BASINDAN YAZILAR
Yeni yasaya göre çocuklar sağlık yardımı için prim ödeyecek mi? / Ekrem Sarısu - MuhasebeTR

Yeni yasaya göre çocuklar sağlık yardımı için prim ödeyecek mi? / Ekrem Sarısu

Soru: 1 Ekimden sonra 18 yaşını dolduran çocuklar anne ve babalarının üstünden sağlık yardımı alamayacak mı?

Elvan Tokmak-İzmir 

Cevap: Yeni yasanın reform sayılacak yönü, genel sağlık sigortası getirmesidir. 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren, hemen hemen ülkedeki tüm vatandaşlar genel sağlık sigortalısı sayıldı ve herkes sağlık güvencesi altında alındı. Ancak, sağlık yardımları alabilmek için genel sağlık sigortası primi ödenmesi gerekiyor. Özetle belirtmek gerekirse, aile içerisinde kişi başına düşen aylık gelir asgari ücretin 1/3ünden az olanların (bugünkü asgari ücrete göre 212,90 YTL) genel sağlık sigortası primi devlet tarafından ödenecek. Kişi başı   aylık gelir asgari ücretin 1/3ü ile (212,90 YTL) ile asgari ücret (638,70 YTL) arasında olanlar aylık 25,54 YTL, aile içinde kişi başına düşen aylık gelir asgari ücret (638,70 YTL) ile asgari ücretin iki katı (1.277,40 YTL) olanlar aylık 76,64 YTL, aile içi kişi başına düşen aylık gelir asgari ücretin 2 katından (1.277,40 YTL) den fazla olanlar 153,29 YTL sağlık sigortası primi ödeyecekler.

Çocuklar 18 yaşını, orta öğretimde 20 yaşını ve yüksek öğrenimde 25 yaşını doldurana kadar anne veya babasının sigortasından prim ödemeden sağlık yardımı alabilecekler. Ancak, bu yaşları dolduran çocuklar 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren gelir durumlarına göre yukarıda belirtilen tutarlarda prim ödemek suretiyle sağlık yardımı alabilecekler.

1 Ekim 2008 tarihinden önce, ana ve babasının sigortasından sağlık yardımı almakta olan çocuklar da, belirtilen yaş hadlerini doldurana kadar ana ve babalarının sigortasından prim ödemeden sağlık yardımı alabilecekler. Ancak, belirtilen yaşı dolduranlar prim ödemek suretiyle sağlık yardımı alacaklar. Burada kız çocuklarının durumu özellik arz ediyor. Şöyle ki; 1 Ekim 2008 den önceki yasaya göre; bekâr, evlenmiş olsa da boşanan veya sigortalı olarak çalışmayan, ya da emekli maaşı almayan kız çocukları yaşları ne olursa olsun ana ve babasının sigortası üstünden sağlık yardımı alabiliyor. 1 Ekim 2008 tarihi itibariyle bu şekilde ana ve babalarının üstünden sağlık yardımı alan kız çocukları durumlarında değişiklik olana kadar aynen bugün olduğu gibi, 1 Ekim 2008 den sonra prim ödemeden sağlık yardımı almaya devam edeceklerdir. Ancak, durumlarında bir değişiklik olduğunda, örneğin evlendiğinde veya sigortalı bir işe girdiğinde sağlık yardımı kesilecek ve bir daha ana ve babalarının sigortasından sağlık yardımı alamayacaklar. Boşanmaları veya işten çıkmaları halinde, gelir durumlarına göre yukarıda belirtilen tutarlarda prim ödemek suretiyle sağlık yardımı alacaklar.

 

Yeni yasaya göre tüp bebek şartları  

Soru: Reform kanunu ile getirilen Genel Sağlık Sigortasından yararlanarak tüp bebek sahibi olunabilecek mi? Olunabilecekse şartları nelerdir? Örneğin, kaç deneme yapılabilecek? Katkı payı ödenecek mi? Ve diğer şartlar nelerdir?

Sevil-İstanbul

Cevap: 1 Ekim 2008 den itibaren uygulamaya konan Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında, tüp bebek sahibi olmak mümkün. Ancak bazı şartları var. Bu şartları şu şekilde sıralayabiliriz.

