RSS | Sitene Ekle | Giriş Sayfam Yap | Sık Kullanılanlara Ekle | Asgari Ücret 2014 | 2014 Asgari Geçim İndirimi | Reklam | Bize Ulaşın    


YMM Ali Rıza Akbulut
Kamu Performansı (2014 İlk Yarı)
(31.07.2014)
Kuyumculuk Muhasebesi ve İşlemleri

MUHASEBECİLERE VE MALİ MÜŞAVİRLERE ÖZEL İNTERNET SİTESİ DETAYLAR İÇİN TIKLAYINIZ

ÜCRETSİZ ÜYELİK

Ücretsiz üye olun,
güncel bilgiler e-posta adresinize gelsin.

 
E-Posta Adresiniz:

EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

Asgari Ücret 2014
Asgari Geçim İndirimi 2014
Basından Yazılar
E-Kitaplar
İstirahatli / Raporlu İşçinin Bildirimi
Fazla Mesai Ücreti Hesaplama
Kıdem Tazminatı Fonu
Pratik Bilgiler 2014
Güncel Mevzuat
Soru-Cevap
Tek Düzen Hesap
    Planı
Vergi Takvimi 2014
Videolu Soru-Cevap
    (Yeni)
Yazarlarımız

 SON YAZILAR
  Üstüne Kuş Konduran Özelge!

  Kamu Performansı (2014 İlk Yarı)

  1 Ekim 2008 Tarihinden Sonra Basın Çalışanlarında 3.600 Gün Şartı Aranır Mı?

  Problemli DİİB Satışlarının Muhasebeleştirilmesi

  Türkiye İle İngiltere’de Çocuklar ve Yaşlılar

  Özel Maliyet Bedeli–Vergilemede Özellikli Durumlar

  Mali Tatil Dönemine Ait Eksiklerinizi Bugün Tamamlayın

  İşçinin Yıllık İzninde Resmi Tatiller Sayılmaz

  Hangi SSK Borçları Silinecek?

  POS Giderlerinde Yapılan Hata ve Muhasebeleştirilmesi

  Kocam Oğlumuza Kefil Olamaz Mı?

  Ücretten Kesme 1 Ayda 2 Gün Olabilir

  Ev Hizmetlerinde Çalışanlara Sürpriz Var

  Ekim 2008 Öncesi ve Sonrası İsteğe Bağlı Sigortalılık Sürelerinin Değerlendirilmesi Esası


YAZARLARIMIZ
Turgay Özen
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir






Yenileme Fonu Ayırma Koşulları ve Muhasebe Kaydı

Tarih: 15.03.2011

I – GİRİŞ

213 sayılı Vergi Usul Kanunun 328 ve 329. maddelerinde düzenlenen yenileme fonu, amortismana tabi iktisadi değerlerin satılmasından ya da hasara uğraması durumunda sigortadan alınan tazminatlar sonucunda  ortaya çıkan karların ötelenmesi ya da yeni yatırımlara dönüştürülmesine olanak veren bir işleyiştir.

II – YENİLEME FONU AYIRMA KOŞULLARI

a) Bilanço Esasına Göre Defter Tutma

VUK 328.maddede gayrimenkul satış kazancından elde edilen gelirin, “pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir” ifadesindeki “pasif” kavramı yalnızca bilanço esasına göre defter tutan mükellefler için geçerlidir. Buradan yola çıkarak;

a)      İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar,

b)     Serbest meslek kazanç defteri tutanlar,

c)      Basit usule tabi kazanç tespiti yapılanlar,

d)     Zirai işletme hesabı esasına göre defter tutanlar

Yenileme fonu uygulamasından yararlanmaları hem yasal hem de teknik olarak mümkün değildir.

b) Yenileme Fonu ile İlgili Yönetim Kurulu Kararı Alınması

Sabit kıymetin yenilenmesi işletmenin faaliyetini devam ettirebilmesi için zorunlu ise, yönetim kurulu kararı alınma gerekliliği yoktur, zorunlu değil ise  yönetim kurulu kararının alınması gerekmektedir. Ancak yenileme fonunun bulunduğu bilançonun genel kurul tarafından onaylanması, işletmeyi idare edenlerce karar verildiği ve ayrıca yönetim kurulu kararına gerek olmadığı yönünde görüşler de bulunmaktadır. Ancak daha sonra farklı yorumlarla karşılaşmamak amacıyla, gerek sabit kıymetin yenilenmesinin zorunlu olup olmadığına, gerek bilançonun genel kurulda onaylanıp onaylanmadığına bakmaksızın yönetim kurulu kararı alınmasında yarar vardır.

c) Alınacak İktisadi Kıymetin Yenileme Fonu Ayrılan İktisadi Kıymetle Aynı Nitelikte Olması

Yenileme fonundan yararlanabilmek için, alınacak iktisadi kıymetle aynı nitelikte olması zorunludur. Aksi durumda yenileme fonundan yararlanılması söz konusu değildir. Örneğin; yenileme fonundan yararlanmak için otomobil satıp kamyonet/kamyon alınamaz. Fakat kamyonet satıp taşıma niteliğinden dolayı kamyon satın almak olasıdır.

d) Yenileme Fonuna Konu Olan İktisadi Kıymetin Amortismana Tabi Olması

VUK.329.maddede, “yeni değerlerin iktisabında kullanılan tazminat fazlası, yeni değerler üzerinden bu kanun hükümlerine göre ayrılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur diyerek yenileme fonunun yalnızca amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılabileceği ifade edilmiştir.

e) Yenileme Fonunun Üç Yıl İçerisinde Kullanılması

VUK 328.maddede “Şu kadar ki, satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi, işin mahiyetine göre zaruri bulunur veya bu hususta işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde, satıştan tahassül eden kâr, yenileme giderlerini karşılamak üzere, pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir. Her ne sebeple olursa olsun bu süre içinde kullanılmamış olan kârlar üçüncü yılın vergi matrahına eklenir. Üç yıldan önce işin terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu kârlar o yılın matrahına eklenir.

