RSS | Sitene Ekle | Giriş Sayfam Yap | Sık Kullanılanlara Ekle | Asgari Ücret 2014 | 2014 Asgari Geçim İndirimi | Reklam | Bize Ulaşın    


YMM Recep Selimoğlu
TFRS / TMS Uygulamasına Yönelik Önemli Gelişme!
(02.09.2014)
Kuyumculuk Muhasebesi ve İşlemleri

MUHASEBECİLERE VE MALİ MÜŞAVİRLERE ÖZEL İNTERNET SİTESİ DETAYLAR İÇİN TIKLAYINIZ

ÜCRETSİZ ÜYELİK

Ücretsiz üye olun,
güncel bilgiler e-posta adresinize gelsin.

 
E-Posta Adresiniz:

EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

Asgari Ücret 2014
Asgari Geçim İndirimi 2014
Basından Yazılar
E-Kitaplar
İstirahatli / Raporlu İşçinin Bildirimi
Fazla Mesai Ücreti Hesaplama
Kıdem Tazminatı Fonu
Pratik Bilgiler 2014
Güncel Mevzuat
Soru-Cevap
Tek Düzen Hesap
    Planı
Vergi Takvimi 2014
Videolu Soru-Cevap
    (Yeni)
Yazarlarımız

 SON YAZILAR
  TFRS / TMS Uygulamasına Yönelik Önemli Gelişme!

  Malulen Emekliyim. Kamuda Memur Olarak Çalışırsam, Emekli Maaşım Kesilir Mi?

  Gece Vardiyasında Çalıştırılan Kadınlar İçin Yönetmeliğe Uymayanlar Cezalandırılır

  Ar-Ge Harcamalarında Kullanılacak Hesaplar

  Fatura Ödeme Merkezlerinde Kredi Kartı İle Yapılan Tahsilâtlar ve Beyanname Düzeni

  Kıdem Tazminatını Hak Edip Etmeme Fesih Tarihinde Belli Olur

  Limited Şirket Ortağına Ödeme Emri Tebliğ Edilmesi Durumunda Yapması Gerekenler Nelerdir?

  Kiracınız Ödemiyorsa Aidatları Sizden İsterler

  Hizmetlerimi Ne Zaman ve Nasıl Birleştirebilirim?

  Alkollü Sürücü Kaza Yaparsa Geçici İş Göremezliği Yarı Yarıya Düşer

  Tazminat Koşulları

  Apartman ve Site Çalışanlarına Ödenen Ücretlerin Vergilendirilmesi

  Genç Hanıma Ne Kadar Miras Kalır?

  Torba Böyle Çıkar!


YAZARLARIMIZ
Eda Esra ATUN
Star Gazetesi Maliyet Muhasebesi Şefi






MALİYET ANALİZLERİNİN YÖNETİM KARARLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Tarih: 07.04.2008

Maliyet Analizi

 Maliyet Analizi; ürün maliyetini oluşturan girdilerin ham madde, direkt işçilik, endirekt işçilik, genel üretim giderleri ve enerji gibi giderlerin ayrıntılı olarak hesaplanmasıdır.

 Ülkeler arasında mal, hizmet, uluslar arası sermaye akımları ve teknolojik gelişimin hızlı bir şekilde arttığı ve serbestleştiği ve bunlar sonucu ortaya çıkan ekonomik gelişmenin etkisiyle işletmelerin hazırlamış oldukları maliyet tablolarının ve ayrıntılarının bilinmesini günümüz dünyası için çok daha önemli hale getirmiştir. Şirket ortakları ve yöneticilerinin maliyet muhasebesini yönetim aracı olarak kullanmadıkları, maliyet analizlerine yeterince önem vermedikleri ve maliyet muhasebesi konusunda uzman personel istihdam etmedikleri bilinen bir gerçektir. Bunda ülkemizdeki ticaret hayatının hızla gelişen globalleşme sürecine henüz tam anlamıyla uyum sağlayamamasının da etkisi vardır. Ülkemizde ticaret hayatının büyük bir bölümünü oluşturan KOBİ’lerde yönetim tarzı işletme sahiplerinin tutumlarına endekslidir. Burada işletme sahibi ön planda olup, onun kişilik yapısı ve değerleri doğrultusunda işletme yapısı şekillenir. Bütün bu yetki ve sorumlulukların tek kişide toplanmasıyla ise işletme yapısı fonksiyonları karmaşık bir hale gelir. İşletme yöneticileri ve ortakları için verimlilik analizi, kapasite kullanımı, üretimde planlama gibi maliyetleri önemli ölçüde etkileyen değerlerin bir anlam ifade etmemesi ve yöneticilerin toplam sonuca göre hareket etmeleri, yönetiminde bulundukları işletmelerin, hızla globalleşen dünyada bu değerlere önem veren ve uygulayan rakip firmalarla rekabet etmelerini olanaksızlaştırmaktadır. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki; üretim planlaması ve verimlilik analizleri yapan firmaların çok kar elde ettiği veya bu işletmelerin ürettikleri mamullerin tamamı satılıyor anlamına gelmez. Yapılan maliyet analizleri yönetimin karar alma sürecinde daha sağlıklı karar almasına ve işletmenin başarılı bir yönetim politikasının olmasına yardımcı olur.

Karar Alma

Karar alma, belirli bir konuda alınacak kararın o konuyla ilgisi bulunan seçeneklerden birinin benimsenmesi (kabul görmesi) anlamına gelir. Çok sayıda seçeneğin karşılıklı olarak değerlendirilebileceği gibi az sayıda seçeneğin karşılıklı olarak değerlendirilmesi de söz konusu olmaktadır. Burada önemli olan, yapılan seçimin yani alınan kararın işletmenin karını maksimize etmeye veya işletme zarar ediyorsa daha fazla zarar etmesini önlemeye yönelik doğru bir kararın alınmasıdır. 

Kar amacıyla kurulan işletmelerde kar elde etmek ve elde edilen karı maksimize etmek  bütün işletmelerin ortak amacıdır. Bu amaca ulaşabilmek için işletmenin, en düşük maliyetle en yüksek geliri elde edecek şekilde yönetilmesi gerekmektedir. Ancak işletme her zaman kar elde etmeyebilir. Burada işletme yönetimin karar alma mekanizması ön plana çıkmaktadır. Yönetim alacağı kararlara göre işletmesinin kar ya da zarar etmesine sebebiyet verecektir.  

Yönetim kararlarına etki eden maliyetler, az veya çok sayıda seçenek arasından birinin seçilmesi bakımından “geçerli maliyetler” ve “batmış maliyetler” olarak sınıflandırılır.   

a. Geçerli Maliyetler

İşletme yönetimi bir karar alırken; alacağı kararın gelecekle ilgili olması ve seçenekler arasında fark göstermesi gerekmektedir. Bu iki durum bir maliyetin geçerli bir maliyet olabilmesinin temel unsurlarıdır. Şöyle ki, işletme alacağı kararda geçmiş dönemde meydana gelen maliyetleri göz önünde bulundurmamalıdır. Geçmişte meydana gelen fiili maliyetler daha önce alınmış kararlar neticesinde ortaya çıkmıştır ve gelecekte alınacak kararlar bu maliyetleri değiştirmeyecektir. Geçmişte meydana gelen fiili maliyetler sadece gelecek dönemlere ilişkin maliyet tahminlerinde yol gösterici olabilir. Bunun dışında, alınan kararın karar seçenekleri arasında fark göstermesi gerekmektedir.  İşletme yönetimi aldığı kararda, seçtiği yöntemde, gelecekle ilgili maliyet beklentisinde tutar olarak değişmeyen maliyetler geçerli maliyet olarak kabul edilmeyecektir. Örneğin, baskı hizmeti veren bir matbaada acil olarak yetiştirilmesi gereken bir baskı hizmeti vardır. Matbaada baskı için hiç kağıt kalmamıştır.  İşletmenin bu kağıdı 2 farklı firmadan farklı birim fiyatlarla temin etme imkanı bulunmaktadır. Firmalardan birisi kağıdı,  kg’si 1 YTL’den diğeri de 1,3 YTL’den satmaktadır. Birim fiyatı 1 YTL olan firma matbaaya nakliyeyi en erken bir sonraki gün yapabilecekken, birim fiyatı 1,3 YTL olan firma ise gün içinde hemen nakliyat yapabilecek durumdadır. Buradaki örneğe bakıldığında birim fiyatı 1 YTL olan firmadan kağıt almak maliyetleri düşürmek açısından daha mantıklı görünmektedir. Diğer taraftan ise, baskı hizmetinin acil olduğunu ve hizmetin verilmesinin gecikmesi durumunda mevcut müşteriyi kaybetme olasılığı göz önünde bulundurulduğunda alınacak karar, birim fiyatı 1,3 YTL’den olan firmadan kağıdı temin etmektir. Kağıdın tutarı iki firma arasında da farklı olduğu için kağıt geçerli bir maliyettir ve alınan kararlar karar seçenekleri arasında fark göstermektedir.  

b.  Batmış Maliyetler

Batmış maliyetler ise, karar alma sürecinde seçenekler arasında bulundurulmayan, alınacak karardan etkilenmeyen maliyetlerdir. Geçerli maliyet niteliğini taşımayan maliyetler batmış maliyet olarak nitelendirilebilir. Örneğin, alınacak karar seçenekleri arasında tutarı hiç değişmeyen bir maliyet unsuru batmış maliyettir.  

Ucuz işçilik, ucuz malzeme ve ucuza mal olan makineleri satın almak maliyetleri düşürmez aksine daha fazla arttırır...

İşletmelerin çoğunda maliyetleri düşürmek demek, hammadde ve malzeme, işçilik gibi girdileri ucuza mal etmek, daha ucuza mal olan makineleri kullanmak anlaşılmaktadır. Halbuki bu anlayış maliyetlerin düşürülmesinde etkili olmayacağı gibi aksine yapılan üretimin kalitesizliğine, verimliliğin düşmesine ve maliyetlerin artmasına sebep olacaktır. Örneğin, işletmenin maliyetleri düşürmek için kalifiye olmayan ucuz, niteliksiz ve tecrübesiz işçi çalıştırması halinde bu işletmede bir çalışanın yapacağı işi iki çalışan ancak yapabilecektir. Bu da ucuz ve niteliksiz çalışanın üretimde kayıplara yol açmasına sebep olacaktır. Başka bir örnek, iki çalışanın yapması gereken işi tek çalışana yüklemek üretimin aksamasına ve yavaşlamasına sebep olacaktır. Bu durum aynı zamanda üretimde kullanılan makinelerin boşa çalışmasına ve boş yere enerji tüketimine yol açarak üretim yerinde istihdam edilmeyen çalışanın istihdam edilmesi halinde işletmeye olan maliyetinden daha yüksek bir maliyeti ortaya çıkaracaktır. Benzer şekilde makinelerin eski olması üretimde tüketilen enerji miktarının artmasına, son teknoloji ürünü makinelere göre daha fazla enerji tüketerek daha az üretim yapmasına ve dolayısıyla üretim maliyetlerinin artmasına sebep olacaktır.  Sonuç olarak böyle bir durumun varlığı, işletme maliyetlerini düşürmek yerine arttıracak, kalifiye olmayan ucuz, niteliksiz ve tecrübesiz işçi üretimde kayıplara yol açacak, eksik istihdam ve boşa çalışan makineler enerji israfına yol açacak ve eski teknolojinin kullanılması daha fazla maliyet ve daha az üretim sonucunu ortaya çıkaracaktır.

Makinelerin Yenilenmesine İlişkin Bir Uygulama: 

Yine matbaa işletmesi üzerinden örnek verelim. Kullanılan eski makinenin yararlı ömrü 10 yıldır. Makinenin piyasa değeri bulunmayıp hurdaya ayrılması durumunda satılması söz konusu değildir. Makinenin kullanılmasıyla ortaya çıkan toplam sabit gider 40.000 YTL birim, değişken gider 5 YTL’dir.

Yeni makinenin yıllık sabit giderlerde meydana getireceği toplam artış 5.000 YTL’dir.

Birim değişken giderlerde sağlayacağı tasarruf 2 YTL’dir 

 

Eski Makinenin Kullanılması

Yeni Makinenin Alınması

Net Satışlar

1.000.000

1.000.000

Toplam Değişken Giderler

500.000

300.000

Toplam Katkı Payı

500.000

700.000

Toplam Sabit Giderler

40.000

45.000

Net Kar

460.000

655.000

Net Kar Oranı

%46

%65.5


Toplam Katkı Payı = Net Satışlar – Toplam Değişken Giderler 

Eski Makinenin Kullanılması Halinde             1.000.000 – 500.000 = 500.000

Yeni Makinenin Kullanılması Halinde             1.000.000 – 300.000 = 700.000 

 

Net Kar Oranı = Net Kar / Net Satışlar 

Eski Makinenin Kullanılması Halinde  →           460.000 / 1.000.000 = 0,46       

Yeni Makinenin Kullanılması Halinde  →           655.000 / 1.000.000 = 0,66 
 

Tabloyu incelediğimizde eski makinenin yerine teknolojik donanımı yüksek yeni bir makine alınması halinde işletmenin net karının %46’dan %65,5’e çıkacağını söyleyebiliriz. Yeni makinenin alınması aynı zamanda toplam değişken giderlerin de azalmasını sağlayacaktır.  (Toplam sabit giderlerdeki artış amortismandan kaynaklanmaktadır.) Şüphesiz ki makinenin yenilenmesi işletmenin karını arttırmada tek başına etkili değildir. Ancak tabloda da görüldüğü gibi yeni makinenin alınması işletmeye oldukça yarar sağlayacaktır. Örneğimizde muhasebe departmanı tarafından işletme yönetimine sunulacak bu maliyet analizi, yönetimin alacağı kararda son derece etkili olacaktır.

Sonuç olarak işletme yönetimi İki karar seçeneği arasında daha sağlıklı bir tercih yapabilecek ve işletme, gelecekte makinelerin yenilenmesi nedeniyle elde edeceği kar veya zararın boyutunu daha net belirlemiş olacaktır.

 

YARARLANILAN KAYNAKLAR:

1.       BÜYÜKMİRZA, Kamil, Maliyet ve Yönetim Muhasebesi, Fersa Matbaacılık, Ankara, 2003 

2.       Öz, Ersan, Globalleşme Nedir? , Dış Ticaret Dergisi Temmuz 2001

3.       www.kobi.org.tr

 

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır .)