YAZARLARIMIZ
Kemal Özdemir
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
smmm.kemal.ozdemir@gmail.com



İştirak Hisseleri ve Gayrimenkul/Taşınmaz Satışından Doğan Kazanç İstisnalarının Yıllara Göre YMM Raporu Gerekecek Alt İstisna Tutarları Hesaplaması

Kurumlar Vergisi Kanunu Kapsamında İştirak Hisselerinin Ve Gayrimenkullerin/Taşınmazların Satışından Doğan Kazançlara İlişkin İstisnadan Yararlanmanın Şartı Olarak YMM Raporu Düzenleme Gereken İstisna Tutarı Alt Limitleri Ne Olmalı?

Bu makaleyi kaleme almama neden olan husus yeniden değerleme oranında belirlenecek olan yeni yıl limitlerinin bazı meslektaşlarımız tarafından hatta bazı meslek odalarınca da internet sitesinde / kendi internet sitelerinde yayınlamış oldukları ve internet arama motorlarında bulunan aynı yıllara ilişkin tutarların birbirleri ile çelişkili değerler içermesi neticesinde bir çalışma yapma ihtiyacı hissettim ve sizlerle de paylaşmayı uygun buldum.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda yer alan istisnalardan olan iştirak hisseleri ev taşınmaz satış kazancı istisnalarının her yıl belirlenen miktarı aşan tutarda olması halinde YMM tasdik raporu düzenlenme şartına bağlanmıştır. Bu konuda YMM tasdik raporuna bağlanan istisna haddi 37 Seri Nolu SM SMMM YMM Kanunu Genel Tebliğinde yer verilmiştir.

YMM’ler tarafından düzenlenecek tasdik raporları ile ilgili olarak, Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Müşavirlik Kanunu 37 Seri Nolu Genel Tebliğlerinde hadler aşağıda belirlenmiştir.

Bu hadlerden biri olan,  5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda yer alan istisnalardan olan; İstisnalar, Madde 5, (1) - b) – e) bendi hükmündeki; “… e)  (7061 sayılı kanunun 89 uncu maddesiyle değişen cümle; Yürürlük: 05.12.2017)  Kurumların, en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan iştirak hisseleri ile aynı süreyle sahip oldukları kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançların %75'lik kısmı ile aynı süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazların satışından doğan kazançların %50'lik kısmı.” 

Kurumların, en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan iştirak hisseleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançları ve aktiflerinde yer alan taşınmazların satışından doğan kazançlarının belli tutarı aşması halinde istisnadan yararlanmanın şartı YMM raporunun varlığına bağlıdır.

Bu makalede bu kapsamdaki hadlerin belirlenmesine yer verilecektir. Zira belirlenen had 03/03/2005 tarih ve 25744 sayı ile Resmi Gazetede ilan edilmiş olan 37 Seri No'lu SM, SMMM Ve YMM Kanunu Genel Tebliğde belirtildiği üzere;” …213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 227 nci maddesi uyarınca vergi beyannamelerinin meslek mensuplarınca imzalanması konularına ilişkin usul, esas ve işlemlerde dikkate alınacak hadler belirlenmiş ve Bakanlığımızca özel bir belirleme yapılmadığı takdirde, bu hadlerin her yıl bir önceki yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağı bu Kanuna ilişkin olarak yayımlanmış çeşitli Genel Tebliğlerde açıklanmıştır.” Demektedir.

1/1/2005 tarihinden itibaren geçerli olacak bu had 110.000,00 TL olarak tebliğ ile belirlenmiştir.

O tarihten günümüz tarihine kadar bu hadde ilişkin olarak 3568 Kanun tebliği yayınlanmamıştır. Buna rağmen ilgili tebliğde de belirtildiği üzere Bakanlıkça özel bir belirleme yapılmadığı takdirde, bu hadlerin her yıl bir önceki yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağı belirtilmiştir.

A) KONU HAKKINDAKİ MEVZUAT:

(Not: Mevzuatların tüm metinlerini meslektaşlarımız kolayca erişebileceği için buraya yazmaya ihtiyaç duymadım. )

1. 5 SERİ NO'LU SM, SMM VE YMM KANUNU GENEL TEBLİĞİ

Resmi Gazete Tarihi: 17/03/1992  - Resmi Gazete No: 21174

A _ TASDİK KAPSAMINA ALINAN İSTİSNALAR İLE KURUM KAZANCININ TESPİTİNDE İNDİRİLECEK GELİRLERE İLİŞKİN İŞLEMLER:

Bu Tebliğle tasdik kapsamına alınan vergiden istisna ve indirim konusu edilen işlemler şunlardır:

2- Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 18. maddesinde yer alan kurumların (kooperatifler hariç) iştirak hisselerinin ve gayrimenkullerin satışından doğan kazançlara ilişkin istisna.

------------------------------ /------------------------------------------

2- 37 SERİ NO'LU SM, SMMM VE YMM KANUNU GENEL TEBLİĞİ

Resmi Gazete Tarihi: 03/03/2005  - Resmi Gazete No: 25744

Bilindiği üzere, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu çerçevesinde yeminli mali müşavirlerce tasdik raporu düzenlenmesi ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 227 nci maddesi uyarınca vergi beyannamelerinin meslek mensuplarınca imzalanması konularına ilişkin usul, esas ve işlemlerde dikkate alınacak hadler belirlenmiş ve Bakanlığımızca özel bir belirleme yapılmadığı takdirde, bu hadlerin her yıl bir önceki yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağı bu Kanuna ilişkin olarak yayımlanmış çeşitli Genel Tebliğlerde açıklanmıştır.

5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanunun (1) 1 inci maddesinde Türkiye Cumhuriyeti Devletinin para biriminin Yeni Türk Lirası (YTL) olduğu, 2 nci maddesinde Türk Lirası değerlerin Yeni Türk Lirasına dönüştürülürken bir milyon Türk Lirası (1.000.000 TL) eşittir bir Yeni Türk Lirası değişim oranının esas alınacağı ve 6 ncı maddesinde ise belirtilen maddelerin 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe gireceği hükümleri bulunmaktadır.

5083 sayılı Kanun hükümlerine paralel olarak ve önceki hadler dikkate alınarak 1/1/2005 tarihinden itibaren geçerli olacak hadler Yeni Türk Lirası olarak aşağıda tespit edilmiştir.

  1. 3568 Sayılı Kanun Çerçevesinde Yeminli Mali Müşavir (YMM) Tasdik Raporu Düzenlenmesi İşlemleriyle İlgili Hadler:

1.2. 5 Sıra No.lu Genel Tebliğde düzenlenen Kurumlar Vergisi Kanununda yer alan istisnalarla ilgili işlemlerde 110.000 Yeni Türk Lirası,

3. Bakanlığımızca özel bir belirleme yapılmadığı takdirde, bu Genel Tebliğde yer alan parasal hadler her yıl bir önceki yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacaktır. Bu şekilde yapılacak hesaplamada 500 Yeni Türk Lirası ve daha düşük olan tutarlar dikkate alınmayacak, 500 Yeni Türk Lirasından fazla olan tutarlar ise 1000 Yeni Türk Lirasına yükseltilecektir.

---------------------- / ---------------------------------

3)

Kanun: 5422 - KURUMLAR VERGİSİ KANUNU (Mülga)

Kanun maddesi ile ilgili diğer mevzuat bilgileri:

Geçici Maddeler(*) Geçici Madde 18

“(3689 sayılı Kanunun 8'inci maddesiyle eklenen madde) Tam mükellefiyete tabi kurumların iştirak hisselerinin veya gayrimenkullerinin 1990, 1991 ve 1992 yıllarında satışından doğan kazançların tamamının satışın yapıldığı yılda kurum sermayesine ilave edilmesi, (92/3895 sayılı B.K.K. ile "0") …

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na ya da özel kanunlarına göre kurulan kooperatifler ortağın sahip olabileceği en fazla pay tutarı dikkate alınmaksızın istisnadan yararlanırlar. Ancak iştirak hisseleriyle gayrimenkullerin satışından doğan kazanç sermayeye eklenmeyerek özel bir fon hesabında gösterilir ve hiç bir şekilde ortaklara dağıtılmaz, kooperatifin amaçlarının gerçekleştirilmesinde kullanılır. Bu maddenin uygulanması dolayısıyla borsaya kote ettirilecek hisse senetleri için, hisse senetlerini çıkaran şirketin kârlılığı aranmaz. Türk Ticaret Kanunu'nun 391' inci maddesinin bu suretle gerçekleştirilecek sermaye arttırımına aykırı hükümleri uygulanmaz.

(*) (2362 sayılı Kanunun 20'inci maddesiyle 5422 sayılı Kanunun 4, 1137 sayılı Kanunun 3, 192 sayılı Kanunun 1'inci geçici maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.)

---------------------------------------- / --------------------------------

4)

Kanun: 5520 - KURUMLAR VERGİSİ KANUNU

İstisnalar
Madde 5

(1) Aşağıda belirtilen kazançlar, kurumlar vergisinden müstesnadır:

b) Kanunî ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki şirketlerin sermayesine iştirak eden kurumların, bu iştiraklerinden elde ettikleri aşağıdaki şartları taşıyan iştirak kazançları;

İstisnalar, Madde 5, (1) - b) – e) bendi

e)  (7061 sayılı kanunun 89 uncu maddesiyle değişen cümle; Yürürlük: 05.12.2017)  Kurumların, en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan iştirak hisseleri ile aynı süreyle sahip oldukları kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançların %75'lik kısmı ile aynı süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazların satışından doğan kazançların %50'lik kısmı.(*****)

Bu istisna, satışın yapıldığı dönemde uygulanır ve satış kazancının istisnadan yararlanan kısmı satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel bir fon hesabında tutulur. Ancak satış bedelinin, satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmesi şarttır. Bu süre içinde tahsil edilmeyen satış bedeline isabet eden istisna nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır.

Menkul kıymet veya taşınmaz ticareti ve kiralanmasıyla uğraşan kurumların bu amaçla ellerinde bulundurdukları değerlerin satışından elde ettikleri kazançlar istisna kapsamı dışındadır.”

Yıllara Göre Yeniden Değerleme Oranları

YILLAR

ORAN

İLGİLİ TEBLİĞ

1999

52,1

(VUK Genel Tebliği No:279)

2000

56

(VUK Genel Tebliği No:288)

2001

53,2

(VUK Genel Tebliği No:301)

2002

59

(VUK Genel Tebliği No:310)

2003

28,5

(VUK Genel Tebliği No:326)

2004

11,2

(VUK Genel Tebliği No:341)

2005

9,8

(VUK Genel Tebliği No:353)

2006

7,8

(VUK Genel Tebliği No:363)

2007

7,2

(VUK Genel Tebliği No:377)

2008

12

(VUK Genel Tebliği No:387)

2009

2,2

(VUK Genel Tebliği No:392)

2010

7,7

(VUK Genel Tebliği No:401)

2011

10,26

(VUK Genel Tebliği No:410)

2012

7,8

(VUK Genel Tebliği No:419)

2013

3,93

(VUK Genel Tebliği No:430)

2014

10,11

(VUK Genel Tebliği No:441)

2015

5,58

(VUK Genel Tebliği No:457)

2016

3,83

(VUK Genel Tebliği No:474)

2017

14,47

(VUK Genel Tebliği No:484)

2018

23,73

(VUK Genel Tebliği No:503)

2019

22,58

(VUK Genel Tebliği No:512)

2020

9,11

(VUK Genel Tebliği No:521)

2021

36,2

(VUK Genel Tebliği No:533)

 

YILLAR

Yeniden Değerleme ORANI (a)

Değer Yuvarlama Sonrası Hesaplama (b)

Bir Önceki Değere Göre Artış Tutarı ( c)

Değer Yuvarlama Öncesi Hesaplama (*) (d) d=b+c

Yuvarlama hesabı Binler Hanesi 37. Nolu Tebliğe Göre (**) ( e)

Binler Hanesi Yuvarlama Değeri
(f)= e nin değeri

İSTSİNA TUTARI (g)=(b)

2005

9,8

110.000,00

0

110.000,00

0,00

0

110.000,00

2006

7,8

121.000,00

10.780,00

120.780,00

780,00

1000

121.000,00

2007

7,2

130.000,00

9.438,00

130.438,00

438,00

0

130.000,00

2008

12

139.000,00

9.360,00

139.360,00

360,00

0

139.000,00

2009

2,2

156.000,00

16.680,00

155.680,00

680,00

1000

156.000,00

2010

7,7

159.000,00

3.432,00

159.432,00

432,00

0

159.000,00

2011

10,26

171.000,00

12.243,00

171.243,00

243,00

0

171.000,00

2012

7,8

189.000,00

17.544,60

188.544,60

544,60

1000

189.000,00

2013

3,93

204.000,00

14.742,00

203.742,00

742,00

1000

204.000,00

2014

10,11

212.000,00

8.017,20

212.017,20

17,20

0

212.000,00

2015

5,58

233.000,00

21.433,20

233.433,20

433,20

0

233.000,00

2016

3,83

246.000,00

13.001,40

246.001,40

1,40

0

246.000,00

2017

14,47

255.000,00

9.421,80

255.421,80

421,80

0

255.000,00

2018

23,73

292.000,00

36.898,50

291.898,50

898,50

1000

292.000,00

2019

22,58

361.000,00

69.291,60

361.291,60

291,60

0

361.000,00

2020

9,11

443.000,00

81.513,80

442.513,80

513,80

1000

443.000,00

2021

36,2

483.000,00

40.357,30

483.357,30

357,30

0

483.000,00

2022

0

658.000,00

174.846,00

657.846,00

846,00

1000

658.000,00

*2006 yılı İstisna limit hesap formülü: [2005 Yılı İstisna Tutarı (110000)+ (2005 Yılı İstisna Tutarı (110000) x 2005 yılı için açıklanmış YDO (9,8) /100)]

=(110.000 + (110.000 x 9,8 /100)) = 120.780

** 37 Nolu SMMM YMM Genel Tebliği: 3. Bakanlığımızca özel bir belirleme yapılmadığı takdirde, bu Genel Tebliğde yer alan parasal hadler her yıl bir önceki yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacaktır. Bu şekilde yapılacak hesaplamada 500 Yeni Türk Lirası ve daha düşük olan tutarlar dikkate alınmayacak, 500 Yeni Türk Lirasından fazla olan tutarlar ise 1000 Yeni Türk Lirasına yükseltilecektir.

** İlgili hesap değerinin Binler Basmağı 500 TL ve daha düşük olan dikkate alınmayacak. Yani 0 (sıfır) olacak; 500 TL den büyük olanlar 1000 TL ye yükselecektir.

120.780 TL nin binler hanesi 500 TL den büyük olduğu için 1000 Yükseltildi.

120.000+1000=121.000

Ayrıca aşağıdaki tabloda görüleceği üzere 2005 Yılı 110.000 TL değer baz alınarak 2006 yılı değerinden itibaren bir önceki yıl değerinin yeniden değerleme oranlarında yapılan her yılın artırılmış değerleri olarak ayrıca hesaplanmış olarak belirtilmiş olmakla birlikte 37 Seri nolu Tebliğin son paragrafına göre yuvarlamanın yüzler hanesinde olması gerektiği açıktır.

37 Seri nolu Tebliğin aşağıdaki ikinci ve üçüncü paragrafları tekrar hatırlayalım.

“…5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanunun (1) 1 inci maddesinde Türkiye Cumhuriyeti Devletinin para biriminin Yeni Türk Lirası (YTL) olduğu, 2 nci maddesinde Türk Lirası değerlerin Yeni Türk Lirasına dönüştürülürken bir milyon Türk Lirası (1.000.000 TL) eşittir bir Yeni Türk Lirası değişim oranının esas alınacağı ve 6 ncı maddesinde ise belirtilen maddelerin 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe gireceği hükümleri bulunmaktadır.

5083 sayılı Kanun hükümlerine paralel olarak ve önceki hadler dikkate alınarak 1/1/2005 tarihinden itibaren geçerli olacak hadler Yeni Türk Lirası olarak aşağıda tespit edilmiştir…”

1/1/2005 tarihi itibariyle belirlenmiş 110.000 TL Yeni Türk lirasıdır. 37 seri nolu tebliğinin son paragrafında ise 500 ve 1000 TL değerler hadlerin yüzler basamağına tekabül etmektedir. Dolayısı ile düşürülecek ve yükseltilecek rakamlar her yıl bir önceki yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacaktır. Bu şekilde yapılacak hesaplamada 500 Yeni Türk Lirası ve daha düşük olan tutarlar dikkate alınmayacak, 500 Yeni Türk Lirasından fazla olan tutarlar ise 1000 Yeni Türk Lirasına yükseltilecektir. Bu açıklamanın neticesinde de doğru hesaplamanın aşağıdaki tabloda (D) sütununda yer alan Yüzler Basamağı Yuvarlama yuvarlamasıdır.

 

YUVARLAMALAR

A

B

C

D

yıllar

ORAN

Krş Yuvarlama

Birler Basamağı Yuvarlama

Onlar Basamağı Yuvarlama

Yüzler Basamağı Yuvarlama

2005

9,8

110.000,00

110.000,00

110.000,00

110.000,00

2006

7,8

120.780,00

120.780,00

120.800,00

121.000,00

2007

7,2

130.201,00

130.200,00

130.200,00

130.000,00

2008

12

139.575,00

139.570,00

139.600,00

139.000,00

2009

2,2

156.324,00

156.320,00

156.400,00

156.000,00

2010

7,7

159.763,00

159.760,00

159.800,00

159.000,00

2011

10,26

172.065,00

172.060,00

172.100,00

171.000,00

2012

7,8

189.719,00

189.710,00

189.800,00

189.000,00

2013

3,93

204.517,00

204.510,00

204.600,00

204.000,00

2014

10,11

212.555,00

212.550,00

212.600,00

212.000,00

2015

5,58

234.044,00

234.040,00

234.100,00

233.000,00

2016

3,83

247.104,00

247.100,00

247.200,00

246.000,00

2017

14,47

256.568,00

256.560,00

256.700,00

255.000,00

2018

23,73

293.693,00

293.680,00

293.800,00

292.000,00

2019

22,58

363.386,00

363.370,00

363.500,00

361.000,00

2020

9,11

445.439,00

445.420,00

445.600,00

443.000,00

2021

36,2

486.018,00

486.000,00

486.200,00

483.000,00

2022

0

661.957,00

661.930,00

662.200,00

658.000,00

Sonuç olarak yıllara göre kurumlar vergisi kanunu kapsamında iştirak hisselerinin ve gayrimenkullerin/taşınmazların satışından doğan kazançlara ilişkin istisnadan yararlanmanın şartı olarak yıllara göre YMM raporu düzenlenmesi gerekecek istisna tutarları yukarıda detaylı olarak anlatıldığı ve hesaplama yöntemi de belirtildiği üzere aşağıdaki şekilde olması gerektiği kanaatindeyim.

YILLAR

Yeniden Değerleme ORANI (a)

KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI YMM RAPOR DÜZENLEME  TUTARI

2005

9,8

110.000,00

2006

7,8

121.000,00

2007

7,2

130.000,00

2008

12

139.000,00

2009

2,2

156.000,00

2010

7,7

159.000,00

2011

10,26

171.000,00

2012

7,8

189.000,00

2013

3,93

204.000,00

2014

10,11

212.000,00

2015

5,58

233.000,00

2016

3,83

246.000,00

2017

14,47

255.000,00

2018

23,73

292.000,00

2019

22,58

361.000,00

2020

9,11

443.000,00

2021

36,2

483.000,00

2022

0

658.000,00

31.03.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

GÜNDEM