YAZARLARIMIZ
Savaş Uzunsakal
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
savasuzunsakal@beratymm.com



Gümrük İdaresince Yapılan Ek Tahakkuk ve Cezalar

Değerli okurlar, bilindiği üzere İthal edilecek eşya işlemleri sırasıyla;

  • İthal edilen eşyanın ordinosu taşıyıcı firma veya acentasından teslim alındıktan sonra yetkili gümrük müşavirliği tarafından serbest dolaşıma giriş beyannamesi tescil edilir.
  • Tescil edilen beyanname ekleriyle beraber gümrüğe götürülür.
  • Gümrük idaresi beyannameyi onaylar ve muayene hattı(sarı,kırmızı,mavi)belli olur.
  • Muayene memurlarınca beyanname konusu eşya muayene edildikten sonra bloke kaldırılır ve vergiler ödenebilir aşamaya gelir.
  • Vergilerin ödenmesiyle birlikte beyanname kapanır ve eşyanın çıkış işlemleri yapılır.

Gümrük idaresi ek tahakkuk ve cezaları beyanname kapanmadan önce muayene kontrol esnasında veya beyannamenin kapatılmasından (kapanma dönemi aynı hesap dönemi veya sonraki hesap dönemi olabilir) sonra yaptığı denetim ve inceleme sonucunda düzenler.

1 -Beyanname Kapanmadan Uygulanan Ek Tahakkuk ve Cezalar

Yukarıda bahsedilen beyanname tescil oluncaya kadar işlemler sırasında muayene memurlarınca eşyanın Gümrük tarife istatistik pozisyonu değiştirilebilir, menşe kurallarının ihlal edildiği tespit edilebilir veya gümrük kıymetine, KDV/ÖTV matrahına girmesi gerektiği halde beyan edilmeyen bir unsurun varlığı tespit edilebilir. Bu durumda muayene memurlarınca müzekkere yazılır ve müzekkerenin idare amirince onaylanmasının ardından ek tahakkuk ve ceza kararları düzenlenir. Bu işleme karşı da her idari işlemde olduğu gibi idari itiraz ve yargı yolu açıktır.

Örnek olay:

İthal edilecek olan eşyanın GTİP’i muayene memuru tarafından değiştirilmiştir. Yeni GTİP’te gümrük vergisi %5 ten %10 a çıkmıştır. Düzenlenen ek tahakkuk ve cezalar gümrük idaresine ödenmiştir. (Malın menşei ve eşyanın özelliğine göre diğer vergiler göz ardı edilmiştir.)

Muhasebe kayıtları

---------------------------------------------------/---------------------------------------------

150 İLK MADDE VE MALZEME                                         55.000

150.01 İplikler                                                50.000

150.02 Gümrük Vergisi                                  5.000

191 İNDİRİLECEK KDV                                                        4.400

                                                             320 SATICILAR                             50.000

                                                             102 BANKALAR                             9.400

(İplik ithali ve vergilerin ek tahakkuk dahil edilmesi)

---------------------------------------------------/----------------------------------------------

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR                      8.100

(Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler)

                                                                        102 BANKALAR                8.100

(Cezaların Ödenmesi)

-------------------------------------------------/-------------------------------------------------

En çok yapılan hata ek ceza tahakkukun malın maliyetine atılması durumudur. Dikkat edilmesi Kurumlar Vergisi Kanununa göre hesaplanan kurumlar vergisi ile her türlü para cezaları, vergi cezaları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizleri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre ödenen gecikme faizi ile pişmanlık zammının kurum kazancından indirimi kabul edilmemektedir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tecil edilen vergilere ilişkin tecil faizleri de bu kapsamda olup kurum kazancından gider olarak indirilmesi mümkün değildir.

Yukarda görüldüğü üzere ithal edilen eşya için yapılan ek gümrük vergisi tahakkuku malın maliyetine ve ek KDV tahakkuku 191 İndirilecek KDV hesabına kaydedilmiştir. Ödenen cezalar ise KKEG olacaktır.

