Dr. Ufuk ÖZDEMİR
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
SGKURUMU
TEŞVİĞİ İŞVEREN PAYI DESTEĞİNİ KAÇIRMAYIN!
Tarih:
30.09.2009
4447
sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesinde öngörülen
sigorta primi işveren hissesi teşvikinden
yararlanılabilmesi için;
Sigortalılar yönünden;
-
18/8/2009 ila 31/12/2009 tarihleri arasında ise alınmış
olması,
-
İse giriş tarihinden önceki üç aylık dönemde
Kurumumuza verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde
kayıtlı olmaması,
-
Fiilen çalışması,
İşyerleri yönünden;
-
2009/Nisan ayına ilişkin olarak düzenlenmiş aylık prim
ve hizmet belgesinde kayıtlı sigortalı sayısına ilave
olarak ise alınmış olması, şartlarının birlikte
gerçekleşmiş olması ve sigortalı, işyeri ve işveren
nitelikleri bakımından maddede belirtilen istisnalar
arasında yer almaması gerekmektedir.
-Sigortalının 18/8/2009 ila 31/12/2009 Tarihleri
Arasında İşe Alınmış Olması
4447
sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesi, 18/8/2009 tarihi
itibariyle yürürlüğe girdiğinden, anılan maddede
öngörülen teşvikten 18/8/2009 ila 31/12/2009 tarihleri
arasında ise alınan sigortalılardan dolayı
yararlanılabilecektir. Bu bağlamda, 17/8/2009 ve önceki
tarihlerde ise alınan sigortalılar ile halihazırdaki
mevcut düzenlemeye göre 1/1/2010 tarihinden sonra ise
alınan sigortalılardan dolayı söz konusu teşvikten
yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.
-
Sigortalının İşe Giriş Tarihinden Önceki Üç Aylık
Dönemde Kuruma Verilen Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinde
Kayıtlı Olmaması
18/8/2009 ila 31/12/2009 tarihleri arasında ise alınan
sigortalılardan dolayı anılan Kanunda öngörülen
teşvikten yararlanılabilmesi için, sigortalının ise
alındığı tarihten önceki üç aylık dönemde, gerek yeni
ise alındığı işyerinden, gerekse farklı bir işyerinden
Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı
olmaması gerekmektedir.
-
Sigortalının Fiilen Çalışması
4447
sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesinde öngörülen
sigorta primi işveren hissesi tevsikinden
yararlanılabilmesi için, sigortalının ay içinde fiilen
çalışmış olması gerekmektedir. Dolayısıyla, anılan
Kanunda öngörülen diğer şartlara sahip olmasına rağmen
ay içinde çeşitli nedenlerle (yıllık ücretli izin ve
istirahat gibi)fiilen çalışmamış olan sigortalılara,
işverenlerce ücret ödenmesi halinde, fiilen çalışılmamış
sürelere ilişkin ödenen ücretlerden dolayı söz konusu
teşvikten yararlanılması mümkün bulunmamaktadır. Kapsama
giren sigortalıların fiilen çalıştıkları sürelere
ilişkin düzenlenecek aylık prim ve hizmet belgeleri,
5921 sayılı Kanun numarası seçilmek suretiyle, fiilen
çalışmamakla birlikte ücret aldıkları sürelere ilişkin
aylık prim ve hizmet belgeleri ise, şartları sağlanılmış
olan diğer prim teşviklerine ilişkin kanun numaraları
seçilmek suretiyle,diğer prim tevsikleri için öngörülen
şartların sağlanmamış olması halinde ise kanun numarası
seçilmeksizin Kuruma gönderilecektir. Kapsama giren
sigortalılar için, gerek 5921 sayılı Kanun numarası,
gerekse diğer prim teşviklerine ilişkin kanun numaraları
veya kanun numarası seçilmeksizin düzenlenecek olan
aylık prim ve hizmet belgelerinde, eksik gün nedeninin
işaretlenmesi gerektiğinden, bu nitelikteki sigortalılar
için eksik gün nedeni olarak “Diğer Nedenler” seçeneği
