Hayrullah DOĞAN
Yeminli Mali Müşavir
E. Hesap Uzmanı
DT Denetim Turkey
Yeni Türk
Ticaret Kanununda Getirilen Cezalar
Tarih: 09.02.2012
A) Kesin Hapis Cezasını
Gerektiren Fiiller:
1- Bir Yıldan Üç Yıla Kadar Hapis:
• Şirketin kuruluşu, sermaye artırılması ve azaltılması, birleşme bölünme, tür
değiştirme, menkul kıymet çıkarma gibi işlemlerle ilgili belgelerin izah name ve
taahhütlerin, beyanların ve garantilerin yanlış, hileli, sahte, gerçeğe aykırı
olmasından, gerçeğin saklanmış bulunmasından doğan zararlardan belgeyi
düzenleyenler veya beyanları yapanlar ile kusurlarının varlığı halinde bunları
yapanlar .
2- Üç Aydan İki Yıla Kadar Hapis
• Türk Ticaret Kanununa göre tutulmak ve muhafaza edilmekle yükümlü olunan
defter kayıt ve belgeler ile bunlara ilişkin belgelerin Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı elemanlarına istenilmesine rağmen vermeyenler veya eksik verenler ya
da denetim elemanlarının bu görevlerini yapmalarını engelleyenler.
• Şirketin sermayesi tamamen taahhüt olunmamış veya karşılığı kanun ve esas
sözleşme hükümleri gereğince ödenmemiş olduğu halde ödenmiş gibi gösterenler.
3- Altı Aya Kadar Hapis
• Sermaye piyasası Kurulundan izin alınmaksızın bir anonim şirket kurmak,
şirketin sermayesini artırmak amacıyla veya vaadiyle halktan para toplanması
yasaklanmıştır. Bu hükme aykırı olarak para toplayanlar ve fiilen haberli olan
kurumlar ile ilgili şirketin yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri ve
girişimcileri toplanan paraların Sermaye Piyasasınca belirlenen bankaya
yatırılmasından müteselsilen sorumludurlar.
• Ayrıca toplanan paralar, izin tarihinden itibaren altı ay içinde öngörülen
amaca uygun kullanılmadığı veya ciddi bir şekilde kullanılmaya başlanılmadığı
takdirde toplanan para aynı şekilde bankaya yatırılmak zorundadır. Bu hükümlere
uymayanlar.
4- Üç Aydan Altı Aya Kadar Hapis
• Umumi mağazalar Sanayi ve Ticaret Bakanlığının izniyle kurulur. İzin almadan
umumi mağaza açarak makbuz senedi veya varant düzenleyenler.
B) Hapis Veya Para Cezasını Gerektiren Fiiller
1- Üç Aydan İki Yıla Kadar Hapis Veya Adli Para Cezası
• Tescil ve kayıt için bilerek gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar.
- Ticari işletmeye ilişkin işlemlerin ticaret unvanı ile yapılmaması,
- İşletme ile ilgili senetlerin ve diğer belgelerin ticaret ünvanı altında
imzalanmaması,
- Tescil edilen ticaret unvanının ticari işletmenin görülebilecek bir yerine
okunaklı bir şekilde yazılmaması,
- Tacirin işletme ile ilgili olarak kullanılan her türlü kağıt ve belgede;
tacirin sicil numarası, ticaret unvanı, işletmenin merkezi, tacir sermaye
şirketi ise taahhüt edilen ve ödenen sermaye tutarı ile internet sitesinin
adresi ve numarasının gösterilmemesi,
- Anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde yönetim
kurulu başkan üyelerinin; müdürlerin; yöneticilerin adları ve soyadlarının
işletmenin kullandığı kâğıt ve belgelerde gösterilmemesi ve internet sitesinde
bu bilgilerin yayınlanmaması,
- Ticaret unvanına yapılan eklerle tacirin kimliği, işletmesinin genişliği ve
finansal durumu hakkında üçüncü kişilerde yanlış görüş oluşmasına sebebiyet
verilmesi,
- Tek başına ticaret yapan gerçek kişilerin ticaret unvanına bir şirket varmış
gibi ek yapması,
- Ticaret unvanına Türk, Türkiye, Cumhuriyet ve Milli kelimelerinin Bakanlar
Kurulu kararı olmaksızın kullanılması,
- Şubenin, kendi merkezinin ticaret unvanını kullanmaksızın ticari faaliyette
bulunması,
- Merkezi yabancı ülkede bulunan bir işletmenin Türkiye’deki unvanında merkezin
ve şubenin bulunduğu yerin ve şube olduğunun gösterilmemesi,
- Ticaret unvanının işletmeden ayrı olarak başkasına devreden veya devralıp
kullanan tacirler.
