YAZARLARIMIZ
Aye i
Serbest Muhasebeci Mali Mavir
smmm.ayseisci@gmail.com



İbraname Nedir? Ne Zaman Düzenlenir? Hukuki Geçerlilik Şartları - Yargıtay Kararları

BRANAME

braname, içinin iten ayrlrken bata Kdem olmak üzere, ihbar, genel tatil, yllk izin vb. tüm alacaklarn iverenden aldn, iverenden baka alacann kalmadn ksaca iverenin ibra edildiini gösteren, iten ayrlan içinin imzasn tayan belgedir.

BRANAME NE ZAMAN DÜZENLENR

6098 Sayl borçlar kanunun 420. Maddesin de de yer ald üzere ibraname; ibra tarihi itibariyle sözlemenin sona erdii tarihten balayarak en az bir aylk sürenin geçmi bulunmas gereklidir. çinin iten ayrld tarih itibariyle düzenlenen ibraname eklen uygun olsa da hukuki açdan geçerli olmamaktadr.

BRANAMENN EKL VE GEÇERLLK ARTLARI

6098 Sayl Borçlar kanunun 420. Maddesine göre;

1-  çinin iverenden alacana ilikin ibra sözlemesinin yazl olmas, sözlü ekilde yaplan ibralar geçersizdir.

 2- bra tarihi itibaryla sözlemenin sona ermesinden balayarak en az bir aylk sürenin geçmi bulunmas, bu süreden önce imzalatlan ibranameler geçersizdir. branameye erken düzenleme geçersizlii getirilmi olmasna karn en az bir aylk süreçten itibaren herhangi bir tarihte ibraname düzenleme imkânyla da bir üst snr konulmamtr.

3- bra konusu alacan türünün ve miktarnn açkça belirtilmesi, örnein; maa alaca, kdem tazminat, ihbar tazminat, fazla mesai, yllk izin vs. tüm yasal haklarnn ayr ayr ve tutar olarak belirtilmesi gereklidir. Ödenen ksmlarn yanna ‘0’ olarak alacann da kalmadnn net olarak gösterilmesi uygulama koullarndandr. ‘Tüm haklarm aldm’ eklinde düzenlenen ibranameler geçersizdir.

4- Ödemenin hak tutarna nazaran noksansz ve banka araclyla yaplmas arttr. Eksik veya banka araclyla yaplmamsa içinin verecei ibra, dier tüm artlar tasa dahi geçerli olmayacaktr.

Bu unsurlar tamayan ibra sözlemeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür.

Hakkn gerçek tutarda ödendiini ihtiva etmeyen ibra sözlemeleri veya ibra beyann muhtevi dier ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla snrl olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi, ödemelerin banka araclyla yaplm olmas zorunludur. kinci ve üçüncü fkra hükümleri, destekten yoksun kalanlar ile içinin dier yaknlarnn isteyebilecekleri dâhil, hizmet sözlemesinden doan bütün tazminat alacaklarna da uygulanr. veren makbuz, dekont gibi resmi bir evrakla kantlayamad sürece içinin alacaklarn talep etme hakk bulunmaktadr.

braname üzerinde ‘tüm alacaklarm aldm’, ‘dava hakkmdan vazgeçiyorum’ eklindeki beyanlarda geçerlilik tamamaktadr. Hatta ibraname gerekli tüm artlar tasa dahi dava hakkndan vazgeçiyorum eklindeki beyan geçersiz olup, dava her zaman açlabilir.

Bordrolar ile defter kaytlarnn da imzalatlan ibraname ile tutarl olmas gerekmektedir. Örnein ibranamede; kdem tazminat, ihbar tazminat, fazla mesai, yllk izin vs. alacaklarnn tam olarak hesaplanp gösterilmi ve bankadan ödenmi olmas durumu, ayet bordroda gösterilmeyerek vergisel hesaplamalar yaplmam ve defter kaytlarna alnmam ise yine geçerliliini yitirmektedir. Burada da baka bir hukuki boyut ortaya çkm oluyor. branameyle alakal güncel birer Yargtay karar örnekleri verelim;

 Yargtay 9. Hukuk Dairesi         2022/9362 E.  ,  2022/13130 K.

1.DAVA

Davac vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 30.08.2007-27.12.2012 tarihleri arasnda daval irketin antiyesinde kesintisiz olarak çaltn, ... sözlemesinin daval iveren tarafndan haksz ve bildirimsiz olarak feshedildiini, davacnn… aylk ücret aldn, çalt dönem boyunca her gün 07.00-21.00 saatleri arasnda aralksz ve faslasz pazar, dinî ve millî ... ayrm olmakszn çaltn, yasal izin kullanmadn, belirli süreli sözlemelerin birden fazla yenilenmesi yasak olduundan sözlemenin belirsiz süreli olduunu iddia ederek, kdem ve ihbar tazminatlar ile yllk izin ücreti, fazla çalma ücreti, hafta tatili ücreti ile ulusal  ve genel tatil ücreti alacaklarnn davalda tahsiline karar verilmesini talep etmitir.

2. GEREKÇE VE SONUÇ

"...Daval yönünden; Davacnn daval irket bünyesinde kalp ustas  olarak  çal-t, davacnn ... sözlemesinin ihbar ve kdem tazminat  ödemeyi  gerektirmeyecek bir  ekilde   sona  erdiinin  iverence  ispatlanamad, bu nedenle ilk derece Mahkemesi ince kdem ve ihbar tazminatna yönelik talebin kabul edilmesinin doru olduu, lk  derece  mahkemesi  tarafndan; daval  iverenin  matbu  form eklinde   sunduu  ibranamedeki   ödeme  dekontlarnn   dosyaya sunulamadndan  sunulan  matbu  evran  istifa  ve ibraname olarak deerlendirmemesi de yerindedir,  davac  tanklar  ile  aralarnda  devam eden davalar  bulunduu  bu  nedenle  tanklklarna  itibar  edilemeyecei  bildirilmise de dier .. BAM dairelerince de kabul edildii üzere  yurt dnda  çalan içilerin baka bir tank veya delil bulma  imkanlarnn  bulunmad  bu  nedenle  dosya kapsam ve birbirleriyle  örtüen  tank  beyanlarna  itibar  edilmesi gerekecei anlalm olup ilk derece mahkemesinin  buna göre deerlendirme yapmas yerindedir.

Karardan da anlald üzere; içiye yaplan ödemelerin ispat yükümlülüünün iverene ait olduu ve ispatlanamad, iveren tarafndan kanuni hüküm içermeyen matbu evrak niteliinde olan ibranamenin geçersizlii, içiye yasal olan tüm haklarnn verilmesini gerektirmitir.( bildirimsiz fesih sebebiyle Kdem tazminat, hbar tazminat, bordroya yanstlmayan fazla mesai, yllk izinler, genel tatil, resmi tatiller vs.)

Hukuk Genel Kurulu         2018/642 E.  ,  2020/372 K.

Davac istemi

‘…..somut olayda davac vekili 02.07.2013 havale tarihli dava dilekçesinde; müvekkilinin i sözlemesinin hakl neden olmakszn feshedildiini, fazla çalma ile ulusal bayram ve genel tatil çalmalarnn karlnn ödenmediini, davalnn, ödenmeyen alacaklar için balatlan takibe haksz olarak itiraz ettiini ileri sürerek itirazn iptali ile fazla çalma ücreti alaca dndaki alacaklar için %20’den aa olmamak üzere icra inkâr tazminatnn davaldan tahsiline karar verilmesini talep etmitir.

 Somut olayda, taraflar arasndaki i sözlemesi daval iverence 31.10.2012 tarihinde ekonomik sebepler gerekçe gösterilerek feshedilmi olup, davac imzal 08.02.2013 tarihli “braname ve feragatname” balkl belge ile ayn tarihli makbuzda 19.422,84TL kdem tazminat ile 2.696,06TL ihbar tazminat olmak üzere toplam 22.391,90TL alacan davac tarafndan tahsil edildii ve ayrca “braname ve feragatname” balkl belgede davacnn bakaca alacann kalmad ve ivereni ibra ettii hususlar ifade edilmitir.

….. dosya içeriinden, daval iveren tarafndan banka aracl ile ödeme yaplmad anlalmaktadr. Bununla birlikte, yarglama srasnda beyan alnan davac içi, daval iverence kendisine ibraname ve makbuzu imzalad takdirde tazminatlarnn ödeneceinin söylendiini, bu nedenle belgeleri imzaladn ancak kendisine ödeme yaplmadn beyan etmitir.

 Yukarda açklanan bu maddi ve hukuki olgulara göre somut olayda, 6098 sayl TBK’nn 420. maddesinde belirtilen banka aracl ile ödeme yaplmas artna aykr davranldndan, ibraname ve eki mahiyetindeki makbuz kesin olarak hükümsüzdür.’

Bu karardan da anlalaca üzere ibranamenin artlarndan bir tanesi olan içinin alacaklarnn banka araclyla ödenmesi artn tamamas nedeniyle, ibranamenin düzenlenme süresi artn tasa dahi, ibraname hükümsüz kabul edilmitir.

Yargtay 9. HD, 22.09.2020 Tarih, 2020/1206 Esas, 2020/8776 Karar

 ‘…Somut olayda; davac Sosyal Güvenlik Kurumu kaytlarna göre 29.07.2006- 29.06.2010, 08.07.2010-31.08.2012 tarihleri arasnda daval iyerinde çalm olup 29.06.2010 ve 31.08.2012 tarihli imzal ibranameler düzenlendii, 29.06.2010 tarihli ibranamede miktar belirtilmedii, 31.08.2012 tarihli ibranamede ise kdem ve ihbar tazminatnn miktar olarak belirtildii, dier alacak kalemlerinin miktarnn belirtilmedii ve alacaklarn eksiksiz olarak alndnn beyan edildii görülmütür. Bölge Adliye Mahkemesince ibraname içeriine göre davacnn kdem ve ihbar tazminat talepleri yönünden daval iverenliin ibra edildii gerekçesi ile kdem ve ihbar tazminat alacann bulunmad sonucuna varlmtr. Sözü edilen ibranamelerden 29.06.2010 tarihli ibranamede miktar içermedii, ayn tarihli muavin defter kaytlarnda tazminat açklamas ile tahakkuk bulunduu anlalmaktadr. Davac taraf çalmasnn kesintisiz olarak devam ettiini 29.06.2010 tarihinde izinli olarak Türkiye’ye döndüünü ve davalnn çk evraklar ad altnda bu belgeyi imzalattn beyan etmitir. Daval tan beyannda davacnn 2007-2012 yllar arasnda davalnn iyerinde çaltn ve i sözlemesinin 2012 ylnda iverence feshedildiini beyan etmitir. Davacnn yurtd giri çk kaytlarna göre 29.06.2010 tarihinde Türkiye’ye girii 10.07.2010 tarihinde de çk bulunduu anlalmaktadr. Daval tank beyan, davac tarafn iddias ve yurtd giri çk kaytlar dikkate alndnda davacnn çalmasnn sona ermedii, bu nedenle çalmas devam ederken alnan ibranamenin geçerli olmad anlalmaktadr…’

braname içeriinde yer almayan fakat defter kaytlarnda yer alan tahakkuklarnda, ibranamenin hüküm içermesine dayanak tekil etmedii; fiili olarak çalan içiye baka adlar altnda imzalatlan, iverenin kendi kendini ibra etme giriimleri iveren lehine sonuç dourmam olup ibranamenin kesin olarak hükümsüzlüü görülmütür.

KAYNAKÇA

6098 Sayl Türk Borçlar Kanunu

Yargtay Kararlar

04.09.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak gstermeden yaynlanamaz. Kaynak gsterilse dahi, makale aktif link verilerek yaynlanabilir. Kaynak gstermeden ve aktif link vermeden yaynlayanlar hakknda yasal ilem yaplacaktr.)

>> Duyurulardan haberdar olmak iin E-Posta Listemize kayt olun.

>> SGK Tevikleri (156 Sayfa) cretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasn Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasn Google Play 'den hemen indir.


GNDEM