işaretlenecek ve bu prim belgeleri ile ilgili olarak
Kuruma verilecek olan “Ek-10 Sigortalıların Eksik Gün
Bildirim Formları” ekine, sigortalıların bildirildiği
diğer prim belgesinin sureti eklenecektir. Diğer
taraftan, 4447 sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesi
kapsamına giren sigortalıların 28, 29 veya 31 gün çeken
ayın tamamı için ücret almış olmaları ve söz konusu
ayların bazı günlerinde fiili çalışmalarının bulunması,
bazı günlerinde ise fiili çalışmalarının bulunmaması
durumunda (yıllık ücretli izin, istirahat gibi),
yukarıda belirtilen her iki belgede kayıtlı prim ödeme
gün sayısının toplamının 30’un altında veya üstünde
olması mümkün olmadığından, bu sigortalılar için;
— 5921
sayılı Kanun numarası seçilmek suretiyle düzenlenecek
olan aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı prim
ödeme gün sayısı, fiilen çalışılan gün sayısı üzerinden,
— Diğer
prim teşviklerine ilişkin kanun numaraları veya kanun
numarası seçilmeksizin düzenlenecek olan aylık prim ve
hizmet belgelerinde kayıtlı prim ödeme gün sayısı ise;
30 günden, 4447 sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesi
kapsamında fiilen çalışılan gün sayısı çıkartılmak
suretiyle (30 gün – Fiilen çalışılan gün sayısı)bulunan
gün sayısı üzerinden, Kuruma bildirilecektir.
Öte
yandan, kapsama giren sigortalıların hak kazandıkları
hafta tatili, fiilen çalışılmış süreler gibi
değerlendirildiğinden, hafta tatili için ödenen
ücretler, fiilen çalışılmış süreler gibi 4447 sayılı
Kanunun geçici 9 uncu maddesi kapsamında, 5921 sayılı
Kanun türü seçilmek suretiyle düzenlenecek olan aylık
prim ve hizmet belgesi ile Kuruma bildirilecektir.
-
Sigortalının, 2009/Nisan Ayına İlişkin Olarak
Düzenlenmiş Aylık Prim ve Hizmet Belgesinde Kayıtlı
Sigortalı Sayısına İlave Olarak İşe Alınmış Olması
4447
sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesinde öngörülen
sigorta primi işveren hissesi teşvikinden
yararlanılabilmesi için, ise alınan sigortalılar
yönünden yukarıda belirtilen şartlar yanında, ayrıca
2009/Nisan ayına ilişkin olarak düzenlenmiş olan aylık
prim ve hizmet belgesinde kayıtlı sigortalı sayısına
ilave olarak ise alınmış olmaları gerekmektedir.
-
1.5.2009 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun kapsamına
alınmış olan işyerleri yönünden;
İşverenlerin, 4447 sayılı Kanunun geçici 9 uncu
maddesinde öngörülen tevsikten yararlanabilmeleri için
18/8/2009 ila 31/12/2009 tarihleri arasında ise
aldıkları ve anılan maddede öngörülen niteliklere sahip
sigortalıları, 2009/Nisan ayına ilişkin aylık prim ve
hizmet belgesinde kayıtlı sigortalı sayısına ilave
olarak ise almış olmaları gerekmektedir. Başka bir ifade
ile, anılan maddede öngörülen teşvikten, 2009/Nisan
ayında kayıtlı sigortalı sayısına ilave olarak 18/8/2009
ila 31/12/2009 tarihleri arasında ise alınan ve anılan
maddede öngörülen niteliklere sahip sigortalılardan
dolayı yararlanılabilecektir.
-
1/5/2009 tarihinden sonra 5510 sayılı Kanun kapsamına
alınmış olan işyerleri yönünden;
1/5/2009 tarihinden sonra 5510 sayılı Kanun kapsamına
alınmış olan işyerlerinde, 2009/Nisan ayında sigortalı
çalıştırılmamış olması nedeniyle, söz konusu teşvikten,
18/8/2009 ila 31/12/2009 tarihleri arasında ise alınan
ve anılan maddede belirtilen niteliklere sahip
sigortalıların tamamından dolayı yararlanılabilecektir.
-
1/1/2010 tarihinden sonra 5510 sayılı Kanun kapsamına
alınacak olan işyerleri yönünden;
4447
sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesinde öngörülen
teşvikten, halihazırda mevcut düzenlemeye göre 18/8/2009
ila 31/12/2009 tarihleri arasında ise alınan ve anılan
maddede öngörülen şartları haiz sigortalılardan dolayı
yararlanılması mümkün bulunduğundan, 1/1/2010 tarihinden
sonra 5510 sayılı Kanun kapsamına alınacak olan
işyerlerinin söz konusu teşvikten yararlanmaları mümkün
bulunmamaktadır.
- Alt
İşverenleri Olan İşyerlerinde Teşvikten Yararlanma
Şartları
Alt
işverenler, 4447 sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesinde
öngörülen teşvikten, 2 nolu bölümde açıklanan
nitelikteki sigortalılardan dolayı
yararlanabileceklerdir. Alt işverenleri bulunan ve
1/5/2009 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun kapsamına
alınmış olan işyerlerinde ortalama sigortalı sayısının
tespiti sırasında,2009/Nisan ayında gerek asıl işveren,
gerekse alt işverenler tarafından çalıştırılan toplam
sigortalı sayısı baz alınacaktır.
-
Teşvikten Yararlanmak Amacıyla Yapılacak Olan Başvurunun
Şekli
4447
sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesinde öngörülen
teşvikten faydalanılabilmesi için, işverenlerin,anılan
maddede öngörülen niteliklere sahip sigortalıların ise
alındığına ve işyeri yönünden gerekli şartların
taşındığına ilişkin dilekçe ile birlikte işyerinin bağlı
bulunduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne/Sosyal Güvenlik
Merkezine müracaat etmeleri gerekmektedir. Yapılan
müracaatlar üzerine söz konusu dilekçeler Sigorta
Primleri Servisine intikal ettirilecek ve Sigorta
Primleri Servisince uygun görülmesi halinde kapsama
giren sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet
belgelerinin 5921 sayılı Kanun numarası seçilmek
suretiyle gönderilebilmesi amacıyla sistem üzerinde
gerekli kodlamanın yapılması için dilekçe süpervizöre
intikal ettirilecektir. Süpervizör tarafından sistem
üzerinde gerekli kodlama yapıldıktan sonra, bahse konu
dilekçeler, işyeri dosyasında muhafaza edilmek üzere
Sigorta Primleri Servisine gönderilecektir.
-
Sigorta Primi İşveren Hissesi Teşvikinden Yararlanılacak
Olan Süre
Anılan
maddede öngörülen sigorta primi işveren hissesi
teşvikinden, kapsama giren her bir sigortalı için, ise
girdiği tarihten itibaren altı ay süre ile
yararlanılabilecektir.
-
İşsizlik Sigortası Fonundan Karşılanacak İşveren Hissesi
Sigorta Priminin Hesaplanması
4447
sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesine istinaden,
kapsama giren sigortalıların, prime tabi tutulacak
kazançlarının yalnızca 5510 sayılı Kanunun 82 inci
maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt
sınırına kadar olan kısmına isabet eden sigorta primi
işveren hissesi, İşsizlik Sigortası Fonundan
karşılanacaktır.Dolayısıyla, kapsama giren
sigortalıların prime esas kazanç alt sınırının
üzerindeki kazançlarına ilişkin sigorta primi işveren
hissesi ile sigortalı hissesinin tamamı işveren
tarafından ödenecektir.
