefler; basit usule tabi olmalarını gerektiren mevzuattaki genel ve özel şartları topluca taşımaları halinde basit usulden yararlanabileceklerdir. Lastik tamiri faaliyetinin yanında lastik, lastik jantı, tamir bakım seti gibi her türlü emtia alım-satımında bulunmaları durumunda gerçek usule göre vergilendirmeye tabi tutulacakları değerlendirilmektedir.

Oto kaporta, boya işleri ile uğraşan mükellefler; mevcutlarında herhangi bir emtia bulundurmamaları ve satmamaları koşuluyla yani yaptıkları boya işlemlerinde kullandıkları boyayı da mevcut fiyatlandırmalarına dahil etmedikleri sürece sadece tamir işleri sebebiyle basit usulden yararlanabileceklerdir.

7.3. Lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini işletenler

Örneğin çay ocağı işletmeciliği faaliyetinde bulunan mükellefler, esas işi itibarıyla münhasıran çay, kahve, su ve soda satışı ile sınırlı olmak üzere faaliyette bulunmaları koşuluyla basit usulden yararlanmaya devam edebilirler. Bunun yanında kahvehane boyutuna ulaşmayacak şekilde tabure ve sandalye bulunması basit usulden yararlanmaya engel teşkil etmeyeceği kanaatine varılmıştır.

Ancak bu işletmelerde; çay ve kahvenin yanında meşrubat, tost, simit, menemen gibi diğer yiyecek ve içecek satışında bulunmaları veya işyerinde masa ve sandalye bulundurmak suretiyle kırbahçesi, kahvehane, kıraathane gibi faaliyette bulunabilecek hale gelmeleri durumunda bu mükelleflerin vergilendirmesi gerçek usulde tespit edileceği değerlendirilmiştir.

7.4. Her türlü emtia imalatı ile uğraşanlar

Terzilik faaliyetinde bulunan mükellefler; sadece işçilik yapmak suretiyle müşterilerce getirilen kumaşlarla dikim yapması veya tamir ve tadilat yapması koşuluyla basit usulde kalmaya devam edebilecekleri düşünülmektedir.

Ancak işyerinde kumaş bulundurması veya emtia alım satımında bulunması durumunda gerçek usulde vergilendirilecekleri tabiidir.

7.5. Şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar

Bu mükelleflerin ticari kazançlarının basit usulde tespit edilip edilemeyeceği hususlarında sadece ilçe nüfusuna bakılacak olup faaliyette bulunulan yerin tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşmüş olmasının bir önemi bulunmamaktadır.

Mükellefiyet tesisinde ikametgah adresleri ve faaliyetin icra edildiği yer birlikte esas alınacak olup, her iki yerin de Cumhurbaşkanı Kararı kapsamı dışında bulunan bir yerde bulunması halinde bu mükellefler basit usulden yararlanmaları durumu mümkün olabilecektir.

Ancak ikametgah ve faaliyetin icra edilen yerlerin farklı olması durumunda, faaliyetin icra edildiği yerin dikkate alınacağı ve mükellefiyetin buna göre belirleneceği hususları söz konusu olduğundan mükelleflerin bu mevcut durumlarını gözden geçirmeleri gerekmektedir.

8. Sonuç

Nihayetinde, mükelleflerin faaliyet konularına göre mevcut durumlarının idarece bazı durumlarda yoklama yapılmak suretiyle bazı durumlarda geçmiş dönemlerdeki defter beyan sistemindeki alış-satış bilgileri, yakın tarihli yoklamaları, kendi adına kayıtlı araçları, deposunun olup olmadığı, ikametgah adresleri ile faaliyetlerini gerçekleştirdikleri adreslerin farklı olması durumunda faaliyetin yürütüldüğü yerin baz alınıp alınmayacağı gibi hususların mükelleflerin bağlı bulundukları vergi dairesi müdürlüklerince topluca değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Ayrıca uygulamada yaşanacak tereddütleri ortadan kaldırmak adına mükelleflerin ve/veya bağlı bulundukları odaların mevcut durumlar itibariyle idareden bir görüş talep etmesi gerektiği düşünülmektedir.

Kaynakça:

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu

Gelir Vergisi Sirküleri

Cumhurbaşkanı Kararları

12.02.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.