RSS | Sitene Ekle | Giriş Sayfam Yap | Sık Kullanılanlara Ekle | Asgari Ücret 2014 | 2014 Asgari Geçim İndirimi | Reklam | Bize Ulaşın    


SMMM Özgür Erdursun
Kısmi Süreli Çalışan Öğrenciler Dikkat!
(02.10.2014)
Kuyumculuk Muhasebesi ve İşlemleri

MUHASEBECİLERE VE MALİ MÜŞAVİRLERE ÖZEL İNTERNET SİTESİ DETAYLAR İÇİN TIKLAYINIZ

ÜCRETSİZ ÜYELİK

Ücretsiz üye olun,
güncel bilgiler e-posta adresinize gelsin.

 
E-Posta Adresiniz:

EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

Asgari Ücret 2014
Asgari Geçim İndirimi 2014
Basından Yazılar
E-Kitaplar
İstirahatli / Raporlu İşçinin Bildirimi
Fazla Mesai Ücreti Hesaplama
Kıdem Tazminatı Fonu
Pratik Bilgiler 2014
Güncel Mevzuat
Soru-Cevap
Tek Düzen Hesap
    Planı
Vergi Takvimi 2014
Videolu Soru-Cevap
    (Yeni)
Yazarlarımız

 SON YAZILAR
  Kısmi Süreli Çalışan Öğrenciler Dikkat!

  Kayıtlı Elektronik Posta (Kep) Almayanlar Dikkat, 10.000-250.000.-Tl Arası Ceza İle Karşılaşabilirsiniz!

  Askerlik Borçlanması Yaparsam Erken Emekliliğe Bir Faydası Olur Mu?

  Bayramda Gelen Gurbetçilere Türkiye'de KDV İadesi Yapılacak

  İhale Konusu İşler İle Özel Nitelikteki İnşaat İşlerine Ait Eksik İşçilik Borcu Peşin veya Taksitle Ödenebilecektir

  Kayıt Dışılığı Önleme Başka ‘Torbaya’

  Sermaye Şirketlerinde Borca Batış Riskinin Giderilmesi ve Vergi Sorunu

  Örneklerle Af Kapsamında GSS Gelir Testi Rehberi

  Yurt Dışında Çalışan Erken Emekli Olacak

  Sigortasız Dönemler Borçlanılabilir Mi?

  Tasfiyeye Giren Kurumlarda Geçici Vergi

  Torba Yasa İçin Vergi Dairelerine ve SGK Kurumuna Müracaat Prosedürleri

  Binlerce Firma, Kasa Mevcudu ve Ortaklardan Alacaklar Tutarlarını Düzeltmek İçin Torba Yasadan Neden Yararlanamıyor?

  Vergi İncelemeleri ve Eleştiriler


YAZARLARIMIZ
Erkan AKTÜRK
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir





Özürlü Emekliliği Hakkında Bilinmesi Gereken Hususlar

Tarih: 23.12.2010
Değerli okurlarım, daha önce de ele aldığım bir konuyu yine detaylı olarak ele alarak uygulamada karşılaşılan sorunlara çözüm aramaya çalışacağız.

Resmi rakamlara göre ülkemizde yaklaşık olarak genel nüfusa oranla % 12 engelli bulunmaktadır. Bir çok ülkenin genel nüfusundan daha çok engelli nüfusuna sahibiz. Bu yazımızda özürlü vatandaşlarımızın sosyal güvenlik sorunlarından emekli olabilme durumlarını irdeleyeceğiz. 

Kimlere Engelli Denir?

01.07.2005 tarihli 5378 sayılı kanun’un 3. maddesinde “Özürlü: Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişiyi,” olarak tanımlanmıştır.

ÖZÜRLÜLÜK-MALULLÜK EMEKLİLİĞİ FARKI:

Toplumumuzda en çok yanlış anlaşılan bir durumdur özürlülük ve malullük emekliliği.

Doğuştan özürlü olanlar, ilk kez sigortalı olmadan önce malul sayılmasını gerektirecek derecede en az % 60 ve fazlası özürlü olanlar veya ilk kez sigortalı olduktan sonra çalışma gücünde % 60’tan az özürlü olanlar MALULEN emekli olamazlar. Bu durumda olanlar için bu yazımızın konusu olan engelli emekliliğinden faydalanabileceklerdir.

Bilgi olunması açısından kısaca malulen emekliliğin şartları şunlardır.

a)      Çalışma gücünü en az % 60 oranında kaybetmiş olmak,

b)      en az 10 yıldan beri sigortalı olmak(başkasının bakımına muhtaç ise; sadece 1800 gün prim bildirilmiş olması şartı aranacaktır)

c)      en az 1800 gün prim bildirilmiş olmak şartları aranmaktadır. 

Sosyal Güvenlik Sistemimizde Özürlülere İlişkin Yapılan Yasal Değişiklikler 

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 60. maddesinin yaşlılık aylığı bağlanması ile ilgili hükümleri içeren maddesinden engelli aylığı bağlanabilmesi için başlıca üç şart aranmıştır

a) en az 15 yıldan beri sigortalı olmak,

b) en az 3600 gün prim ödenmiş olmak,

c) 193 sayılı gelir vergisi kanunu kapsamında vergi indiriminden faydalanmak, 

506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 60. Maddesinden Yapılan Değişiklikler

29.07.2003 tarihinde TBMM’de kabul edilen ve 06.08.2003 tarihinde resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4958 sayılı kanun’un 32. maddesi ile 506 sayılı kanunun 60. maddesinin özürlülere ilişkin yaşlılık aylığı bağlanması ile ilgili hükümler değiştirilmiştir.

Sosyal sigortalar kurumu 08.08.2003 tarihinde yayınladığı 12-126 EK genelge ile tahsis mevzuatında yapılan değişiklikleri düzenlemiştir.

06.08.2003 tarihi vergi indiriminden faydalanan özürlülerin emekliliğinden yeni bir sayfa açmıştır. Bu tarihten önce sigortalı olanlar için sigortalılık süresi ve prim gün sayısından kademeli bir artışa geçerken bu tarihten sonra da ilk kez sigortalı olanlar için yaşlılık aylığından yararlanabilmeleri için tamamlamaları gereken sigortalılık süresi ve prim gün sayısı belirlenmiştir. 

06.08.2003 Tarihinden Önce Sigortalı Olan Özürlüler Hangi Şartlara Tabidirler?

Bu tarihten önce malul sayılmayı gerektirecek derecede sigortalı olmadan önce özürlü olanlar yaşları ne olursa olsun en az 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartlarına tabidirler.4958 sayılı kanun ile de bu şartlardan bir değişiklik yapılmamıştır.

4958 sayılı kanun ile bu tarihten önce sigortalı olup ve vergi indiriminden faydalananlar için aşağıdaki gibi kademeli bir düzenleme yapılmıştır

Rapor oranı ve derecesi

Sigortalılık Başlangıcı

I. Derece
(Yüzde 80 +)

II. Derece
(Yüzde 60-79)

III. Derece
(Yüzde 40-59)

05.08.1991 ve daha önce

15 yıl- 3600 gün

15 yıl- 3600 gün

15 yıl- 3600 gün

06.08.1991-05.08.1994 arasında

15 yıl- 3600 gün

15 yıl, 8 ay-3680 gün

16 yıl, 3760 gün

06.08.1994-05.08.1997 arasında

15 yıl- 3600 gün

16 yıl, 4 ay-3760 gün

17 yıl, 3920 gün

06.08.1997-05.08.2000 arasında

15 yıl- 3600 gün

17 yıl, 3840 gün

18 yıl, 4080 gün

06.08.2000-05.08.2003 arasında

15 yıl- 3600 gün

17 yıl, 8 ay-3920

19 yıl, 4240 gün

05.08.2003-den sonra

15 yıl- 3600 gün

18 yıl-4000 gün

20 yıl-4400 gün

Tablodan da anlaşılacağı üzere 05.08.1991 tarihinden önce sigortalı olup vergi indiriminden yararlanan sigortalılar yaşları ne olursa olsun rapor oranları en az % 40 ve üzeri olanlar en az 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 günü tamamlamaları şartları ile emekli olabilirler. 05.08.1991- tarihi ile 05.08.2003 den sonra ilk kez sigortalı olan özürlü vatandaşlarımız yukarıdaki tabloya bakarak tabi oldukları şartları bulabilirler

5510 Sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu İle Yapılan Düzenlemeler

Bu kanunun yürürlüğe girmeden önce sigortalı olanlar yukarıdaki tablodan belirlenen şartlara tabidirler. Sosyal güvenlik sistemimizin bir çok alanında değişiklik getiren 5510 sayılı kanun ile özürlü vatandaşlarımız da paylarına düşeni aldılar. Özürlü vatandaşlarımız, sosyal güvenlik reformu ile iyileştirici düzenlemeler beklerken aksine bu yasa ile emeklilik şartları daha da zorlaştırılmıştır.

