YAZARLARIMIZ
Ersan Gündeşli
Yeminli Mali Müşavir
E. Maliye Müfettişi
egundesli@gmail.com



Yeni Vergi Affı Neler Getiriyor?

1. Giriş

Tüm Dünyayı etkisi altına alan Covid-19 kaynaklı salgın dünya ekonomilerini etkilediği gibi ülkemizin ekonomisini de önemli boyutlarda etkilemiştir. Ekonomi üzerinde oluşan bu etkilerin azaltılması için bir dizi önlemler idari boyutta alınmasının yanında Yasama boyutuyla yapılan çalışma neticesinde hazırlanan “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi” 21.05.2021 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'na sunuldu.

Kanun teklifinin genel gerekçesinde 7256 sayılı Kanun ile kesinleşmiş borçların yapılandırması ve taksitler halinde ödenmesi imkanı getirildiği, ancak salgının ekonomik etkilerinin devam etmesi nedeniyle taksitleri ödeyemeyen veya önceki olanaklardan faydalanamayanlara yeni bir imkan verilmesinin amaçlandığı ifade edilmektedir.

Sunulan Kanun Teklifi, ihtilafa konu olan işlemlerin ortadan kaldırılarak kamu alacaklarının hızlı bir şekilde Hazineye intikalini hedeflemektedir. Bu doğrultuda matrah ve vergi artırımı imkanı sağlanmış olup işletme kayıtlarını fiili duruma taşınması olanakları tanınmıştır. İşletme kayıtlarında yer alan alış değeri ile değerlendirilen gayrimenkullerin güncel değerlerine çekilme imkanı tanınmaktadır.

Karşılıksız çıkan, ödenmeyen kredi, diğer borç ve senetlere ilişkin yükümlülüklerini yerine getirenlerin haklarındaki olumsuz kayıtların dikkate alınmaması hususunda düzenleme yapılmıştır.

2. Kanun Teklifinde Yer Alan Hususlar

2.1. Kesinleşmiş alacaklar

Kanun Teklifinin 2’nci maddesine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gümrük İdaresi, İl Özel İdareleri, Belediyeler olan kesinleşmiş borçlar ve 7’nci maddesinde de kesinleşmiş SGK alacakları kapsama alınmış olup alacaklarla ilgili faiz, zam gibi feri unsurlarda dahil edilmiştir. 

Yapılandırmaya konu alacaklar 30 Nisan 2021 tarihi dikkate alınarak belirlenmiştir. Ancak, bu tarihten önceki İdari Para Cezaları düzenleyici ve denetleyici kurumlar tarafından verilenler ile Covid-19 nedeniyle ve tütün kullanımından kaynaklı olanlar kapsam dışı tutulmuştur. 

Kanun hükümlerinden faydalanılması durumunda VUK 379’uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan indirimlerden yararlanılamayacağı, dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları şart koşulmuştur.

​​​​​​​2.2. Kesinleşmemiş veya dava safhasında alacaklar

Kanun Teklifinin 3’üncü maddesine göre “Kesinleşmemiş veya dava safhasında bulunan alacaklara” ilişkin düzenlemeye yer verilmiş, Kanun teklifinin kanunlaşması durumunda Resmi Gazetede yayımlandığı tarih esas alınarak kesinleşmemiş alacaklarda, alacağın bulunduğu aşamaya göre vergi aslında indirimler yapılmasına ilişkin esaslar aşağıdaki şekilde hükme bağlanmıştır.

  • Kesinleşmemiş vergilerinin/gümrük vergilerinin %50’si silinmektedir.
  • Vergilerin/Gümrük Vergilerin aslına bağlı faiz, gecikme faizii, gecikme zammı ve asla bağlı olarak kesilen cezaları ile bu cezalara bağlı gecikme zamlarının tahsilinden vazgeçilmektedir.
  • Verginin normal vadesine göre hesaplanan Yİ-ÜFE endeksine bağlı faiz ile ödeme vadesine bağlı katsayı tutarına bağlı faizin ödenmesi gerekmektedir.
  • Asla bağlı olmayan cezaların ise %25’i ödenecektir.
  • Yapılandırma konusu hesaplanan tutarın peşin veya 18 taksitte (toplam 36 ay sürede) ödenmesi gerekmektedir.
  • Detaylı bir şekilde hangi alacakların kapsamda olduğu maddede düzenlenmiş olup esas belirleme tarihi 30 Nisan 2021 öncesini kapsama almaktadır.
  • Kanun kapsamında yararlanan mükelleflerin ödeme şartlarını yerine getirmezlerse doğrudan takibatın başlayacaktır. Burada yararlanma hakkının kötüye kullanılması engellenmek istenilmektedir.

​​​​​​​2.3. İnceleme ve tarhiyat aşamasında bulunan vergiler

Kanunun yayım tarihinden önce başladığı halde tamamlanmamış olan vergi incelemeleri devam edecektir. Ancak bu safhada bulunan alacaklar da kanun kapsamına alınmıştır. Vergi incelemesi sonrasında oluşacak tarh işlemlerinde yapılandırma hükümlerinden faydalanabilme olanağı getirilmiştir. Düzenleme geleceğe yönelik bir düzenlemedir. Bu dönemde kalan incelemeler sonuçlandırıldıktan sonra tebliğ edilecek ihbarname uyarınca, kanuni haktan faydalanmak için başvuru yapılma ve ödeme süreleri detaylı bir şekilde hükme bağlanmıştır.

İştirak hükümleri gereğince kesilen vergi cezalarında da indirim yapılması esası belirlenmiştir.

Pişmanlık talepli beyanname verilmiş olup ödeme şartlarını ihlal halleri de kanun kapsamına alınmıştır.

Kanun yayım tarihine kadar uzlaşma işlemleri de kanun hükümlerinden yararlanabilecektir.

Tüm bu durumlarda kanun kapsamında olabilmek için ”dava açılmaması ve ödeme süreleri içerisinde ödemelerin yapılması” esas olarak belirlenmiştir.

​​​​​​​2.4. Matrah ve Vergi artırımı

Kanunun 5’inci maddesiyle matrah ve vergi artırımı esasları hükme bağlanmıştır. Gelir ve Kurumlar vergisi matrahlarının 2016 yılı için %30, 2017 yılı için %30, 2018 için %25, 2019 için %20 ve 2020 takvim yılı için %20 oranlarından az olmamak üzere artırılması gerekmektedir. Daha önce borç yapılandırmasından yararlanmayan mükellefler artırdıkları matrahın %15’i kadar vergiyi ödemeleri gerekirken, borç yapılandırmasından yararlananlar %20 kadar vergi ödemesi lazımdır. Örneğin: Kurumlar vergisi mükellefleri için asgari matrah artırımı tutarı 2016 için 94.000,00 TL ve ödeyeceği vergi tutarı da 14.100, TL olacaktır.

Maddenin ikinci fıkrasında; Gelir (stopaj) ve Kurumlar (stopaj) vergilerine ilişkin asgari tutarlarda yıllar itibariyle yapılacak artırım ile vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmayacağı hükme bağlanmıştır.

Üçüncü fıkrada; KDV beyanlarında artırma oranları ve ödeme sürelerine uyulması halinde vergi incelemesi ve tarhiyat olmaması esasları ele alınmıştır. Buna göre verilen beyannamelerdeki Hesaplanan KDV’nin yıllık toplamı üzerinden 2016 ve 2017 yılları için %3, 2018 yılı için %2,5 ve 2019 ve 2020 yılları için %2 oranlarından az olmamak üzere artırılması gerekmektedir.

Bu madde kapsamında verilecek beyannamelerden damga vergisi alınmayacaktır.

​​​​​​​2.5. İşletme kayıtlarının düzeltilmesi

Kanunun 6’ncı maddesi ile işletme kayıtlarının fiili duruma taşınması amaçlanmıştır.

İşletmede mevcut olup kayıtlarda yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşların kayıtlara intikali düzenleme ile mümkün kılınmıştır. Belirlenen bu eşyaların meslek kuruluşlarınca tespit edilecek rayiç üzerinden bildirilmesi koşulu ile envantere dahil edilmesi ve bu kayıttan doğacak KDV’nin sorumlu sıfatıyla beyan edilerek, ödenmesi gerekmektedir.

İkinci durumda; kayıtlarda yer aldığı halde işletmede yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlara ilişkin düzeltme işlemlerinin nasıl yapılacağı düzenlenmektedir. Bu kapsama giren eşyalar fatura düzenlenmesi ve gerekli vergisel yükümlülükleri yerine getirilmesi şartıyla işletme kayıtlarından çıkarılabilecektir.

Maddenin üçüncü fıkrası birçok işletmede söz konusu olabilen bir hususu düzenlemektedir. Bilanço esasına tabi Kurumlar Vergisi mükelleflerinin 31.12.2020 tarihi itibariyle bilançolarında gözükmekle birlikte işletmede fiilen bulunmayan “kasa mevcutları ile ortaklardan alacaklar” hesabının %5 i oranında vergi hesaplanarak ödemesi gerekmektedir.

​​​​​​​2.6. Ortak hususlar

Kanun teklifinin 9’uncu maddesi tüm maddeler için ortak hususları düzenlemektedir. Buna göre; başvuruda bulunan mükelleflere borçlarını ikişer aylık taksitler halinde 18 eşit taksitte ödemesi imkanı tanınmıştır. Taksitler, 18 taksit halinde %1,27 oranı ile çarpımı tutarı üzerinden hesaplanacaktır. Peşin ödenmesi halinde Yİ-ÜFE tutarında %90 indirim, iki taksit halinde ödenmesi halinde Yİ-ÜFE tutarında %50 indirim söz konusu olacaktır. Bu hususta tercih hakkı mükellefe sunulmuştur.

​​​​​​​2.7. İşletmelerin bilançolarında yer alan taşınmazlar ile amortismana tabi diğer iktisadi kıymetleri için yeniden değerleme

Kanun teklifinin 11’inci maddesine göre; işletme aktifine 31.12.2020 tarihi itibariyle kayıtlı taşınmaz ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerin yeniden değerlemesine olanak tanınmaktadır. Yapılacak yeniden değerleme, bilanço pasifinde özel bir hesaba alınacak ve değer artış tutarının %2 si oranında hesaplanan verginin ödenmesi gerekecektir.

​​​​​​​2.8. Diğer hususlar

  • 30.04.2021 tarihinden öncesine ait SGK prim borçları ve cezalarının yapılandırılması öngörülmektedir.
  • Karşılıksız çıkan çek, protesto edilmiş senet, kredi kartı ve diğer kredi borçlarını zamanında ödeyemeyen kişilerin yükümlülüklerini yerine getirmeleri halinde geçmiş ödeme performanslarına ilişkin olumsuz kayıtların dikkate alınmamasına

yönelik düzenlemeler de kanun teklifinde yer almaktadır.

3. Sonuç

COVİD-19 pandemisinin etkilerini azaltmak amacıyla 2021 Mayıs ayında yeni bir vergi affı Meclis gündemine alınmıştır. Devletin en asli unsurlarından olan “vergi toplama yetkisi” kapsamında, devlet-mükellef uzlaşması anlamı taşıyan vergi affına ilişkin teklif metninde ana hatlarıyla

  • Vergi/Gümrük Vergisi ve SGK alacaklarının ödenmesinde yeniden yapılandırma,
  • Matrah ve vergi artırımı yoluyla hazineye gelir sağlamak suretiyle, mükellefin ilgili yıllara ilişkin incelenmemesine,
  • İşletme kayıtlarının fiili duruma çekilmesine yönelik düzenlemeler yer almaktadır.

Kanun teklifi henüz yasalaşmadığından gerek Komisyon görüşmelerinde, gerekse Genel Kurul görüşmelerinde değişiklikler olabileceği dikkate alınmalıdır.

27.05.2021

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

GÜNDEM