YAZARLARIMIZ
Yrd. Doç. Dr. Rafet Aktaş
Dumlupınar Üniversitesi
İktisadi İdari Bilimler Fakültesi
İşletme Bölümü Öğretim Üyesi
rafetaktas@gmail.com



ENFLASYON MUHASEBESİ UYGULAMASINDA ÖZELLİKLİ BİR HUSUS: SERMAYEYE İLAVE EDİLEN MALİYET ARTIŞ FONU

Tarih: 20/10/2005
  
ÖZET

Maliyet artış fonu uygulaması, kısmi enflasyondan korunma yöntemlerinden birisidir ve enflasyon muhasebesinin uygulanması ile birlikte yürürlükten kaldırılmıştır. Enflasyon muhasebesine ilişkin düzenlemelerde, özkaynak kalemlerinin düzeltilmesi sırasında sermayeye ilave edilen her çeşit değer artış fonu düzeltme kapsamına alınmamaktadır. Ancak sermayeye ilave edilen maliyet artış fonları ve gayrimenkul satış karları, düzeltmeye esas tutar olarak düzeltme işlemine tabi tutulmalıdır. Böylece özsermayenin daha gerçekçi  bir şekilde düzeltilmesi sağlanmış olacaktır.


Anahtar Sözcükler:
Enflasyon Muhasebesi, Maliyet Artış Fonu, Özkaynak, Sermaye


1-GİRİŞ


Maliyet artış fonu uygulaması, maddi  duran varlıklar ile  iştirak hisseleri satışı esnasında, enflasyon nedeni ile oluşan fiktif karların vergilendirilmesini önlemek amacı ile uygulanan, kısmi enflasyondan korunma yöntemlerinden birisidir ve enflasyon muhasebesinin uygulanması ile birlikte yürürlükten kaldırılmıştır.

Enflasyon Muhasebesi uygulamasında, gerek 5024 Sayılı “Vergi Usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu  ve  Kurumlar Vergisi Kanununda  Değişiklik  Yapılması Hakkında Kanun”, ve gerekse SPK (Seri: XI, No: 20) “Yüksek Enflasyon Dönemlerinde Mali Tabloların Düzeltilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”de  özkaynak kalemlerinin düzeltilmesi sırasında sermayeye ilave edilen her çeşit değer artış fonu düzeltme kapsamına alınmamıştır. Kanaatimize göre, sermayeye ilave edilen maliyet artış fonları ve gayrimenkul satış karları, düzeltmeye esas tutar olarak düzeltme işlemine tabi tutulmalıdır. Bu şekildeki bir uygulamayla özsermayenin daha gerçekçi bir şekilde düzeltilmesi sağlanmış olacaktır.



2-MALİYET ARTIŞ FONU UYGULAMASI


Bilindiği üzere kısmi enflasyondan korunma yöntemlerinden birisi de maliyet artış fonu uygulamasıydı. Bu uygulamayla, maddi  duran varlıklar ile iştirak hisseleri satışında enflasyon nedeni ile oluşan fiktif karların vergilendirilmesini önlemek amaçlanmaktaydı.

01.01.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3945 sayılı kanun ile, gayrimenkul ve iştirak hisselerinin yeniden değerleme oranları ile artırılmasına ilişkin düzenleme getirilmiş olup, bu düzenlemenin ne suretle uygulanacağı 49 seri nolu KVKGT’nde açıklanmıştır. Daha sonra 02.06.1995 tarihli resmi gazetede yayımlanan 4108 sayılı kanunla GVK’nun 38. maddesinde yapılan değişiklik ile amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerde maliyet bedeli artırımı kapsamına alınmıştır. GVK’nun 38. maddesinin son fıkrasında yapılan düzenlemelerle, mükelleflerin iktisap tarihinden itibaren en az iki tam yıl süreyle işletmelerinden kayıtlı bulunan** gayrimenkul, iştirak hisseleri ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerini elden çıkarmaları halinde, bu iktisadi kıymetlerin maliyet bedelleri, alış ayından başlanarak satıldığı ay hariç olmak üzere DİE toptan eşya fiyat endeksi artış oranları artırılarak kazancın tespitinde dikkate alınır. Bu yolla, enflasyon sebebi ile oluşan fiktif karların vergilendirilmemesi amaçlanmıştır (Örten ve Karapınar, 2001: 407-408).