Yukarıdaki esaslar dahilinde yeni değerlerin iktisabında kullanılan kâr, yeni değerler üzerinden bu kanun hükümlerine göre ayrılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur” ifadesi ile yenileme fonunda bekletilen karın en fazla üç yıl bekletilebileceği, üç yıl içerisinde alınan yeni iktisadi değerin amortismanlarına mahsup edileceği ve üç yılın sonunda yenileme fonunda mahsup edilmeyen/edilemeyen kalan değerlerin üçüncü yılın vergi matrahına ilave edileceği sonucuna varıyoruz.

Ancak üç yıllık sürenin tespitinde Maliye ile Danıştay’ın görüşleri farklılık göstermektedir. Şöyle ki, Danıştay, üç yıllık sürenin tespitinde “iktisadi kıymetin satış tarihini değil, bilançonun düzenlenme tarihinden sonraki üç yıllık dönemi” dikkate alırken, Maliyenin görüşü ise, üçüncü dönemin sonunda kullanılmayan yenileme fonunun vergi matrahına ilave dileceği yönündedir.

Diğer bir ifade ile üç yıllık sürenin başlangıcının Danıştay izleyen yıl olduğunu kabul ederken, Maliye ise, satışın yapıldığı yıl olarak kabul etmektedir.

III – YENİLEME FONU MUHASEBE KAYDI

Örnek : Ticari aracın satış kaydı ve aynı yıl içerisinde yeni aracın satın alınarak yenileme fonu ayrılması yine aynı yıl içerisinde ve izleyen iki yılda yenileme fonundan amortisman mahsubunun yapılmasının muhasebe kaydı.

Satılan Ticari Araç Bilgileri

Ticari aracın defter değeri                30.000,00 TL

Birikmiş amortisman                             9.000,00 TL

Satış bedeli                                            50.000,00 TL

Araç Satışının ve Satış Karının Yenileme Fonuna Virman Muhasebe Kayıtları :

-------------------------------------- 21.01.2010 -------------------------------------

136.01 Diğer Alacaklar                                                   59.000

257.01 Birikmiş Amortisman                                              9.000

254.01 Ticari Araçlar                                                  30.000

391.01 Hesaplanan KDV                                              9.000

679.01 Ticari Araç Satış Karı                                      29.000

-------------------------------------- 21.01.2010 -------------------------------------

679.01 Ticari Araç Satış Karı                                          29.000

549.01 Ticari Araç Yenileme Fonu                             29.000

------------------------------------------- . / . ------------------------------------------

Yeni aracın Satın Alınması ve Yenileme Fonu Amortisman Muhasebe Kayıtları :

-------------------------------------- 06.10.2010 -------------------------------------

254.01 Ticari Araçlar                                                         40.000

191.01 İndirilecek KDV                                                       7.200

336.01 Diğer Borçler                                                 47.200

-------------------------------------- 31.12.2010 -------------------------------------

549.01 Ticari Araç Yenileme Fonu                                       8.000

257.01 Ticari Araç Birikmiş Amort.                              8.000

------------------------------------------- . / . ------------------------------------------

-------------------------------------- 31.12.2011 -------------------------------------

549.01 Ticari Araç Yenileme Fonu                                       8.000

257.01 Ticari Araç Birikmiş Amort.                              8.000

------------------------------------------- . / . ------------------------------------------

 

-------------------------------------- 31.12.2012 -------------------------------------

549.01 Ticari Araç Yenileme Fonu                                       8.000

257.01 Ticari Araç Birikmiş Amort.                              8.000

------------------------------------------- . / . ------------------------------------------

Kullanılamayan Yenileme Fonunun Gelir Hesabına Virmanı Muhasebe Kayıtları :

-------------------------------------- 31.12.2012 -------------------------------------

549.01 Ticari Araç Yenileme Fonu                                      5.000

679.01 Diğer Olağandışı Gelir/Karlar                           5.000

------------------------------------------- . / . ------------------------------------------

 

IV – SONUÇ

Yenileme fonu uygulaması bir anlamda amortismana tabi iktisadi değerlerin yenilenmesine kolaylık sağlamak amacı taşırken bir başka anlamda vergi ötelemesi anlamı içermektedir. İhtiyari bir uygulama olan yenile fonundan yararlanabilmek için; bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin amortismana tabi iktisadi kıymetleri için yine aynı nitelikteki bir iktisadi kıymeti almaları ve bu alımları zorunlu değilse yönetim kurulu kararına bağlanarak ve bilançolarında pasif bir hesapta en fazla üç yıl tutarak kullanmaları gerekmektedir.


Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır .)