SORU - CEVAP (Her gün 1 SORU - 1 CEVAP)
Vekalet ücretlerinin vergilendirilmesi ve KDV

Vekalet ücretlerinin vergilendirilmesi ve KDV

Soru: Vekalet ücretlerinin vergilendirilmesi ve KDV uygulaması ne olacaktır?

Cevap: 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65’inci maddesinde, her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancı olduğu, serbest meslek faaliyetinin sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması olduğu, 67’inci maddesinin 4. fıkrasında ise vergi, resim, harç keşif, şahitlik, bilirkişilik ve ekspertiz gibi hususlara harcanmak üzere müşteri ve müvekkilden alınan ve tamamen bu hususlara sarf edilen para ve ayınların kazanç sayılmayacağı hükmü yer almaktadır.

Avukatlık Kanununun 164 ile 166 ncı maddelerinde, avukatlık ücreti tanımlanmakta ve kaynakları itibariyle, sözleşmeye bağlı olarak iş sahibinden sağlanan vekalet ücreti ile dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenen vekalet ücreti olmak üzere iki ayrı vekalet ücretinden söz edilmektedir.

1136 sayılı Avukatlık Kanununun 164 üncü maddesinin son fıkrasında, “......Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.” denilmiştir.

Aynı Kanunun 168 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında, “Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.”, 169 uncu maddesinde ise “Yargı mercilerince karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, avukatlık ücret tarifesinde yazılı miktardan az ve üç katından fazla olamaz.” denilmektedir.

Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı/alacaklı taraf avukatına ödenen vekalet ücreti;

a)Mahkeme veya icra veznesinin düzenlediği makbuz imzalanarak nakden,

b)Bizzat karşı/borçlu tarafın, mahkeme veya icra dairesinin tespit ettiği vekalet ücretini elden (nakden) veya banka havalesi ile ödemesi,

c)Mahkeme veya icra dairesinin, yargılama giderleri ile birlikte davayı kazanan müvekkile herhangi bir şekilde ödeme yapması ve müvekkilin de karşı/borçlu taraftan alınan vekalet ücretini avukata ödemesi,

şekillerinde tahsil edilebilmektedir.

Yine Gelir Vergisi Kanununun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar” hükmü yer almış olup, aynı fıkranın 2/b bendinde ise yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, dava sonunda kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenilecek vekalet ücretinin Gelir Vergisi Kanununun 65 ve 66’ncı maddelerine göre serbest meslek erbabı olan avukata ödenirken, vergi sorumluları tarafından Gelir Vergisi Kanununun 94’üncü maddesi uyarınca gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmekte olup, söz konusu tevkifat oranı ise %20 olarak belirlenmiştir.

Bununla beraber, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/1. maddesinde, Türkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesindeki teslim ve hizmetlerin verginin konusunu teşkil eden işlemler olduğu, 20’inci maddesinin 1 numaralı bendinde teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu, aynı maddenin 4 numaralı bendinde ise belli bir tarifeye göre fiyatı tespit edilen işler ile bedelin biletle tahsil edildiği hallerde tarife ve bilet bedeli Katma Değer Vergisi dahil edilerek tespit olunacağı ve verginin müşteriye ayrıca intikal ettirilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

15 Seri Nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin “Avukatlık Ücretleri” başlıklı (J) bendinde; “ Mahkemelerce hükmolunan avukatlık ücretlerinin, davayı kazananlara ödenmesi katma değer vergisinin konusuna girmemektedir. Ancak, bu paralardan sözleşmeleri gereği ücret karşılığı çalışanlar dışında kalan avukatlara intikal eden kısım serbest meslek kazancı kapsamında vergiye tabi olacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, mahkeme ilamına göre karşı taraf avukatına ödenen veya icra dairelerince alacaklı taraf avukatına ödenmesine karar verilen vekalet ücretini tahsil eden avukatın, Vergi Usul Kanununun 236’ncı maddesi hükmü uyarınca ödemeyi yapan kurum veya kuruluşun adına serbest meslek makbuzu düzenlemesi, düzenlenecek bu makbuzda vekalet ücreti tutarına iç yüzde oranı uygulamak suretiyle ayırarak matrahın (gelir vergisi ve katma değer vergisi matrahı) tespit edilmesi, bu matrah üzerinden (%20) nispetinde gelir vergisi ve ayrıca (%18) nispetinde katma değer vergisi hesaplaması gerekmektedir. Bunun yanısıra başvurma harcı, vekaletname harcı ve posta giderleri için müşteri veya müvekkilden alınarak sarf edilen yargılama giderleri kazanç sayılmayacağından gelir vergisi ve katma değer vergisi matrahına dahil edilmeyeceği kanaatindeyiz.


Koray ATEŞ
SMMM-E. Öğretim Görevlisi
Akdeniz Denetim YMM Ltd.Şti.
Fax:0224 224 53 54
korayates@muhasebetr.com

(13.09.2011)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

GÜNDEM