2- İki Yıla Kadar Hapis Veya Adli Para Cezası
• Dürüstlük kurallarına aykırı reklam, satış yöntemleri ve hukuka aykırı
davranışlarda bulunmak;
- Başkasının mallarını kötülemek,
- Kendini işletmesi, malları, fiyatları ve stokları hakkında gerçek dışı ve
yanıltıcı açıklamalarda bulunarak rekabette avantaj sağlamak,
- Hakkı olmayan unvanları, meslek, derece ve sembolleri kullanmak,
- Başkasının malları ile karıştırılmasına yol açacak ad, unvan, marka, işaret
gibi tanıtma vasıtalarını kullanmak,
- İşletmenin yapmış olduğu reklamlarda kendi ürünü ile rakip veya rakiplerinin
ürünlerini ve fiyatlarını karşılaştırarak rakibini kötülemek veya rakibinin
tanınmışlığından ve güvenilirliğinden yararlanmak,
- Seçilmiş yüksek kalitedeki bazı malları düşük fiyattan satışa sunarak
müşteriyi avlamak müşteri satış yerine gittiğinde aynı malı yüksek fiyatla
satmak veya satılan mal ile aynı kalitede olmayan malı satmak,
- Müşteriye bedelsiz verilen veya verilmesi taahhüt edilen armağanlar, pirimler
ve mallar ile müşterinin malın kalitesi, fiyatı, tazeliği ve defolu olup
olmadığı konusunda düşündürülmeden malı satın almaya yönlendirilmesi, malın
değerinin armağanlarla saklanması,
- Müşterinin malı satın almaya karar verme özgürlüğünü özellikle kapıdan yapılan
satış yöntemlerinde olduğu gibi saldırgan yöntemlerle sınırlamak, psikolojik
etki altına alarak satın almaya zorlamak,
- Satılan malların veya faaliyetlerin özellikleri, miktarı, kullanım amaçları ve
tehlikeleri gizlenerek müşterinin yanıltılması (örneğin büyük bir paketin
içinden yarısı kadar ürün çıkması, küçük bir parfümün büyük kutuya konulması,
etikette ürünün yan etkilerini ve sağlığa aykırı hususları gizlemek veya ürünün
sahip olmadığı özelliklere yervermek)
- Tüketici kredilerinde, taksitli satış veya benzeri satış şartlarında, bunlara
ilişkin form örneklerinde, ilan ve reklamlarda belirsiz yanıltıcı ve aldatıcı
ifadeler kullanarak malın fiyatının, taksit şatlarının ve gerçek maliyetin
karartılması(örneğin müşterinin malı satın aldıktan sonra yüksek vade farkları
ve faiz oranları ile karşılaşması sonradan ek komisyon istenmesi güçlü bir
firmadan ilan verilerek satışı yapacak firmanın açıklanmaması ve satışın
tanınmamış veya kalitesiz mal satan bir firmadan yapılması).
• Sözleşmeyi İhlale Veya Sona Erdirmeye Yönelik;
- Sözleşmeler, sözleşmenin taraflarınca ihlal edilebilir veya sona erdirilebilir
bu hukuka aykırı olmayıp sözleşmede öngörülen müeyyideler uygulanır.
Ancak üçüncü kişilerin sözleşmenin taraflarından birini sözleşmeyi ihlale veya
sona erdirmeye yöneltmeleri hukuka aykırıdır(örneğin müşteriyi kendisiyle
sözleşme yapsın diye sözleşmeyi sona erdirmeye yöneltmek.)
- Üçüncü kişilerin işçilerine, vekillerine ve diğer yardımcılarına hak
etmedikleri yararlar sağlayarak veya önererek onları işlerinde aykırı davranmaya
yöneltmek suretiyle kendisine çıkar sağlamak.
- Üçüncü kişilerin rakibinin işçilerini, vekillerini veya diğer yardımcılarını
işverenlerinin üretim ve iş sırlarını açıklamaya veya ele geçirmeye yöneltmek.
- Taksitli satış veya kredili satışlarda sözleşme yapan veya kredi almış olan
kişiyi bu sözleşmeden caymaya veya feshetmeye yöneltmek.
• Başkasının İş Ürünlerinden Yaralanma;
- Kendisine emanet edinilen teklif, hesap, plan gibi iş ürünlerinden yetkisiz
yararlanılması,
- Üçüncü kişilere ait teklif, hesap, plan gibi iş ürünlerinden bunların
kendisine yetkisiz olarak teklif edildiği bilindiği halde bunlardan
yararlanılması,
- Kendisinin katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma
ürünlerini çoğaltarak onlardan yararlanmak,
• Üretim ve iş sırlarının gizlice ve izinsiz olarak ele geçirilmesi veya hukuka
aykırı olarak öğrenilen bilgilerin ve iş sırlarının değerlendirilmesi veya
başkalarına bildirilmesi,
• Özellikle kanun ve ana sözleşme hükümleriyle rakiplerine de yüklenmiş olan
veya bir meslek dalında olağan iş şartlarına uyulmaması,
• Özellikle yanıltıcı bir şekilde diğer taraf aleyhine doğrudan veya yorum
yoluyla uygulanacak kanuni düzenlemeden ayrılmak, sözleşmenin niteliğine önemli
ölçüde aykırı haklar borçlar dağılımı öngören önceden yazılmış genel işlem
şartları kullanmak.
• Kendi icap ve tekliflerinin rakiplerinkine tercih edilmesi için kişisel
durumu, ürünleri, ticari faaliyeti ve işleri hakkında kasten yanlış ve yanıltıcı
bilgi verilmesi,
• Çalışanları, vekilleri ve diğer yardımcı kimseleri çalıştıranın veya
müvekkillerinin üretim ve ticaret sırlarını ele geçirmelerini sağlamak için
aldatanlar,
• Çalıştıranlardan ve müvekkillerinden, işçilerinin veya vekillerinin, işlerini
gördükleri sırada cezayı gerektiren bir haksız rekabet fiilini işlediklerini
öğrendikleri halde bu fiili önlemeyenler veya gerçeğe aykırı beyanları
düzeltmeyenler.
3- Altı Aya Kadar Hapis Ve Yüz Günden Üç Yüz Güne Kadar Adli Para Cezası
• Yönetim Kurulu her yıl bağlılık raporu hazırlamak zorundadır. Hazırlanan bu
rapor özenli, gerçeği aynen ve dürüstçe yansıtan hesap ilkelerine göre
düzenlenlemeyenler.
• İnternet sitesini Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde
oluşturmayan veya mevcut internet sitesinin bir bölümünü bilgi toplumu
hizmetlerine ayırmayan anonim şirket yönetim kurulu üyeleri, limited şirket
müdürleri ve yönetici olan komandite ortaklar.
4- Üç Aya Kadar Hapis Ve Yüz Güne Kadar Adli Para Cezası
• İnternet sitesine konulması gereken bilgileri usulüne uygun bir şekilde
koymayan anonim şirket yönetim kurulu üyeleri, limited şirket müdürleri ve
yönetici olan komandite ortaklar.
C) Para Cezalarını Gerektiren Fiiller
1- 100.000 – 300.000 TL
• Sır saklama sorumluluğunu ihlal eden denetçilere şirkete verdikleri zarar
nedeniyle, her bir denetim için 100.000 Türk Lirasına kadar, pay senetleri
borsada işlem gören anonim şirketler için 300.000 Türk Lirasına kadar tazminata
hükmolunabilir.
2- İki Yüz Günden Aşağı Olmamak Üzere Adli Para Cezası
• Ticari defterleri tutma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler,
• Ticari işletmesiyle ilgili gönderilmiş bulunan her türlü belgenin bir
kopyasını yazılı görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlü olup bu
yükümlülüğe uymayanlar,
• Ticari defterlerin açılış ve kapanış onaylarının yaptırılmaması(kapanış onayı
faaliyet dönemini izleyen altıncı ayın sonuna kadar yapılmalıdır.),
• Ticari defterlerin Kanununa uygun olarak tutulmaması (Bu maddeye göre
defterler tam, doğru, zamanında kayıt ve düzen içinde tutulmalı, kayıtların
çizilmesi düzeltici ve gerçeği yansıtıcı olmalı, defterler kağıt ortamında veya
elektronik ortamda tutularak saklanmalıdır.)
• Hileli envanter çıkaranlar,
• Belgeleri ibraz etmeyenler (Kanunun bu maddesine göre saklanması zorunlu olan
belgeleri sadece görüntü ve başka veri taşıyıcısı ile ibraz edebilen tacir bu
belgeleri bastırıp okunmaya hazır bulundurmalıdır.)
• Anonim şirketin yönetim kurulu, bilanço gününden itibaren altı ay içinde;
şirketin finansal tablolarını, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunu, kar
dağıtımına ilişkin genel kurul kararını, denetçinin verdiği görüşü ve genel
kurulun buna ilişkin kararını Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan ettirmek
ve internet sitesine koymak zorundadır. Bu ilanı yaptırmayan yönetim kuruluna
3- Yüz Günden Üç Yüz Güne Kadar Adli Para Cezası
• Tacir olan gerçek ve tüzel kişiler ticari defterlerini tutarken, finansal
tablolarını düzenlerken Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunca yayınlanan
muhasebe standartlarına ve muhasebe ilkelerine uymayanlar
4- 200 TL den 4.000 Tl ye Kadar İdari Para Cezası
• Ticaret siciline tescili zorunlu olup da kanuni süresi içinde tescili
istenmemiş hususlar sicil müdürünce verilen süre içinde tescil isteminde
bulunmayan ve kaçınma sebeplerini bildirmeyen kişiler
5- Üç Yüz Günden Aşağı Olmamak Üzere Adli Para Cezası
• Anonim şirket ister nakdi ister ayni nitelikte olsun kurucular kuruluş beyanı
vermekle yükümlüdür. Beyan dürüst bir şekilde bilgi verme ilkesine göre doğru
ve eksiksiz olarak hazırlanır. Beyanın amacı kamuyu aydınlatarak sermayeyi
korumak, şirketin kurucuların menfaatine kullanılmasına engel olmak, yolsuzları
önlemek ve şirketin denetimini kolaylaştırmaktır. Beyan kuruluş sırasında
konulan sermayenin çeşidi, niteliği, sermaye taahhütleri, ayni sermaye, satın
alınan malvarlık unsurları, fiyatı, maliyeti, alınacak ve ödenecek komisyonlar
dürüst ve gerçeğe uygun açık ve eksiksiz olmalıdır. Bu ilkelere aykırı beyanda
bulunan kurucular.
• Anonim şirketin kuruluşu işlem denetçisi tarafından denetlenir ve bir rapor
düzenlenir. Raporda sermaye taahhüdünde ve ödenmesinde, menfaat tahsisinde tüm
işlemlerde, borçlanmalarda tasarruflarda, harcamalarda kanunlara sözleşmelere
aykırı hareket edilip edilmediğini, yanıltma hile ve yolsuzluk işlemlerinin
bulunup bulunmadığını inceleyip belirtmesi gerekir. Denetçi bu sorumluluğa uygun
davranmaz ise.
• Şirkete borçlananlar ( iştirak taahhüdünden doğan borç hariç, pay sahiplerinin
şirkete borçlanması yasaklanmıştır. Ancak bu borç şirketle pay sahibinin
işletmesinin faaliyetleri gereği yapılmış bir işlemden doğmuş ve emsalleri ile
aynı şartlarla yapılmış olması halinde yasak kapsamında değildir.)
• Şirkete borçlananlar ( yönetim kurulu üyesi ,yakınları, kendisinin ve bu
yakınlarının ortağı oldukları şahıs şirketleri ve en az %20 sine katıldıkları
sermaye şirketleri, şirkete nakit veya ayın olarak borçlananlar,)
Kaynak:
www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya
elektronik ortamda kaynak
göstermeden yayınlanamaz.
Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal
işlem yapılacaktır .)
SGK İşveren Primleri Daire Başkanlığı Şub Müdürü Eyüp Sabri Demirci
