Özlem PEKDURANER
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
ozlempekduraner@windowslive.com
DÖNEMSONU İŞLEMLERİNDE DİKKAT
EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Tarih: 06.01.2010
Dönem sonu işlemleri ile işletmeye kayıtlı mevcutlar, alacaklar, borçlar tespit
edilir. İşletmelerin bir yıllık faaliyeti sonucunda ortaya çıkan durum,
yapılan envanter ve değerleme işlemleri ile finansal tablolara yansır. Finansal
tablolar, finansal tablo kullanıcılarına işletmenin finansal durumu ve
faaliyet sonuçları hakkında bilgi verir. Finansal tabloda yer alan bilgilerin
gerçeği yansıtması için dönem sonu işlemlerine gereken özen gösterilmelidir.
İşletmenin kârlılık durumunun gerçeği yansıtması, envanter işlemlerinin doğru
yapılması ile mümkündür. Envanter işlemlerinin doğru yapılmaması, finansal
tablo kullanıcıları olan ortakların, yöneticilerin ve yatırımcıların yanlış
kararlar almalarına neden olabilir.
VUK’ un
186. maddesinde “Envanter çıkarmak, bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve
borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve
müfredatlı olarak tespit etmektir.” şeklinde tanımlanmıştır. Muhasebe dışı ve
muhasebe içi envanter işlemleri gereken özen gösterilerek ve doğru bir şekilde
yapılmalıdır. Muhasebe dışı envanterden kasıt, sayım ve değerleme işlemleri,
muhasebe içi envanterden kasıt kayıt işlemleridir. Muhasebe dışı envanter ile
muhasebe içi envanter işlemleri arasında uyum olmalıdır. Yani kaydi değer ile
fiili değer arasında fark olmamalıdır. Arada fark çıkması halinde fiili değerler
dikkate alınarak gerekli düzeltme yapılmalıdır.
Envanter
işlemlerinden genelde sadece stok sayımı anlaşılır. Bu bizi, eksik ve hatalı
sonuçlara götürür. İşletmede mevcut tüm varlıkların değerlemeye tabi tutularak,
bilanço günündeki gerçek rakamları ile gösterilmesi esastır.
Dönem sonu işlemlerinde aşağıdaki
hususlara dikkat edilmelidir:
- Kasa sayımı yapılmalı, noksanlık veya fazlalığın
olması halinde nedeni araştırılmalı ve kayıtlara alınmalıdır.
Kasada bulunan para miktarının işletmenin
büyüklüğüne ve iş hacmine uygun miktarda bulunması makuldür.
- VUK’ a göre değerleme işlemleri yapılmalı
- Stok sayımında noksanlık veya fazlalığın olması
halinde nedeni araştırılmalıdır
- Stok sayımı ve değerlemenin yapılmasından sonra
satılan malın maliyeti tespit edilerek, kayıtlara alınmalı
STMM = Ticari Mallar Hesabının Borç Bakiyesi –
Dönem Sonu Stok
- Banka işlemleri eksiksiz ve doğru olarak kayıt
altına alınmalı, banka ekstreleri ile uyumlu olmalı
Bankada yabancı para mevcutsa değerleme
işleminin yapılması ve ortaya çıkan kur farkları ilgili hesaplara aktarılmalı
- Alıcılar ve satıcılarla mutabakat sağlanmalı
- Alınan ve verilen avanslarla ilgili mutabakat
sağlanmalı
- Alınan- verilen çekler, alınan- verilen senetlerin
mutabakatı yapılmalı
- Şüpheli ve değersiz alacaklar belirlenmeli
- Alacak ve borçlarda reeskont işlemleri
uygulanmalı
- Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin doğru
hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilmeli
- Yıl içinde alınan binek otomobilleri için kıst
amortisman uygulanıp uygulanmadığına dikkat edilmeli
- Aralık ayında devreden KDV var ise, kayıtlardaki
devreden KDV tutarı ile aralık ayı beyannamesindeki KDV tutarı aynı olmalı
- KDV tahakkuk kaydı yapılmalı
- Dönem içinde 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar
hesabının borcuna yazılan tutar 371 Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer
Yükümlülükleri hesabının borcuna aktarılır. Bu tutar, kurumlar vergisi tutarını
aşamaz.
-
İşletmenin ödemekle yükümlü olduğu vergi ve
fonların (360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı-361 Ödenecek Sosyal Güvenlik
Kesintileri) vadesinin geçmiş olması ya da işletmenin vergilerini
ödemekte güçlük çekmesi halinde vergi borçları 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya
Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler hesabına aktarılmalı
- Gelecek aylarda ödemesi yapılacak ve belgeye
dayalı giderler 381 Gider Tahakkukları hesabı ile ilişkilendirilmeli
Aralık ayına ait olup da, ödemesi Ocak ayında
olan bir elektrik ya da su faturasının Aralık ayında gelmesi halinde Aralık
ayında ilgili gider hesabına yazılarak 381 hesap ile ilişkilendirilir.
- Maliyet hesapları gelir tablosu hesaplarına
aktarılmalı
- Gelir tablosu hesaplarının kapatılması
İşletmenin geleceği ile ilgili doğru kararlar
alınabilmesi için güvenilir, anlaşılabilir, ihtiyaca uygun, tarafsız finansal
tabloların hazırlanması gerekir. Bunun için temel adımlar olan belgelerin
kayıtlara doğru bir şekilde aktarılmasının, envanter ve değerleme işlemlerinin
doğru bir şekilde yapılması gerekir. Dönem içi işlemlerinin hatasız yapılması
neticesinde doğru finansal tablolara ulaşılabilir.
Kaynak:
www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya
elektronik ortamda kaynak
göstermeden yayınlanamaz.
Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal
işlem yapılacaktır .)
SGK İşveren Primleri Daire Başkanlığı Şub Müdürü Eyüp Sabri Demirci
