Teknolojinin gelişmesi ve elektronik uygulamaların yaygınlaşmasıyla birlikte kamu kurumlarının elektronik uygulamalardan her geçen gün daha fazla yararlandığı görülmektedir.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) da bu uygulamalardan yararlanan ve hizmet verdiği kişi ve kurumlara elektronik başvuru yollarını açan kurumların başında gelmektedir.

SGK, bu alandaki önemli adımlardan biri olarak e-Tebligat uygulamasını 2021 yılında hayata geçirmiş; pilot illerde başlayan uygulamayı 1 Kasım 2022 itibarıyla tüm illerde kullanıma açmıştır.

Tebligatların elektronik ortamda yapılması pek çok fayda sağlamaktadır. Fiziki ortamda haftalarca süren tebligat işlemi elektronik tebligat sistemiyle saniyeler içinde tamamlanabilmekte, gönderim ücreti ortadan kalkmakta, hizmet kalitesi artmakta, bilgi güvenliği ve kişisel verilerin korunması sağlanmakta, tebligatların doğru kişiye doğru zamanda ulaştırılması güvence altına alınmakta; bunlara ek olarak kağıt, zaman ve enerji tasarrufu elde edilmektedir.

SGK’nın elektronik tebligat uygulamasının yasal dayanağını, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 88’inci yer alan aşağıdaki hüküm oluşturmaktadır:

“Kurum görev alanı kapsamındaki tebliğler, bu kanunun 99’uncu maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, tebliğe elverişli elektronik bir adres vasıtasıyla elektronik ortamda yapılabilir. Elektronik ortamda yapılan tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Kurum, elektronik ortamda yapılacak tebliğle ilgili her türlü teknik altyapıyı kurmaya veya kurulmuş olanları kullanmaya, tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye, kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. Kurum tarafından yapılacak tebliğler, Maliye Bakanlığı ile yapılacak protokol çerçevesinde 213 sayılı Kanun’un 107/A maddesi hükümlerine göre kurulan teknik altyapı kullanılarak da elektronik ortamda yapılabilir. Bu şekilde yapılan tebligatlar, 99’uncu maddenin ikinci fıkrası kapsamındaki bildirim yerine geçer.”

Bu yasal düzenlemeye dayanılarak hazırlanan “Sosyal Güvenlik Kurumunca Elektronik Ortamda Yapılacak Tebligata İlişkin Yönetmelik” 01.10.2021 tarihinde yürürlüğe konulmuştur.

SGK, Yönetmeliğin “Kullanılacak elektronik tebligat sisteminin belirlenmesi” başlıklı 12’nci maddesi uyarınca elektronik ortamda yapılacak tebligat işlemlerine ilişkin kendi teknik altyapısını kurmuş; uygulamanın usul ve esaslarını da 10.11.2021 tarihli ve 2021/38 sayılı SGK Genelgesi ile açıklamıştır.

Yönetmelik ve 2021/38 sayılı Genelgeye göre elektronik tebligat kapsamına girenler, aşağıda Tablo-1’de belirtildiği üzere “zorunlu” ve “isteğe bağlı” olmak üzere iki grupta toplanmaktadır.

Elektronik tebligat adresi edinme yükümlülüğü, 01.10.2021 tarihinden önce işveren olanlar ile bu tarihten sonra işveren statüsüne girenler için aşağıda Tablo-2’de gösterildiği şekilde farklı sürelere bağlanmıştır.

e-Devlet üzerinden elektronik tebligat başvurusu yapabilecek kişiler işverenin niteliğine göre farklılık göstermekte olup aşağıdaki Tablo-3’de tabloda özetlenmiştir.

Elektronik tebligat yönteminde tebliğ tarihi

Elektronik tebligat yönteminde; sosyal güvenlik il müdürlüğü, sosyal güvenlik merkezi veya merkez teşkilatı tarafından tebliğ edilmesi gereken evrak, elektronik ortamda imzalandıktan sonra kurum tarafından ilgili kişinin elektronik tebligat adresine iletilmektedir.

Elektronik tebligat gönderildiğinde muhatabın e-Devlet sisteminde kayıtlı cep telefonu numarasına SMS ve/veya e-posta adresine bilgilendirme mesajı iletilmekte; gönderilen evrak e-Devlet’te Sosyal Güvenlik Kurumu hizmetleri altındaki “SGK e-Tebligat Sorgulama” ekranından görüntülenebilmektedir.

Elektronik imzalı evrak, ilgili kişinin elektronik ortamdaki adresine ulaştığı tarihi izleyen 5’inci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılmaktadır.

Evrak, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günden önce okunmuş olsa dahi tebliğ tarihi değişmemekte, tebligat yine ulaştığı tarihi izleyen 5’inci günün sonunda yapılmış sayılmaktadır.

Sosyal güvenlik mevzuatında pek çok yükümlülük belirli sürelere bağlanmış olup yasal süresinde yerine getirilmeyen veya geç yerine getirilen yükümlülükler için idari para cezası uygulanmaktadır.

Bu nedenle, elektronik tebligat sistemine dâhil olanların elektronik tebligat adreslerini düzenli olarak kontrol etmeleri ve süre hesabını “Elektronik imzalı evrak, ilgili kişinin elektronik ortamdaki adresine ulaştığı tarihi izleyen 5’inci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır” kuralını dikkate alarak yapmaları gerekmektedir.

Kendisine elektronik ortamda tebligat yapılacak olanların sorumluluğu

SGK’ya elektronik tebligat başvurusu yapmış olanların belirli sorumlulukları bulunmaktadır.

Buna göre, kapsama giren kişiler;

- Başvurularını süresinde, eksiksiz ve doğru olarak yapmakla,

- Beyan ettikleri bilgilerde meydana gelecek değişiklikleri bildirmekle,

- Yönetmelikte belirtilen tüm şartlara uymakla,

- Elektronik tebligatı alacak kişilerde değişiklik olması hâlinde bu değişikliği bildirmekle

yükümlüdür.

Bu sorumlulukların yerine getirilmemesinden doğacak hukuki sonuçlar ilgili kişiye ait olacaktır.

Örneğin, elektronik tebligatı alacak kişilerde değişiklik olmasına rağmen bu değişiklik SGK’ya bildirilmemişse, SGK’nın önceki elektronik tebligat adresine yaptığı tebligat usulüne uygun yapılmış sayılacaktır.

Elektronik tebligat adresinin kullanıma kapatılması

Zorunlu veya isteğe bağlı olarak elektronik tebligat sistemine dâhil olanların, aşağıdaki Tablo-4’deki durumlar dışında sistemden çıkması mümkün değildir.

SGK elektronik tebligat uygulamasında idari para cezası yaptırımı

SGK’nın yönetmelik, genelge ve genel yazılarında; 01.10.2021’den önce sigortalı çalıştırmaya başlayıp bu tarihten sonra da sigortalı çalıştırmaya devam eden işverenlerin 31.01.2022 tarihine kadar, 01.10.2021’den sonra ilk kez sigortalı çalıştırmaya başlayan işverenlerin ise sigortalı çalıştırmaya başlanılan ayı takip eden aydan itibaren 3 ay içinde e-Devlet üzerinden başvuru yapmaları gerektiği belirtilmiştir. Bugün itibarıyla yeni işveren olanlar bakımından uygulanan süre, ikinci kuraldaki 3 aylık süredir.

Ne var ki yönetmelik ile genelge ve genel yazılarda, elektronik tebligat kapsamına girenlerin belirtilen süreler içinde başvuruda bulunmalarının zorunlu olduğu ifade edilmiş olmasına rağmen, hiç başvuru yapılmamasının veya başvurunun geç yapılmasının herhangi bir idari para cezası yaptırımı bulunmamaktadır.

Zira 5510 sayılı Kanun’un 88’inci maddesinde SGK’nın görev alanına giren konularda elektronik tebligat yapabileceği düzenlenmiş olmakla birlikte, aynı kanunun “Kurumca verilecek idari para cezaları” başlıklı 102’nci maddesinde elektronik tebligat zorunluluğuna uymayanlar için herhangi bir idari para cezası öngörülmemiştir.

“Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesi gereği hiç kimse, kanunun açıkça suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; yine hiç kimse bir fiil için kanunda gösterilen ceza dışında bir ceza ile veya kanunda öngörülenden daha ağır bir ceza ile cezalandırılamaz. Bu nedenle, SGK elektronik tebligat uygulamasına öngörülen sürelerde başvurmayanlara idari para cezası uygulanması yasal olarak mümkün değildir.

Bu durumda, elektronik tebligat zorunluluğu kapsamında olmasına rağmen süresinde SGK’ya başvuru yapmamış olanlara, SGK tarafından eskiden olduğu gibi 7201 sayılı Tebligat Kanunu ile 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre kâğıt ortamında tebligat yapılmaya devam edilecektir.

Bununla birlikte, idari para cezası yaptırımı bulunmaması, yükümlülüğün ortadan kalktığı anlamına gelmemektedir. Tebligatların zamanında öğrenilmesi ve itiraz, ödeme ve dava sürelerinin kaçırılmaması bakımından işverenlerin SGK e-Tebligat adresi edinmeleri ve SGK kayıtlarındaki adres, yönetici, ortak ve yetkili bilgilerini güncel tutmaları önem taşımaktadır.