Bu durumda ayrıca yükümlülerin kendilerine tebliğ edilen cezalara karşı 15 gün içinde;4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 241.maddesi çerçevesinde itiraz etme ya da 244.maddesi gereğince uzlaşma talebinde bulunma veyahut 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17/6.maddesi çerçevesinde ¼ indirimle ödeme yapabilme imkanı tanınmıştır. Bu imkandan yararlanılması halinde gerçekleşen ödeme miktarına göre muhasebe kayıt tutarları değişecektir.

2-Aynı hesap Dönemi İçinde Gelen Ek Tahakkuk ve Cezalar

Örnek Olay;

2019 Yılı ithal edilen eşya için aynı yılı içerisinde GTİP değişikliği gerekçesiyle ek gümrük vergisi ve KDV tahakkukuna ilişkin karar gelmiştir. Bunlara ilişkin ceza kararı da yükümlüye ulaşmıştır. Ceza ve ek tahakkuk uzlaşmaya götürülmüş ve uzlaşma sonucunda indirimli şekilde ödenmiştir.

Muhasebe kayıtları

---------------------------------------------------/---------------------------------------------

150 İLK MADDE VE MALZEME                                         1.000

150.01 İplikler                                                       1.000

150.001.01 Gümrük Vergisi                                  1.000

191 İNDİRİLECEK KDV                                                        120

                                                             102 BANKALAR                            1.120

(Vergilerin ek tahakkukun ödenmesi)

 

---------------------------------------------------/----------------------------------------------

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR                          3.840

689.01 Gümrük Vergisi Cezası                                         3.000

689.02 KDV Cezası                                                             480

689.03 Gecikme Faizi                                                          360

(Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler)

                                                                        102 BANKALAR                3.840

(Cezaların Ödenmesi)

-------------------------------------------------/-------------------------------------------------

İthal edilen eşyanın hala işletme stoklarında olduğu varsayımıyla ek tahakkuklar ilk madde ve malzemenin maliyetine dahil edilmiştir. Söz konusu eşya üretime sevk edilmiş ve üretilen mamul ürün satılmış olsaydı, doğrudan gider yazmak gerekirdi.

Dikkat edilmesi gereken husus gecikme faizin kayıtlarda görüldüğü gibi yine kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınmasıdır.

3-Sonraki hesap Dönemleri İçinde Gelen Ek Tahakkuk ve Cezalar

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın B.07Ç1.GİB.4.41.15.01-KDV-2010/47-215 sayılı,27/12/2011 tarihli özelgesinde geçmiş hesap dönemlerine ait olup gümrük idaresince a Gümrük Müdürlüğüne ödemesi yapılan gümrük vergisine isabet eden KDV'nin, vergiyi doğuran olayın vukuu bulduğu takvim talip eden yılın aşılması sebebiyle indirim konusu yapılması mümkün bulunmamakta olup, söz konusu vergi kurum kazancının tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınabilecektir. 7104 sayılı Kanunun 8.maddesiyle, 3065 sayılı Kanunun 29. maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle 1/1/2019 tarihinden itibaren indirim hakkı, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılını takip eden takvim yılı aşılmamak şartıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde kullanılabilecektir. Buna göre, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılını takip eden takvim yılı içinde defterlere kaydedilen belgelerde yer alan tutarların gelir veya kurumlar vergisi açısından dönemsellik ilkesi gereği vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği hesap dönemine ilişkin kazancın tespitinde dikkate alınması mümkün olup bu belgelerde gösterilen KDV, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılını takip eden takvim yılı içinde defterlere kaydedilmesi halinde indirim konusu yapılabilir.

Gümrük vergisi, ÖTV durumuna göre gider ve maliyet unsuru, ceza, gecikme zammı, faizler kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınmak zorundadır.

Örnek Olay;

2018 yılında ithal edilen eşya için 2019 yılı içerisinde GTİP değişikliği gerekçesiyle ek gümrük vergisi ve KDV tahakkukuna ilişkin karar verilmiştir. Bunlara ilişkin ceza kararı da yükümlüye ulaşmıştır. Ceza ve ek tahakkuk uzlaşmaya götürülmüş ve uzlaşma sonucunda indirimli şekilde ödenmiştir.

Muhasebe kayıtları

---------------------------------------------------/---------------------------------------------

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR             1.000

150.02 Gümrük Vergisi                                  1.000

191 İNDİRİLECEK KDV                                                        80

                                                             102 BANKALAR                            1.080

(Vergilerin ek tahakkukun ödenmesi)

---------------------------------------------------/----------------------------------------------

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR                               4.140

689.01 Gümrük Vergisi Cezası                                                  3.000

689.02 KDV Cezası                                                                      480

689.03 Gecikme Faizi                                                                  660

(Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler)

                                                                        102 BANKALAR                      4.140

(Cezaların Ödenmesi)

-------------------------------------------------/-------------------------------------------------

Burada ithal edilen eşyanın işletme stoklarında bulunmadığı varsayımıyla ek tahakkuklar doğrudan giderleştirilmiştir. Söz konusu eşya işletme stoklarında olsaydı ek tahakkukların ilk madde ve malzemenin maliyetine dahil edilmesi gerecekti.

4- Beyannamenin Kapanmasından Sonra Uygulanan Ek Tahakkuk ve Cezalar, Zamanaşımı, İtiraz, Kesinleşme, Uzlaşma

İthal edilen eşyanın beyannamesi kapandıktan sonra da ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenebilmektedir. İdarenin kapanmış beyannameler ile ilgili olarak beyannamenin tescil tarihinden itibaren 3 yıl içerisinde ek tahakkuk ve ceza düzenleme yetkisi bulunmaktadır. Bu 3 yıllık süre, fiilin 5607 sayılı Kaçakçılık Mücadele Kanunu’na temas etmesi halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda belirtilen zamanaşımı sürelerine kadar uzamaktadır.

Ek tahakkuk ve cezalar zaman aşımı hususu Gümrük Genel Tebliği (Tahsilat İşlemleri Seri No:2) ile düzenlenmiş olup bu konuya değinmekte fayda görmekteyim.

4.1 Ek Ceza Tahakkukta zaman aşımı

Tebliğin 9. Maddesinde Gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde tahakkuk ettirilmeyen gümrük vergileri, bu süre dolduktan sonra ilgilisinden istenmez. Tahakkuk zamanaşımı süreleri gümrük idarelerince re’sen dikkate alınır.

Gümrük vergilerinin, ceza gerektiren ve zamanaşımı daha uzun olan bir fiile ilişkin olması ve 5607 sayılı Kanun ve diğer ceza kanunları uyarınca mahkemeye intikal ettirilmiş ve bu fiil nedeniyle ceza davası açılmış olması kaydıyla gelir eksiği, ceza davasının sonuçlanması beklenilmeksizin, ilgili kanunlarda belirlenmiş olan zamanaşımı süreleri içerisinde takip ve tahsil edilir.

Gümrük yükümlülüğünün doğduğu olayla ilgili olarak dava açılması zamanaşımını durdurur.

Tebliğ edilen gümrük vergilerine karşı, ilk derece mahkemesinde dava açılması tahsilât takibini durdurur. İlk derece mahkemesince yükümlü aleyhine verilen karara karşı itiraz veya temyize gidilmesi, yürütmeyi durdurma kararı verilmediği sürece, tahsilâtı durdurmaz.

4.2 Para cezalarında zamanaşımı

Tebliğin 10. Maddesinde Gümrük vergileri alacağına bağlı para cezalarının zamanaşımı, bu para cezalarına ilişkin gümrük vergilerinin zamanaşımına tabidir.

Gümrük vergileri alacağına bağlı olmayan maktu ve nispi idari para cezalarında zamanaşımı süreleri 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 20. maddesi hükümleri uyarınca belirlenir.

4.3 İtiraz

Tebliğin 12. Maddesinde Tebliğ edilen gelir eksiği ve para cezalarına karşı kendisine tebligat yapılan yükümlü tarafından, tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edilebilir.

Aynı gümrük vergilerinin ödenmesinden asıl yükümlü ile birlikte dolaylı temsilcinin müştereken ve müteselsilen sorumlu olması durumunda, taraflardan birinin uzlaşma başvurusunda bulunması, diğerinin ise Kanunun 242.maddesine göre itiraz etmesi halinde itiraz, uzlaşma talebi sonuçlandıktan sonra değerlendirmeye alınır.

Alacağa ilişkin olarak idare tarafından düzenlenerek ilgililere tebliğ edilen kararlara karşı ilgililerden birinin idari yargıya başvurması durumunda, aynı alacağa dair diğeri hakkında yapılacak işlemler, tahsil zamanaşımı süreleri dikkate alınarak, idari dava süreci sonuçlarına göre değerlendirilir. Vergi aslına bağlı olmayan para cezalarına konu kabahat fiilinin iştirak dahilinde işlenmesi durumunda bu hüküm uygulanmaz.

Yapılan itiraz başvurularının, otuz gün içerisinde sonuçlandırılması gerekmekle birlikte eğer bu süre zarfında karar alınamayacak ise sürenin dolmasından önce, süre aşımını gerekli kılan gerekçeler ve ek süre yükümlüye bildirilir.

4.4 Gümrük vergileri ile para cezalarının kesinleşmesi

Tebliğin 13. Maddesinde Gümrük vergileri ve para cezalarına ilişkin olarak tebliğ edilen kararlar;

a) İtiraz edilmemesi halinde, tebliğ edildiği tarihten itibaren Gümrük Kanununun 242. maddesinde belirtilen 15 günlük idari itiraz süresinin bitiminde,

b) Gümrük Kanununun 242. maddesi uyarınca idari itirazda bulunulması halinde, itirazın reddine ilişkin kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren bu karara karşı idari yargıya başvurma için 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda belirtilen sürenin bitiminde,

c) İdari itirazın reddedilmesi üzerine idari yargıya başvurulması halinde, nihai yargı kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren, söz konusu yargı kararına bir üst mahkeme nezdinde itiraz veya temyiz yoluna gidilmesi için gerekli olan otuz günlük süre içerisinde üst mahkemeye başvurulmaması halinde, söz konusu sürenin bitiminde,

ç) İdari yargı kararına karşı bir üst mahkeme nezdinde başvuru yapılmışsa başvuru üzerine verilen kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren kararın düzeltilmesi talebinde bulunulması için gerekli olan on beş günlük süre içerisinde kararın düzeltilmesi talebinde bulunulmaması halinde, söz konusu sürenin bitiminde,

d) Süresi içinde idari yargı kararının düzeltilmesi talebinde bulunulması halinde, idare lehine verilen kararın tebliğ edildiği tarihte,

kesinleşir.

Gümrük Kanununun 244.maddesi uyarınca başvuruda bulunulması ve uzlaşılması durumunda, gümrük vergileri ile para cezaları uzlaşılan tutarlar üzerinden kesinleşir.

Gümrük vergisi ve cezalarda uzlaşma yolu ise 27.08.2011 tarihli ve 20838 sayılı Resmi Gazetede Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği yayınlanmıştır. Ayrıca bu konuda 2011/43 nolu Gümrük sirküleri yayınlaşmıştır.

4.5 Uzlaşma

Hatırlanacağı üzere, 6111 Sayılı Kanunla, Gümrük Kanunu’nun mülga 244.maddesi 31.08.2011 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden düzenlenmiş ve bu madde ile gümrük idaresince alınan vergiler için de uzlaşma imkanından yararlanılabilmesinin yolu açılmıştır.Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği ile yukarıda bahsedilen düzenlemenin usul ve esasları hakkında bilgi verilmektedir.

a) Uzlaşmanın Kapsamı

Yönetmeliğe göre, beyan ile gümrük idaresince yapılan tespit sonucunda belirlenen veya gümrük idaresince tespit edilmesinden önce beyan sahibince bildirilen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacakları ile Kanunda ve ilgili diğer kanunlarda öngörülen cezaların tümü uzlaşma kapsamındadır.

Uzlaşmaya konu alacaklar hakkında, yükümlü veya ceza muhatabı tarafından, söz konusu eksiklik veya aykırılıkların;

  1. Kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten veya Kanun hükümlerini yanlış yorumlamaktan kaynaklandığı,
  2. İhtilaf konusu olayda yargı kararları ile idarenin görüş farklılığının olduğu, hususları ileri sürülerek uzlaşma talebinde bulunulabilir.