Yukarıdaki tabloda kademeli sigortalılık süresi ve prim gün sayısı 05.08.2003 tarihinden sonra girişliler için sabitlenirken 5510 sayılı yasa ile yeni bir kademeli sistem getirilmiştir. Tablonun son satırında yer alan 05.08.2003 den sonra tarihi 05.08.2003 ile 30.09.2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olanları kapsayacaktır.

5510 sayılı kanun ile aşağıda tablo olarak düzenlediğimiz kademeli bir sisteme geçilmiştir.

Bu yeni kademeli sigortalılık süresi ve prim gün sayısı artışı 01.10.2010 tarihinden itibaren  ilk kez sigortalı olanları bağlamaktadır.

01.10.2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olan özürlülerin yaşlılık aylığı bağlanmasında aşağıda tabloda verdiğimiz prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartları aranacaktır. 

SİGORTALILIK SÜRESİNİN BAŞLANGICI

ÇALIŞMA GÜCÜNDEKİ KAYIP ORANI

%50-59

%40-49

Sigortalılık Süresi

Gün Sayısı

Sigortalılık Süresi

Gün Sayısı

01.10.2008 – 31.12.2008

16

3700

18

4100

01.01.2009-31.12.2009

16

3800

18

4200

01.01.2010-31.12.2010

16

3900

18

4300

01.01.2011-31.12.2011

16

4000

18

4400

01.01.2012-31.12.2012

16

4100

18

4500

01.01.2013-31.12.2013

16

4200

18

4600

01.01.2014-31.12.2014

16

4300

18

4680

01.01.2015’den sonra

16

4320

18

4680

Çalışma gücündeki kayıp oranı % 60 ve yukarısı olanlar bu yeni düzenlemeden sadece prim gün sayısı artışından etkileneceklerdir. 01.10.2008 tarihinden itibaren sigortalı özürlüler en az 15 yıl sigortalılık süresi ve en az 3960 gün şartlarına tabi olacaklardır.  

Bağ-Kur(4/b)’ Kapsamında Sigortalı Olanlar da Engelli Emekliliğinden Faydalanabilecekler: 

5510 sayılı kanunun sigortalılar arasında getirdiği adil düzenlemelerden biri de Bağ-Kur sigortalıların da artık engelli emekliliğinden faydalanmalarıdır. Bilindiği gibi SSK’lılar engelli emekliliğinden faydalanabilirken Bağ-Kurlular böyle bir haktan faydalanamıyorlardı. 01.10.2008 tarihinden itibaren Bağ-Kur’lular da özürlülük derecelerine göre erken emekli olabileceklerdir.

SONUÇ:

1. Doğuştan özürlü olan vatandaşlarımız, ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlamadan önce özürlü olan vatandaşlarımız engelli emekliliğinden faydalanarak yaş şartlarına tabi olmadan erken emekli olabilmektedirler.

2. İlk kez sigortalı olmadan önce % 60 ve yukarısı özürlü olan vatandaşlarımız malulen emekli olamazlar. Bu durumda olan vatandaşlarımız engelli emeklilik şartlarına tabidirler.

3. 01.10.2008 tarihinden itibaren Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan vatandaşlarımız da özürlülük derecelerine göre erken emekli olabileceklerdir.

4. 01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olup özürlü emekliliğinden faydalanmak isteyenler vergi indiriminden faydalanma şartı aranırken bu tarihten sonra ilk kez sigortalı olanlar için vergi indirim belgesi şartı aranmayacaktır.

NOT: Sorularınızı erkanakturk2@hotmail.com adresine gönderebilirsiniz.

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır .)