04 Haziran 2008 Çarşamba günü TBMM kabul edilen ve 06.06.2008 tarih 26898 sayılı resmi gazete ile yayınlanan 5766 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile pek çok tartışmalı konuyu içeren düzenleme yapıldı.

Tartışmalı konulardan biride halk arasında fiş parası veya vergi iadesi olarak bilinen ve teşvik uygulanan illerde işçilere ödenmeyen asgari geçim indirimi konusu idi. Yapılan düzenleme ile teşvikli illerde çalışanların alması gereken, asgari geçim indiriminin (yani fiş parası) alınmamasına yol açan kanunî düzenlemedeki sorunlar giderildi.

Asgari geçim indirimi uygulaması doğrudan çalışana, 5084 sayılı kanunla sağlanan terkin uygulaması da doğrudan işverene fayda sağlayan bir uygulama olarak yürürlüğe girmişti.

Bu nedenle teşvikli bölgelerde bulunan işyerlerinde ücretlerin vergilemesinde öncelik asgari geçim indirimine verilirse, işverenin teşvik kapsamında elde edeceği avantaj azalıyor, hatta bazı durumlarda tamamen ortadan kalkıyordu. Öncelik Teşvik Kanununa verilir ise çalışanlar asgari geçim indiriminden faydalanamıyordu. Yani ayda 45 ile 60 YTL'lik 'vergi iade-fiş parası' alamıyorlardı. Bu problem, 06.06.2008 tarih 26898 sayılı resmi gazete ile yayınlanan 5766 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanununda yapılan düzenleme ile ortadan kaldırıldı.

Çıkartılan yasanın 8.Maddesinden sonra gelen Geçici Madde 73 aşağıdaki gibidir.

“GEÇİCİ MADDE 73- (1) 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında gelir vergisi stopajı teşviki uygulanan ücretlerin vergilendirilmesinde, öncelikle Kanunun 32 nci maddesinde yer alan asgari geçim indirimi dikkate alınır”

Geçici 73 Maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen bir madde hükmü ile Teşvik Kanunu kapsamında Gelir Vergisi stopaj teşviki uygulanan ücretlerin vergilendirilmesinde, öncelikle asgari geçim indiriminin dikkate alınması hükme bağlandı.

Buna göre, teşvik kapsamında bulunan illerde çalışan ücretlilerin vergilendirilmesinde önce asgari geçim indirimi uygulanacak sonra kalan tutara 5084 sayılı kanun hükümlerine göre terkin işlemi yapılacaktır.

Burada asıl sıkıntı yasanın yürürlük tarihinin 01.01.2008 olarak düzenlenmesidir. Çünkü teşvikli ilerde asgari geçim indirimi uygulamasında önceliği 5084 sayılı yasaya veren işyerlerinde Ocak/Şubat/Mart/Nisan aylarına ait verilen muhtasar beyannamelerin düzeltilmesi gerekecektir.

Yapılan düzenleme ile işverenlere aşağıda belirtilen ek yükler getirilecektir.

— Stopaj teşviki büyük ölçüde kaldırılmıştır.

— Yapılan düzenleme nedeni ile geriye dönük düzeltme beyannameleri verilecektir. Bu ise işverenleri usulsüzlük cezaları ile karşı karşıya kalacaklardır.

— Vergiyi eksik tahakkuk ettirmelerinden dolayı da gecikme faizi ile karşılaşacaklardır.

Çıkartılan yasa ile işçilerin asgari geçim indirimi mağduriyeti (fiş parası-vergi iadesi mağduriyeti) giderilmiştir. Bu anlamda çıkartılan yasa olumludur. Ancak istihdamı teşvik için çıkartılan bir yasanın, stopaj teşviki maddesini kaldırılması ve yürürlük tarihinin 01.01.2008 olarak kabul edilmesinin işverenlere getireceği ilave yükler anlamında olumsuzdur.

Bu konu ile ilgili kişisel görüşümüz ise her iki tarafında (işçinin de-işverenin de) mağdur edilmediği, yani önce 5084 teşvik indiriminin uygulandığı, sonra asgari geçim indirimin düşüldüğü, çıkan sonucun kamu tarafından karşılandığı bir sistem ile çözülmesinin en akılcı çözüm olduğu kanısındayım. Bu şekilde hem istihdamın üzerindeki vergi yükü artırılmamış olacak hem de işçilere asgari geçim indirimleri tam olarak ödenebilecektir.