Yükümlü tarafından yapılan beyanın;

  1. İlgili gümrük idaresi tarafından kontrolü,
  2. İkinci muayeneye yetkili görevliler tarafından kontrolü,
  3. İkincil kontrol,
  4. Sonradan kontrol,

kapsamında denetlenmesi sonucu ek tahakkuku yapılarak yükümlüye tebliğ edilen gümrük vergi alacakları ile kesilen ve muhatabına tebliğ edilen para cezalarının tümü uzlaşma kapsamında olacaktır.

b) Uzlaşmaya Konu Olabilecek Alacaklar

Yönetmeliğin 1 No.lu ekinde yer alan;

 Gümrük Vergisi

  • İlave Gümrük Vergisi
  • Tek ve Maktu Vergi
  • Dampinge Karşı Vergi
  • Subvansiyona Karşı Telafi Edici Vergi
  • Katma Değer Vergisi
  • Özel Tüketim Vergisi
  • Ek Mali Yükümlülük
  • Toplu Konut Fonu
  • Tütün Fonu
  • Ek Fon
  • Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu
  • Çevre Katkı Payı
  • Telafi Edici Vergi(İhracat)
  • TRT Bandrol Ücreti(Ticari olmayan eşya için) gümrük vergileri  ile

2 No.lu ekinde yer alan;

  • 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda yer alan vergi kaybına neden olan işlemlere uygulanacak cezalar ile usulsüzlük cezaları
  • Bakanlar Kurulu kararıyla tahsil edilen ek mali yükümlülükleri yerine getirmeden ithalat, ihracat veya diğer dış ticaret işlemlerini gerçekleştirenlere verilen para cezaları
  • 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 51. maddesi gereğince mükelleflerin ithalde beyan ettikleri matrahla tahakkuk veya inceleme yapanların veyahut teftişe yetkili kılınanların buldukları matrahlar üzerinden hesaplanan vergi farkları hakkında uygulanan cezalar
  • 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 16.maddesi gereğince ithal edilecek mala ilişkin beyan üzerinden hesaplanan vergiler ile muayene ve denetleme sonucu hesaplanan vergiler arasındaki farklarda uygulanacak para cezaları

uzlaşmaya konu olabilecektir.

  • Uzlaşma talebi, yükümlüye tebliğ edilen alacakların tamamı için yapılabileceği gibi vergiler veya cezaların tür itibariyle bir kısmı için de yapılabilecektir.
  • Şartlı muafiyet rejimlerine ilişkin hükümlerin ihlali sonucunda doğan alacağın tahsilinin yükümlüye tebliğinden itibaren 15 gün içinde, alacağa konu para cezaları uzlaşmaya konu edilebilecektir.

c) Uzlaşmaya Konu Olamayacak Alacaklar

  • Gümrük vergilerinin matrahına giren, ancak aslı gümrük idarelerince takip ve tahsil edilmeyen vergi ve benzeri mali yükler uzlaşmaya konu edilemeyecektir.
  • Yukarıda belirtilen hüküm hariç olmak üzere aynı tür vergi veya cezanın bir kısmı için uzlaşma talebinde bulunulamayacaktır.
  • İlgili mevzuat uyarınca alacak tutarının kesin tahsilinin öngörülmediği ve teminata bağlandığı durumlar uzlaşmaya konu edilmeyecektir.
  • Alacağın 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 3. maddesinde yer alan kaçakçılık suçlarına ve kabahatlerine ilişkin olması halinde uzlaşma talebinde bulunulmayacaktır.

d) Başvurunun Yapılma Yeri ve Süresi

Yönetmelik kapsamına giren alacaklara ilişkin uzlaşma taleplerinin değerlendirilmesi için, Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü Uzlaşma Komisyonları ve Merkezi Uzlaşma Komisyonu kurulacaktır.

Faydalı olması dileğiyle...

Kaynaklar

_ Gümrük Genel Tebliği Tahsilat İşlemleri seri no :2

_4458 Sayılı Gümrük Kanun

_ 27.08.2011 tarihli ve 20838 sayılı Resmi Gazetede Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği

_7104 sayılı Kanunun 8.maddesiyle, 3065 sayılı Kanunun 29.maddesinin üçüncü fıkrası

21.09.2020

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

GÜNDEM