- Aylık
Prim ve Hizmet Belgelerinin Düzenlenmesi ve Muhteviyatı
Sigorta Primi ve İşsizlik Sigortası Primlerinin Ödenmesi
4447
sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesinde öngörülen
işveren hissesi sigorta prim teşvikinden
yararlanılabilmesi için, kapsama giren sigortalılara
ilişkin 5921 sayılı Kanun numarası seçilmek suretiyle
düzenlenmiş olan aylık prim ve hizmet belgelerinin,
Kuruma yasal süresi içinde verilmiş olması
gerekmektedir. Diğer taraftan, 5921 sayılı Kanun
numarası seçilmek suretiyle yasal süresi içinde Kuruma
verilmiş olan aylık prim ve hizmet belgelerinden dolayı
tahakkuk etmiş sigorta primlerinin, işveren hissesine
ait kısmının İşsizlik Sigortası Fonundan
karşılanabilmesi için, aynı aya iliksin gerek 5921
sayılı Kanun numarası seçilmek suretiyle, gerekse diğer
kanun numaraları veya kanun numarası seçilmeksizin
düzenlenmiş aylık prim ve hizmet belgelerinden dolayı
tahakkuk etmiş sigorta primlerinin sigortalı hissesine
isabet eden kısmı ile İşsizlik Sigortası Fonundan
karşılanmayan işveren hissesine isabet eden kısmın
tamamının ödenmesi gerekmektedir. İşveren tarafından
ödenmesi gereken (İşsizlik Sigortası Fonundan
karşılanmayan) tutarın yasal süresi içinde ödenmemesi
veya eksik ödenmesi halinde, gerek işveren tarafından
ödenmesi gereken kısma, gerekse İşsizlik Sigortası Fonu
tarafından karşılanması gereken kısma isabet eden
gecikme cezası ve gecikme zammı işverenden tahsil
edilecektir.
-
Çalıştırdığı Sigortalıları Kuruma Bildirmeyen İşyerleri
Hakkında Yapılacak İşlemler
5510
sayılı Kanun gereğince yapılan kontrol ve denetimler
sonucunda çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak
bildirmediği tespit edilen işyerleri, tespitin yapıldığı
aydan başlamak suretiyle 4447 sayılı Kanunun geçici 9
uncu maddesinde öngörülen işveren hissesi sigorta prim
teşvikinden yararlanamayacaklardır.
- 4447
sayılı Kanunun Geçici 9 uncu Maddesinde Öngörülen
Sigorta Primi İşveren Hissesi Teşviki Kapsamına Girmeyen
İşyerleri, İşveren ve Sigortalılar
Söz
konusu teşvik hükümlerinden, 4734 sayılı Kamu ihale
Kanunu ve bu Kanundan istisna olan alımlar ile
uluslararası anlaşma hükümlerine istinaden yapılan
hizmet alımları ve yapım islerini yürüten işyerlerinin
yararlanmaları mümkün bulunmamaktadır. Öte yandan, bahse
konu maddede öngörülen teşvik hükümleri,5335 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına
giren kurum ve kuruluşlara ait işyerlerinde çalışmaya
başlayanlar hakkında uygulanmayacağından, genel bütçeye
dahil daireler, katma bütçeli idareler,döner sermayeler,
fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve
il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve
isletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım
alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu
kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese
ve isletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası
kamuya ait olan diğer ortaklıklar, anılan maddede
öngörülen teşvik hükümlerinden yararlanamayacaklardır.
Dolayısıyla, mahiyet koduna bakılmaksızın yukarıda
belirtilen işverenlere ait işyerleri bahse konu teşvik
kapsamı dışında bulunmaktadır.Diğer taraftan, sosyal
güvenlik destek primine tabi olarak çalışanlardan, yurt
dışında çalışan sigortalılardan, aday çırak, çırak ve
öğrencilerden dolayı, 4447 sayılı Kanunun geçici 9 uncu
maddesinde öngörülen teşvikten yararlanılması mümkün
bulunmamaktadır.
- Diğer
Teşvik Kanunlarından Yararlanan İşverenlerin Geçici 9
uncu Madde Hükmünde Yararlanmalarına İlişkin Usul ve
Esaslar
Diğer
teşvik kanunlarına istinaden işveren hissesi sigorta
prim teşviki uygulamasından yararlanmakta olan
işverenlerin, teşvik kapsamına giren sigortalılarından
dolayı aynı dönem için ve mükerrer olarak 4447 sayılı
Kanunun geçici 9 uncu maddesinde öngörülen tevsikten
yararlanmaları mümkün bulunmamaktadır.
-
Muvazaalı İşlemlerin Önlenmesi
-
1/10/2003 tarihinden sonra özelleştirme kapsamında
devir alınan işyerleri hariç olmak üzere, mevcut ve
faaliyette bulunan işyerlerinin devredilmesi,
birleşmesi, bölünmesi veya nevi değiştirmesi gibi
hallerde yeni ise başlama olarak
değerlendirilmeyeceğinden, bu nitelikteki işyerlerinde
2009/Nisan ayında sigortalı çalıştırılmış olması
halinde, 4447 sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesinde
öngörülen teşvikten, 2009//Nisan ayındaki sigortalı
sayısına ilave olarak ise alınan ve kapsama giren
sigortalılardan dolayı yararlanılabilecektir.
-
Mevcut bir işyerinin kapatılarak; değişik bir ad veya
unvan ya da bir is birimi olarak aynı faaliyette
açılması veya çalışan sigortalıların bütün olarak
devredilmesi halinde, 4447 sayılı Kanunun geçici 9 uncu
maddesinde öngörülen teşvikten yararlanılması mümkün
bulunmamaktadır. Dolayısıyla, istihdamın artırılmasından
ziyade işveren hissesi sigorta prim tevsiki
uygulamasından yararlanmak amacıyla, mevcut bir
işyerinin kapatılarak değişik bir ad veya unvan ya da is
birimi olarak faaliyete geçtiğinin anlaşılması
halinde,bu işyerleri işveren hissesi sigorta prim
teşviki uygulamasından yararlandırılmayacaktır. Bu
nitelikteki işyeri İşverenlerinden, 5921 sayılı Kanun
numarası seçilmek suretiyle düzenlenmiş aylık prim ve
hizmet belgeleri için iptal nitelikte, Kanun numarası
seçilmeksizin asıl veya ek nitelikte aylık prim ve
hizmet belgelerinin düzenlenerek Kuruma verilmesi
istenilecek, verilmemesi halinde ise, söz konusu
belgeler Kurumca re’sen düzenlenecek ve daha önce
İşsizlik Sigortası Fonundan yersiz olarak karşılanmış
olan sigorta primleri, ödeme vadesinin bittiği tarihten
tahsil tarihine kadar gecikme cezası ve gecikme zammı
ile birlikte işverenlerden tahsil edilecektir.
-
Yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde
doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan
şirketler arasında istihdamın kaydırılması, Şahıs
isletmelerinde isletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi
ek bir kapasite ve istihdam artısına neden olmayan,
sadece teşviklerden yararlanmak amacıyla yapılan
işlemler hakkında işveren hissesi sigorta prim teşviki
uygulanmayacağından, bu nitelikteki işyeri
işverenlerince 5921 sayılı Kanun numarası seçilmek
suretiyle düzenlenmiş aylık prim ve hizmet belgeleri
için de, yukarda açıklandığı şekilde cezai işlem
yapılacaktır.
-
Aylık prim ve hizmet belgelerini 4447 sayılı Kanunun
geçici 9 uncu maddesine istinaden düzenleyerek Kuruma
veren işverenlerin, Kanunda öngörülen şartları taşıyıp
taşımadıkları, Sigorta Primleri Servislerince her ay
düzenli olarak kontrol edilecek ve söz konusu teşvikten
yararlanmaması gerektiği halde yararlanmış olan
işverenlerle ilgili olarak yukarıdaki cezai işlemin
anlatıldığı bölümde açıklandığı şekilde işlem
yapılacaktır.
(SGKurumu 11-09-2009 tarihli 2009-113 nolu g e n e l
g e)
Kaynak:
www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya
elektronik ortamda kaynak
göstermeden yayınlanamaz.
Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal
işlem yapılacaktır .)
E. Öğr. Gör. Koray ATEŞ