Maliyet bedeli artırımı sonucunda, söz konusu kıymetlerin iktisap bedeli ile, artırılmış maliyet bedelleri arasındaki fark, maliyet artış fonunu oluşturmakta ve bu fon bilançonun pasifinde 524 Maliyet Artış Fonu hesabında izlenmektedir. SPK Seri XI, No:13 Tebliği’ne göre 549 Özel Fonlar hesabında da izlenebilmektedir. Maliyet artış fonunun vergilendirilmeden kullanımı sadece sermayeye ilave edilmesi durumunda mümkün olmaktadır. Kurumlar vergisi mükellefleri isterler ise bu fonu sermayeye ilave edebilmektedir (Örten ve Karapınar, 2001: 51).



3- ENFLASYON MUHASEBESİ UYGULAMASINDA ÖZSERMAYE     
    GRUBUNUN  DÜZELTİLMESİ

5024 Sayılı “Vergi Usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu  ve  Kurumlar Vergisi Kanununda  Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”, ile SPK (Seri: XI, No: 20) “Yüksek Enflasyon Dönemlerinde Mali Tabloların Düzeltilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” enflasyon muhasebesi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler içermektedir.

Öz sermaye kaleminin düzeltilmesi ile ilgili olarak 14. maddesinde;  “Öz sermaye kalemlerinin düzeltilmesinde; yeniden değerleme değer artış fonu gibi enflasyon nedeniyle işletmelerin oluşturmalarına izin verilen fonların sermayeye ilave edilmesi, ortakların öz sermayeye katkısı olarak dikkate alınmaz.
Bu tür fonlar sermayeden ve öz sermayeden indirilir. Yedek akçelerin ve birikmiş karların sermayeye ilave edilmesi ortaklar tarafından konulan sermaye olarak dikkate alınır. Bu madde uyarınca belirlenen ve daha önce sermayeye katılmış öz sermaye kalemlerinin düzeltilmesinde, sermaye artırımının tescil tarihi veya sermaye artırımına mahsuben ödenen tutarların tahsil tarihi esas alınır. Sermayeye ilave edilmiş olsun veya olmasın, emisyon primlerinin düzeltilmesinde ise tahsil tarihleri dikkate alınır” denilmektedir.

Ayrıca, “mali tabloların bu kısımdaki hükümler uyarınca düzenlenmeye başlandığı dönemin sonunda ve takip eden dönemlerde, bu Tebliğdeki hükümlere göre belirlenen öz sermaye kaleminin tüm unsurları, ikinci fıkrada belirtilen çerçevede oluştukları şekilde veya öz sermayedeki artış tarihleri esas alınmak suretiyle düzeltme işlemine tabi tutulur. Mali tablolarda öz sermaye kalemleri kayıtlı değerleri üzerinden gösterilir. Bunların düzeltilmesi sonucunda oluşan farklar, toplu halde “öz sermaye enflasyon düzeltmesi farkları” hesabında gösterilir” ifadesi de yer almaktadır. 

5024 sayılı kanunda ise, özsermaye grubunun düzeltilmesine ilişkin olarak,
2. Maddede “Kâr yedekleri, geçmiş yıl kârları ve net dönem kârının sermayeye ilave edilmesi dolayısıyla artırılan sermaye için; tescil tarihi” nin esas alınacağına dair hüküm yer almaktadır. Geçici madde no 25 de ise “Öz sermaye kalemlerinin düzeltilmesinde, 1.1.2004 tarihinden önce ayrılan yeniden değerleme değer artış fonu gibi fonlar öz sermayeden düşüleceği, bu ve benzeri fonların sermayeye ilavesi nedeniyle oluşan sermaye artışlarının sermaye artışı olarak dikkate alınmayacağı ve enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmayacağı” belirtilmektedir. Sermayeye ilave edilmemiş olan ve bu hesapta yer alan tutarlar enflasyon düzeltme hesabına aktarılarak iptal edilmektedir (Öztürk, Özer ve Şengül, 2004:126).

Özkaynaklar grubu içerisinde yer alan sermaye kaleminin düzeltilmesi esnasında; sermayenin nakdi olarak konulmasında tahsilat tutarı; sermayenin ayni sermaye olarak konulmasında sermaye olarak konulan varlığın emsal bedeli, yedek akçelerin ve geçmiş yıl karlarının sermayeye ilave edilmesi durumunda sermayeye ilave edilen tutarlar düzeltmeye tabi tutulmaktadır. Sermayeye ilave edilen değer artış fonları, iştiraklerin değer artış fonları düzeltme kapsamına alınmamaktadır(Akdoğan, 2004:293). 

Şayet sermaye artırımında bu kalemlerin tutarları yüksek meblağlarda oluşur ise, sermaye düzeltmesi neticesinde sermayenin tarihi değerinden düzeltilmiş değerinin daha az çıkma durumu söz konusu olabilmektedir. Bu gibi bir durumda Özsermaye enflasyon düzeltme farkı hesabı borçlandırılarak eksi şekilde sermaye azaltımına gidilmesi gerekmektedir.
[1]


4- MALİYET ARTIŞ FONUNUN SERMAYEYE İLAVE EDİLMESİ     
    DURUMU

Enflasyon muhasebesinin uygulanması ile yürürlükten kaldırılan uygulamalardan birisi de Maliyet Artış Fonu’dur. Ancak Maliyet Artış Fonu’nun sermaye artırımında kullanılması durumu enflasyon muhasebesindeki özellikli hususlardan birisini oluşturmaktadır.

Her ne kadar yasal düzenlemelerde bu fonun sermayeye ilave edilmesi durumunda enflasyon düzeltmesi esnasında dikkate alınmayacağı belirtilmekte ise de, literatürde  “sermayeye ilave edilen maliyet artış fonları ve gayrimenkul satış karları düzeltmeye esas tutar kapsamına alınmalı ve düzeltilmelidir” (Akdoğan, 2004:293) yönünde görüşler bulunmaktadır. Gayrimenkul satışı esnasında ortaya çıkan olumlu fark bir kar rakamıdır. Bu kar tutarı, dağıtılmayıp geçmiş yıl karları yahut yedekler içinde bir fon olarak da yer alabilmektedir. Ayrıca bu tutar sermayeye ilave edilebilecek nitelikteki bir tutarı ifade etmektedir. Bu bağlamda Maliyet Artış Fonu da aslında bir çeşit fona aktarma işlemidir. Dolayısı ile bu tutarında sermayeye ilave edilmiş olması durumunda, enflasyon düzeltmesi esnasında bu tutarın da düzeltilmesi gerekmektedir.

Gelir tablosunda kâr ve zarar olarak yer alan unsurlar ile ilgili olarak  SPK Seri: XI, 20 Nolu tebliğin 19. maddesinde; “Gayrimenkul satışı gibi, satışlar ve satışların maliyeti ile ilişkilendirilmeden, doğrudan gelir tablosuyla ilişkilendirilen parasal olmayan kalemler, satışa konu olan varlığın düzeltilmiş değeri ile satış bedelinin düzeltilmiş değeri arasındaki fark olarak yeniden hesaplanır. Bu kalemler ayrıca düzeltme işlemine tabi tutulmazlar” denilmektedir.  Bu bağlamda bu satış işlemi neticesinde oluşan karın maliyet artış fonuna aktarılması ve bu fonun daha sonra sermayeye ilave edilmesi söz konusu olduğunda, bu madde hükmünce düzeltme işlemi yapılmalı ve sermayeye ilave edilen tutar bu düzeltilmiş tutar olarak dikkate alınmalıdır.



5-ÖRNEK UYGULAMA

Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi bir işletmede, 31.10.1998 tarihinde kayıtlara 100.000 TL maliyet ile alınan bir Gayrimenkul, 31.06.2001 tarihinde 700.000 TL’ye satılmış ve satış esnasında 606.000 TL Maliyet Artış Fonu hesap edilmiştir. Satış tarihinde ilgili gayrimenkulün birikmiş amortisman tutarı da 6.000 TL’dir. Satışa ilişkin yevmiye kaydı şu şekilde oluşmaktadır.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

31 /06/01

 

 

 

 

100 KASA HESABI

 

 

700.000

 

 

 

 

 

 

 

 

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (-)

 

 

6.000

 

 

 

 

252 BİNALAR

 

100.000

 

 

 

 

 

 

 

 

 

524 MALİYET ARTIŞ FONU

 

606.000

 

Gayrimenkul satışı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Satış işlemi neticesinde hesap edilen 606.000 TL tutarındaki Maliyet Artış Fonu 2003 yılı sonunda sermayeye ilave edilmiştir. İlgili yevmiye kaydı şu şekilde oluşmaktadır.  

 

 

 

 

 

 

 

 

31/12/ 03

 

 

 

 

524 MALİYET ARTIŞ FONU

 

 

606.000

 

 

 

 

500 SERMAYE

 

606.000

 

Sermaye artırımı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                Belirtildiği üzere bir fona aktarım işlemi olan maliyet artış fonu, özünde geyrimenkul satış karı tutarını ifade etmektedir. Uygulamaya konu işletmenin düzeltmeye esas 2003 yılı bilançosunda yer alan özkaynak kalemlerinin tutarları ile  sermaye ve diğer öz kaynak kalemlerinin türleri ve tutarları oluşum / tescil tarihleri ile birlikte şu şekildedir. 

 

2003 YILI BİLANÇOSUNDA YER ALAN

Tarihi Değer

ÖZKAYNAKLAR

3,238,000

 

 

 

500

SERMAYE

2,286,000

522

MDV.YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞ FONU

250,000

523

İŞTİRAKLER YEN.DEĞ.DEĞER ARTIŞ FONU

147,000

540

YASAL YEDEKLER

250,000

542

OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER

10,000

570

GEÇMİŞ YIL KARLARI

220,000

590

DÖNEM NET KARI

75,000

 

SERMAYE

 KURULUŞ-NAKİT

250,000

SERMAYE

 1993 YILI KARINDAN AYRILAN OLAĞANÜSTÜ YEDEK

350,000

SERMAYE

MDV YEN.DEĞ.ARTIŞ FONU

200,000

SERMAYE

 1998 YILI KARINDAN AYRILAN OLAĞANÜSTÜ YEDEK

350,000

SERMAYE

İŞTİRAKLER YENİDEN DEĞ.ARTIŞ FONU

150,000

SERMAYE

MALİYET ARTIŞ FONUNDAN

606,000

SERMAYE

1999 KARINDAN İLAVE

160,000

SERMAYE

2000 KARINDAN İLAVE

100,000

SERMAYE

2001 KARINDAN İLAVE

120,000

TOPLAM

 

2.286.000

 

YASAL YEDEKLER

 1998 KARINDAN 

20,000

YASAL YEDEKLER

 1999 KARINDAN 

70,000

YASAL YEDEKLER

 2000 KARINDAN

110,000

YASAL YEDEKLER

 2001 KARINDAN

50,000

TOPLAM

 

250,000

 

OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER

 2001 KARINDAN İLAVE

10,000

TOPLAM

 

10,000

 

GEÇMİŞ YIL KARLARI

2002 KARINDAN

220,000

TOPLAM

 

220,000

 
Enflasyon muhasebesi uygulamasında, işletmenin 2003 yılı bilançosunda yer alan kalemlerin düzeltme işlemlerinin yapılması gerekmektedir. Burada özellikli husus, sermaye artırımı içerisinde yer alan Maliyet Artış Fonu’nun ayrıca hesaplanması ve enflasyona göre düzeltilmiş tutarının sermaye artırımında yer almasının sağlanmasıdır. Bunun için öncelikle satışa konu olan binanın maliyet bedeli ve satış bedelinin satış tarihine göre düzeltilerek bu tarihte oluşan kar zararının tespit edilmesi gerekir. Sonrasında ise satış tarihinde yeniden hesap edilen kar zararın düzeltmeye esas olan 31.12.2003 tarihine taşınarak, bulunan bu tutarın sermaye artırımına esas tutar olarak hesaplara dahil edilmesi gerekecektir.

Bu işlemler sırası ile şu şekilde yapılır;

 Ø      Gayrimenkul kullanım süresinin tespiti;

Kullanım süresi satış tarihi ile alım tarihi arasında geçen süreden oluşmaktadır. Örneğimizde 31/10/1998 tarihinde satın alınan gayrimenkul, satış tarihi olan 31/06/2001 tarihine kadar yaklaşık 32 ay süre ile kullanılmıştır.  

 Ø      Maliyet bedelinin satış tarihindeki değerinin belirlenmesi;

Maliyet bedeli üzerinden elde tutulan gayrimenkulun satış tarihine göre maliyet bedelinin tespiti için  (Satış Tarihi  Endeksi / Alış Tarihi Endeksi)  oranı ile düzeltme katsayısı hesaplanır ve bu düzeltme katsayısı ile maliyet bedeli çarpılarak satış tarihindeki değeri tespit edilir. İlgili hesaplama şu şekilde yapılır; 

 

(3,795.600 / 1,146.800) = 3.3097

[100.000 x 3.3097]  =330.970

 

 Ø      Maliyet bedelinin satış tarihindeki tutarının tespitinden sonra yine satış tarihindeki değeri ile birikmiş amortismanların tutarının da tespiti gerekmektedir. %2 amortisman oranı üzerinden hesap edilen gayrimenkul amortismanı ekonomik ömrünün yeniden hesap edilmesi sureti ile satış tarihindeki tutarının tespiti şu şekilde yapılır; 

 

Düzeltilmiş Amortisman =  [( Düzeltilmiş Maliyet /Toplam Süre) x Kullanım Süresi]

17.652      =  [     (330.970                /     600  ay  )   x        32 ay

 

 

Ø      Satış tarihi itibari ile ilgili gayrimenkulun net değeri; düzeltilmiş maliyet bedeli ile yeniden hesap edilmiş birikmiş amortisman tutarı arasındaki fark 330.970 TL – 17.652 TL = 313.318 TL olur. 

Ø      Satış tarihindeki Kar Zarar ise, satış fiyatı ile gayrimenkulun satış tarihindeki net değeri arasındaki  farktan oluşur. Bu tutarda 700.000 TL – 313.318 TL = 386.682 TL’dir. 

Ø      Son olarak satış tarihi itibari ile belirlenmiş olan Maliyet Artış Fonuna alınan kar zarar tutarının [Dönem Sonu Endeksi / Satış Tarihi Endeksi] ile dönem sonuna taşınması gerekmektedir. Dönem sonu endeksi 7,382.1 ve satış tarihi endeksi 3,795.6 olarak belirlendiğinde, düzeltme katsayısı 1.9449 olur. Düzeltilmiş Maliyet Artış Fonu tutarı ise 386.682 TL x 1.9449 = 752.058 TL olarak hesap edilir. 

Hesap edilen bu tutar sermayeye ilave edilmiş Maliyet Artış Fonunun  düzeltilmiş değeri olarak dikkate alınır. Diğer sermaye artırımları ise oluşum tarihleri ve tescil tarihleri dikkate alınarak belirlenen ilgili endeksler ile düzeltme işlemine tabi tutularak sermayenin düzeltilmiş değeri tespit edilir. Burada yine dönem karının sermayeye ilave edilmesi durumunda, kanaatimizce tescil tarihinden ziyade oluşum tarihlerinin esas alınması gerekmektedir. Dolayısıyla örneğe ilişkin olarak dönem karlarının oluşum tarihleri itibariyle düzeltme işlemi yapılmıştır.Bu hesaplamaların oluşumu bir tablo halinde aşağıdaki gibidir ; 

SERMAYE

TUTAR

TARİH

DÜZELTME KATSAYISI

DÜZELTİLMİŞ TUTAR

DÜZELTME FARKI

 KURULUŞ-NAKİT

250,000

21/05/1993

164.6413

41,160,325

40,910,325

 1993 YILI KARINDAN AYRILAN OLAĞANÜSTÜ YEDEK

350,000

31/12/1993

125.5645

43,947,575

43,597,575

MDV YEN.DEĞ.ARTIŞ FONU

200,000

20/04/1997

0

0

0

 1998 YILI KARINDAN AYRILAN OLAĞANÜSTÜ YEDEK

350,000

31/12/1998

6.0753

2,126,355

 

1,776,355

İŞTİRAKLER YENİDEN DEĞ.ARTIŞ FONU

150,000

01/10/2003

0

0

0

MALİYET ARTIŞ FONUNDAN

606,000

31/06/2001

 

752,058

146,058

1999 KARINDAN İLAVE

160,000

31/12/1999

3.7293

596,688

436,688

2000 KARINDAN İLAVE

100,000

31/12/2000

2.8112

281,120

181,120

2001 KARINDAN İLAVE

120,000

31/12/2001

1.4908

178,896

58,896

 TOPLAM

2,286,000

 

 

89,043,017

87,107,017

  

YASAL YEDEKLER

TUTAR

TARİH

DÜZELTME KATSAYISI

DÜZELTİLMİŞ TUTAR

DÜZELTME FARKI

 1998 KARINDAN 

20,000

31/12/1998

6.0753

121,506

101,506

 1999 KARINDAN 

70,000

31/12/1999

3.7293

261,051

191,051

 2000 KARINDAN

110,000

31/12/2000

2.8112

309,232

199,232

 2001 KARINDAN

50,000

31/12/2001

1.4908

74,540

24,540

 TOPLAM

250,000

 

 

766,329

516,329

  

GEÇMİŞ YIL KARLARI

TUTAR

TARİH

DÜZELTME KATSAYISI

DÜZELTİLMİŞ TUTAR

DÜZELTME FARKI

 

 

 

 

 

 

2002 KARINDAN

220,000

31/12/2002

1.1394

250,668

30,668

 TOPLAM

220,000

 

 

250,668

30,668

 

 

DÜZELTME FARKLARI GENEL TOPLAMI

87,658,922

OLAĞANSÜTÜ YEDEKLER

TUTAR

TARİH

DÜZELTME KATSAYISI

DÜZELTİLMİŞ TUTAR

DÜZELTME FARKI

 2001 KARINDAN İLAVE

10,000

31/12/2001

1.4908

14,908

4,908

 TOPLAM

10,000

 

 

14,908

4,908

 
Tüm bu hesaplamalardan sonra, enflasyona göre düzeltilmiş bulunan bilançonun özkaynak grubu aşağıdaki gibi oluşur.
 

ÖZKAYNAKLAR

Tarihi

 

Düzeltilmiş

 

3,238,000

 

22,992,402

500

SERMAYE

2,286,000

 

2,286,000

522

MDV.YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞ FONU

250,000

 

0

523

İŞTİRAKLER YEN.DEĞ.DEĞER ARTIŞ FONU

147,000

 

0

540

YASAL YEDEKLER

250,000

 

250,000

542

OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER

10,000

 

10,000

570

GEÇMİŞ YIL KARLARI

220,000

 

220,000

590

DÖNEM NET KARI

75,000

 

87,500 [2]

502

ÖZSERMAYE ENFLASYON DÜZELTME FARKLARI

 

 

87,658,922

580

GEÇMİŞ YIL KAR ZARARI

 

 

(67,520,000) [3]

 

6- SONUÇ


Maliyet Artış Fonunun vergilendirilmeden kullanımı sadece bu fonun sermayeye ilave edilmesi durumunda söz konusu olmaktadır. Dolayısı ile bir çok işletme bu vergi avantajından yararlanmak ve sermaye yapılarını güçlendirmek için bu fonu sermayeye ilave etmektedir.

Sermayeye ilave edilen bu fonun özünde, enflasyon düzeltmesi esnasında satışlar ve satışların maliyeti ile ilişkilendirilmeden, doğrudan gelir tablosuyla ilişkilendirilen gayrimenkul satış karının yer aldığı düşünüldüğünde, bu fonun da düzeltme işlemine tabi tutulması ve sermaye artırımında düzeltilmiş tutarı ile “özsermaye enflasyon düzeltme farkı hesabı” içinde yer alması gerekmektedir.

Çünkü, gayimenkul satışı esnasında ortaya çıkan bu kar, şayet Maliyet Artış Fonuna aktarılmazsa dönem karına ilave bir unsur olarak dönem karı içerisinde yer alır. Gayrimenkul satış karını içinde barındıran dönem karının sermayeye ilave edilmiş olması durumunda, bu gayrimenkul satış karı düzeltilerek öz sermaye enflasyon düzeltme farkları içerisine alınır
.

Gayrimenkul satış karının dönem karına aktarılmadan fon hesabında izlenmesi durumunda, bu tutarın gerçekte bir kar olduğu unutulmamalıdır. Maliyet Artış Fonu  özü itibari ile dönem karına gidecek bir karın bilançoda bekletilmesidir ve dolaysıyla sermayeye ilave edilmesi durumunda düzeltilmesi gerekmektedir. Bu şekildeki bir uygulama öz sermayenin daha gerçekçi bir şekilde düzeltilmiş tutarının tespitine imkan sağlayacaktır.


KAYNAKÇA


AKDOĞAN Nalan, (2004) Enflasyon Muhasebesi Kuramsal Yaklaşımlar ve
Türkiye Uygulaması, 2.Baskı, Gazi Kitabevi, Ankara.

ÖRTEN Remzi, KARAPINAR Aydın, (2003) Enflasyon Muhasebesi, Gazi Kitabevi, Ankara.

ÖRTEN Remzi, KARAPINAR Aydın, (2001) Dönem Sonu Muhasebe
Uygulamaları, Gazi Kitabevi, Ankara.

ÖZTÜRK Bünyamin, ÖZER Mustafa, ŞENGÜL A.Taner, (2004) Vergi
Kanunlarına Göre Enflasyon Muhasebesi, Pusula Denetim Ltd.Şti, Mart.

PEKDEMİR Recep, SELVİ Yakup, (2004) ASMMO, Örneklerle Enflasyon
Düzeltimi Muhasebesi, Lebib Yalkın Yayınları, Ocak.


DİĞER KAYNAKLAR
1.
5024 Sayılı Vergi Usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu  ve  Kurumlar Vergisi Kanununda  Değişiklik  Yapılması Hakkında Kanun 

2. 328 Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği  

3. SPK (Seri: XI, No: 20) “Yüksek Enflasyon Dönemlerinde Mali Tabloların Düzeltilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”


 

** MAF’nun uygulanmasında uyulması gereken usul ve esaslar hakkında ayırntılı bilgi için bknz, Remzi Örten, Aydın Karapınar, Dönem Sonu Muhasebe Uygulamaları, Gazi Kitabevi, Ankara 2001, s. 407-408.

[1] Ayrıntılı bilgi için bknz, Nalan AKDOĞAN, Enflasyon Muhasebesi Kuramsal Yaklaşımlar ve Türkiye Uygulaması, 2.Baskı, Gazi Kitabevi, Ankara, 2004, s.400.

[2] Enflasyona göre düzeltilmiş gelir tablosunda yer alan tutar olarak varsayılmıştır.

[3] Enflasyona göre düzeltilmiş bilançonun aktifi ile düzeltilmiş pasifi arasındaki fark olarak varsayılmıştır.


NOT: Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi'nde yayınlanmıştır. Yıl:2004, No:2, Ankara, sayfa 173-183.  

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır .)
 
 

GÜNDEM