-          Normal tıbbi tedavilerle çocuk sahibi olunamayacağının ve halk arasında tüp bebek yöntemi olarak adlandırılan, �yardımcı üreme yöntemi� ile çocuk sahibi olunabileceğinin kurumca yetki verilmiş olan hastanenin sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi,

-          Kadının 23 yaşından küçük(23 yaşını doldurmuş olması) 39 yaşından büyük olmaması(40 yaşından gün almamış olması),

-          Son üç yıl içinde diğer tıbbi tedavi yöntemleriyle çocuk sahibi olunamadığının kurumun sözleşme yaptığı hastane sağlık kurulu tarafından belgelenmesi,

-          Uygulamanın yapıldığı hastanenin kurumla sözleşmeli olması,

-          En az 5 yıldır genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi olup, en az 900 gün genel sağlık sigortası primi ödenmiş olması,

Şartlarının birlikte gerçekleşmesi şartıyla, en fazla iki deneme ile sınırlı olmak üzere, tüp bebek uygulaması harcamaları kurumca karşılanacak.

Tüp bebek uygulamasında kullanılan ilaçlar için, kurumdan gelir ve aylık alanlardan(emekliler) yüzde 10,  diğerlerinden(aktif sigortalılar ve bakmakla yükümlü olunan kişiler) yüzde 20 katkı payı alınacak. Ayrıca tüp bebek uygulaması için, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen işlem ücreti üzerinden ilk denemede yüzde 30, ikinci denemede yüzde 25 katkı payı alınacaktır.

 

Doğum borçlanması tebliği yasaya aykırı

Soru: 1957 doğumlu olup 1991 yılında ilk SSK girişim yapıldı. Daha sonra bir fiil belli aralıklarla toplamda 1700 gün isteğe bağlı prim ödemem var. 1978 ve 1980 yıllarında olmak üzere iki çocuğum var. Doğum borçlanmasından yararlanabilir miyim? SSK�dan emekli olabilmem için en az kaç gün daha prim ödemem gerekiyor.

Güler ÜNAL / İzmir

Cevap: Sosyal Güvenlik Kurumunun 28 Eylül 2008 Pazar günü yayımladığı tebliğe göre, ilk defa sigortalı olunduğu tarihten sonra doğum yapan ve doğumdan sonraki iki yıl süresince sigortalı bir işte çalışmayanlar, doğum borçlanması yapabilecek. Kurumun yayınladığı tebliğe göre;  sigorta başlangıç tarihinden önce doğum yaptığınızdan, doğum borçlanması yapamazsınız. Ancak, tebliğ yasaya aykırı. Çünkü; Yasa da doğum borçlanmasından yararlanmak için, doğum tarihine ilişkin bir şart yok.  İş Mahkemesine dava açarsanız, yargı yoluyla iki doğumunuz için borçlanma hakkı alıp, 4 yıl yani 1440 gün kazanabilirsiniz

Borçlanmadan sonra 460 gün daha prim ödeyerek prim ödemenizi 3600 güne tamamlamanız şartıyla, 56 yaşınızı dolduracağınız 2013�de emekli olabilirsiniz.

 

Sözleşmeli memurlardan isteyenler KEY�i cebinden ödedi

Soru:  Sormak istediğim konu şu: 1980 yılında PTT müdürlüğünde işe başladım. 2005 Ağustos 'ta emekli oldum.  1983 yılında evlendim. Eşim noter�de SSK ya bağlı olarak çalışıyordu. Çalıştığı noter hiç bir zaman KEY parası yatırmadı. Çünkü; hep 9 veya 10 kişinin altında işçi çalıştırdı. Ben ise,  KEY parası var mı diye gidip baktığımda bendende kesilmemiş. Ve herhangi bir dilekçemde yok. Dilekçede almamışlar. Sebebi nedir? Kesin bir yanlış var diyorlar. 1989 yılının 3 ayında ise, kadrolu memurken sözleşmeli  memur kadrosuna geçtim. Ben KEY parası almaya hak kazanıyor muyum? Nereye müracaat etmem gerekiyor? Bu konu hakkında detaylı olarak bilgilendirmenizi rica ediyorum.

Rahmiye Dinç

Cevap: Eşinizin işyerinde 10 kişiden az çalışan olduğu için, eşinize Konut Edindirme Yardımı yapılmamış. Konut Edindirme Yardımının başladığı 1 Ocak 1987 tarihinden sözleşmeli memur statüsüne geçtiğiniz Mart 1989 tarihine kadar adınıza KEY yatırılması gerekiyordu. Ancak, sözleşmeli olarak çalışmaya başladığınız Mart 1989 dan KEY ödemesinin sonlandırıldığı 31 Aralık 1995 tarihleri arasında adınıza KEY yatırılmamıştır. Çünkü; sözleşmeli memurlara KEY ödenmedi. Ancak memurlara adına Devlet, sigortalı olarak çalışanlar adına da işveren KEY ödemesi yaparken, sözleşmeli memurlardan benim aylığımdan KEY kesintisi yapılsın diye dilekçe ile, çalıştığı kuruma başvuranlardan KEY kesintisi yapıldı. Yani KEY i kendi ceplerinden ödediler. Sözleşmeli personel KEY i kendi cebinden ödediği için, muhtemelen maaşınızdan KEY kesilmesi için talepte bulunmamışsınızdır. Şayet sözleşmeli personel olduktan sonra dilekçe vererek maaşınızdan KEY kesintisi yaptırmamışsanız 1 Ocak 1987 ile 1 Mart 1989 arasında adınıza 26 ay süresince 0.31 YTL KEY yatırılmış olması gerekir. Adına 108 ay boyunca 6.16 YTL KEY yatanlar 1.391 YTL aldığından, adınıza yatan 31 Yeni Kuruş karşılığı olarak asgari 70 YTL KEY ödemesi almanız gerekir. KEY kesintisi yaptırmışsanız 1.391 YTL almanız gerekir. En geç 28 Ekim 2008 tarihine kadar çalıştığınız kuruma itiraz edin.

 

3600 günle 2012 yi beklemeniz gerek

Soru: 1 Eylül 1956 doğumluyum. 3 Temmuz 1975 yılında sigortaya giriş yaptım. Askerden önce sigortalı idim. 20 ay askerlik borçlanmamı da yaptım. Sigortadan askerlik borçlanması dahil toplam 2797 gün primim bulunuyor. Halen isteğe bağlı sigorta ödemekteyim. Ne zaman emekli olabilirim?

İbrahim AKSOY

Cevap: 8 Eylül 1999 tarihi itibariyle 23 yıldan fazla süresidir sigortalı olduğunuzdan bu tarihte yürürlüğe giren ve emekliliği zorlaştıran 4447 yasaya tabi olmadan eski yasa hükümlerine göre; 25 yıl sigortalılık süresi, 5000 gün prim ödeme şartlarına tabisiniz.

Ayrıca; 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 55 yaş şartlarıyla da kısmi yaşlılık aylığı ile de emekli olabilirsiniz. 803 gün daha prim ödeyerek, 2797 gün olan prim ödemenizi 3600 güne tamamlayacağınız Ocak 2012 ayında emekli olabilirsiniz.

 

47 Yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz

Soru: 20 Haziran 1963 doğumluyum. 27 Aralık 1981 tarihinde sigorta başlangıcım var. 27 yıl hizmetim ve yaklaşık 6000 prim ödemem var. Buna göre hangi şartlara tabiyim ve ne zaman emekli olabilirim?

Ömer ÖLYÜZ

Cevap: 23 Mayıs 2002 tarihi itibariyle sizin gibi 20 yıldan fazla 21,5 yıldan az süredir sigortalı olanlar emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi 5150 gün prim ödeme ve 47 yaş şartlarına tabi bulunuyor. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de 47 yaşınızı dolduracağınız 20 Haziran 2010 tarihinde emekli olabilirsiniz.

 

8 Eylül 1999�dan sonra sigortalı olanlar 7000 gün prim ve 58 yaşa tabi

Soru: 20 Kasım 1974 doğumluyum. 2001�den beri isteğe bağlı prim ödüyorum. SSK�ya geçip emekli olmak daha mı avantajlı, ne zaman emekli olabilirim? Ne kadar SSK�lı çalışmam gerekir ve ne zaman isteğe bağlıdan çıkıp SSK�ya geçebilirim?

Esra / Ankara

Cevap: 8 Eylül 1999 tarihinden itibariyle sizin gibi ilk defa sigortalı olan kadınlar 7000 gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarıyla emekli olabiliyor. 7000 gün prim ödemeniz şartıyla, 58 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Ancak, 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigorta Bağ-Kurda devam edeceği için, 7000 gün primin son 1260 gününü (3,5 yılını) SSK�lı bir işte çalışarak ödemelisiniz. Aksi takdirde, Bağ-Kur şartlarına tabi olarak 9000 gün prim ödemek suretiyle emekli olma zorunda kalabilirsiniz. Bu açıdan prim ödemenizi 5740 güne tamamlayana kadar isteğe bağlıya prim ödemeye devam edip, sonra sigortalı bir işe girerek 1260 gün prim ödendiğinde, Bağ-Kura tabi olmadan SSK şartlarıyla emekli olunabilir.

 

Doğum borçlanması yapabilirsiniz

Soru: 27 Nisan 1978 doğumluyum. 2 Ağustos 1999 tarihinde SSK�lı olarak özel bir şirkette çalışmaya başladım. 1669 iş günü prim ödemem var. 15 Aralık 2003 doğumlu çocuğum var. Doğum sonrası 2 yıl çalışmadım. 23 Şubat 2004 tarihinde işten ayrıldım. 8 Mart 2006 tarihinde başka bir işyerinde işe başladım. Ne zaman emekli olabilirim? Ekim ayında yürürlüğe girecek yeni yasadan ne şekilde yararlanabilirim?

Müge YILDIRIM/İstanbul

Cevap: Emekli olmak için; 20 yıl sigortalılık süresi, 5975 gün prim ödeme ve 56 yaş şartlarına tabi oluyorsunuz. Emekli olmak için 20 yıl sigortalılık süresi 5075 gün prim ödeme ve 42 yaş şartlarına tabisiniz. Doğum borçlanmasının usul ve esasları 28 Eylül 2008 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan tebliğ ile belli oldu. Sigorta başlangıç tarihinden sonra doğum yaptığınızdan ve doğum sonrasındaki iki yıl süresince çalışmadığınızdan, doğum borçlanması yaparak 720 gün kazanabileceğinizi düşünüyoruz. Prim ödemenizi 5975 güne tamamlamak şartıyla 56 yaşınızı dolduracağınız 27 Nisan 2034 tarihinde emekli olabilirsiniz.

 

Nema itirazları SSK�ya yapılmalı

Soru: 1 Mayıs 1977 doğuluyum. 1995 yılında SSK başlangıcım 1995 yılından 2000 yılına kadar olan nema paramın hiç birini alamadım. Ben nema numaramı öğrenmek istiyorum ve paramı nasıl alabilirim?

Göksel Metin

Cevap: Tasarruf teşvik kesintilerini ve nemalarını alamayanların, SSK�ya itiraz etmesi gerekiyor. Nema hakkınız olduğu halde alamamışsanız SSK�ya itiraz edin.

 

16 yılı dolduracağınız 2009 da emekli olabilirsiniz

Soru: 1 Ağustos 1993 işe girdim. 5300 gün prim ödemem var. Yüzde 45 sakatlık raporum var. Vergi indiriminden yararlanıyorum. Ne zaman emekli olabilirim?

Destan Tunç

Cevap: 6 Ağustos 2003 tarihi itibariyle sizin gibi, 9 yıldan fazla 12 yıldan az süredir sigortalı olan vergi indirim hakkı almış 3. derece özürlüler, emekli olmak için; 16 yıl sigortalılık süresi, 3760 gün prim ödeme şartlarına tabi bulunuyor. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz dahi, yaş haddi aranmadan 16 yıllık sigortalılık sürenizi dolduracağınız 1 Ağustos 2009 tarihinde emekli olabilirsiniz.

(Posta Gazetesi | 08.10.2008)

GÜNDEM