Genel Sağlık Sigortası'yla
aile ve koruyucu hekimlik dışındaki hizmetten katkı payı alınacak. Her muayene
için 2 YTL olan bu tutar iyileştirme araç ve gereçlerinin alımında 398 YTL'yi
geçmeyecek...
Yeni sosyal güvenlik sisteminde herkesi kapsayacak olan
Genel Sağlık Sigortası'nda (GSS) ayakta tedavi dahil olmak üzere hizmetlerden
katkı payı alınacak. Ayakta tedavide hekim ve diş hekiminin her muayenesinde
hastadan 2 YTL katılım payı alınırken, aile hekimi muayeneleriyle koruyucu
hekimlik hizmetlerinden böyle bir ücret alınmayacak.
Ortez, protez, iyileştirme araç ve gereçleriyle ayakta tedavide sağlanan
ilaçlar için çeşitli kriterlere göre yüzde 10 ile yüzde 20 arasında değişen
oranlarda katılım payı alınacak. Bu şekilde ödenecek katkı payı miktarı, asgari
ücretin yüzde 75'ini (bugün için 398 YTL) aşamayacak.
Kronik hastalığa ilişkin ilaçla yatarak tedavide kullanılanlar için katkı payı
ödenmeyecek. Ancak, bu paylar, sistemin ilk üç yılında yüzde 50 indirimli olarak
uygulanacak. Sevk zincirine uymayan, bedelini ödeyecek: Büyük hastanelerin iş yükünü
azaltmak amacıyla sağlık hizmeti sunucuları birinci, ikinci ve üçüncü basamak
olarak gruplara ayrılacak ve sigortalılar bu sevk zincirine uyarak tedavi
olacak. Acil haller dışında ilk basamağı atlayarak ikinci ve üçüncü basamaktaki,
kurumun anlaşmalı hastanelerinde tedavi olanların sağlık harcamalarının yüzde
30'u kendilerince ödenecek. Sevk zinciri, tanı, ön tanı, hekimlerin ve diş
hekimlerinin uzmanlıkları dikkate alınarak tüm yurtta il veya ilçe bazında
belirlenecek. Aile hekimleri birinci basamak içinde yer alacak Anlaşmasız hastaneye gidilebilecek mi?: Kişiler, sevk zincirine uymak
kaydıyla tedavilerini isterlerse Sosyal Güvenlik Kurumu'nun anlaşması olmayan
sağlık merkezlerinde de yaptırabilecek. Bu durumda GSS, aynı tedavi için
anlaşmalı hastanelere ödediği bedelin sadece yüzde 70'ini karşılayacak.
Sevk zincirine uymadan anlaşmalı olmayan bir hastaneye gidenlere ise aynı tedavi
için söz konusu anlaşmalı hastaneye ödenmesi gereken faturanın yüzde 50'si
ödenecek. Ödemeler fatura karşılığı yapılacak. Özel sağlık sigortasına teşvik: Yeni sosyal güvenlik sisteminde, özel
sağlık sigortasını özendirmek amacıyla yeni düzenlemeler öngörülüyor. Buna göre,
özel sağlık sigortalarına ödenen primin asgari ücretin yüzde 30'una kadarlık
bölümü, GSS primi alınırken prime esas kazanç matrahından düşülecek. Hangi hastalıkları sigorta karşılayacak?: Ayakta veya yatarak verilen
tıbbi müdahale ve tedaviler, organ, doku ve kök hücre nakline yönelik sağlık
hizmetleri SGK tarafından karşılanacak. Ağız ve diş muayenesi, tetkik ve
tahliller, diş çekimi, konservatif diş tedavisi ve kanal tedavisi, travmaya ve
onkolojik tedaviye bağlı protez uygulamaları genel sağlık sigortası tarafından
karşılanacak. Ayrıca, 18 yaşını doldurmamış kişilerin ortodontik diş tedavileri
ile 18 yaşını doldurmamış veya 45 yaşından gün almış kişilerin diş
protezlerinin, kurumca belirlenecek tutarının yüzde 50'si verilecek. Çocukların
ortodontik diş tedavileri ise karşılanmayacak. Profesöre parası olan gidecek: Yeni sosyal güvenlik sisteminde sözleşmeli
sağlık kurumlarının sigortalılardan herhangi bir fark ödemesini talep etmesi söz
konusu değil.
Bunun istisnasını ise 'otelcilik hizmeti'yle 'öğretim elemanı farkı' adı altında
yapılacak ödemeler oluşturuyor. Hastanelerde tek kişilik özel odada tedavi
görmek isteyenlerle muayenesini belli bir doçent veya profesör gibi öğretim
üyesinin yapmasını talep edenler fark ödemek zorunda kalacak.
Ancak bu fark, kurumun söz konusu hizmetler için belirlediği fiyatın iki katını
aşamayacak. Söz konusu uygulama, öğretim üyelerinin girmesi gereken
ameliyatlarda fark ödemesi yapılacağı anlamına gelmiyor. Tedavi için yurtdışına gidilebilecek mi?: Sağlık Bakanlığı'nın uygun
görüşü alınarak yurtiçinde tedavisi mümkün olmadığı tespit edilen kişilerin
sağlık hizmetleri yurtdışında sağlanacak. Yurtdışında görevli olarak
bulunanların söz konusu ülkede aldıkları sağlık hizmetleri genel sağlık
sigortası tarafından karşılanacak. Ancak, bunun için en az altı ay süreyle
yurtdışında bulunulması gerekecek. Yurtdışında görevli kişilerin tedavi
giderlerinin sadece yurt içindeki sözleşmeli hastanelere ödenebilen kısmı genel
sağlık sigortası tarafından karşılanacak, kalanını ise çalıştıkları kurumları
ödeyecek.
Sorun
yanıtlayalım
1962 doğumluyum, 1979'dan beri sigortalı çalışıyorum. Emekli olduğumda maaşım
düşer mi? Derya Eren (SSK'lı)
Yaş, prim gün sayısı ve yıl olarak mevcut mevzuata göre emekliliği hak etme
koşullarınız değişmeyecek. Dolayısıyla prim gün sayısındaki artıştan
etkilenmeyeceksiniz. Yeni düzenleme SSK'daki emekli aylığı bağlama oranına çok
yakın olduğu için, işçilerin 9 bin günlük prim ödeme süresine tekabül eden
aylıkları, emekliliğine 9 yıldan az süre kalanlar için değişmeyecek. Annem 32 yıllık öğretmen ve 2007 Haziran ayında emekli olmayı düşünüyor. Eğer
2006 Haziranı'nda emekli olursa bu iki emekli maaşı arasında fark ne kadar
olacaktır? Gökhan Güzel (Öğrenci)
Yeni yasadan dolayı anneniz herhangi bir hak kaybıyla karşılaşmayacak. 2007
Haziran ayında emekli olduğu takdirde, emekli aylığının hesaplanmasında dikkate
alınacak katsayı artmış olacağından gelecek yıl emeklilik başvurusunda bulunması
daha avantajlı olacak. İki yıl önce emekliliği hak ettim ama halen çalışıyorum. Alacağım emekli
ikramiyesi yeni sistemden etkilenecek mi? Gülseren Bayman (Memur)
Mevcut sistemde emekliliği hak etmiş olduğunuz için, emekli ikramiyenizin
hesaplanması mevcut sisteme göre yapılacak. 2007 yılı itibarıyla prim gün sayısı dolup yaşın dolmasını bekleyenlerin
durumu ne olacak? Nurgül Özkan (işçi)
Yaşın dolmasını bekleme açısından durumunuzda bir değişiklik olmayacak. Ancak
yaşınızın dolmasını beklerken prim ödemeye devam ederseniz emekli aylığınız
mevcut sisteme göre daha olumlu etkilenir. Yurtdışında yaşamaktayım. SSK'da toplam 7 bin 464 işgünü kazanılmış hizmetim
mevcut. Daha önce SSK 28.11.2008 tarihinde emekli olabileceğimi bildirmişti. Bu
durumda yeni yasadan nasıl etkilenirim? Baha Tunç (Avustralya'da işçi)
Emekliliği hak etme koşullarında yeni yasadan olumsuz etkilenmeyeceksiniz.
Emeklilik tarihiniz, prim gün sayınız ve alabileceğiniz emekli aylığınız
değişmeyecek.
CHP:
Yoksullar sistem dışına itildi
CHP İstanbul Milletvekili ve eski SSK Genel Müdürü Kemal Kılıçdaroğlu, sosyal
güvenlik sisteminde yapılan düzenlemelere ilişkin eleştirilerini şöyle sıraladı:
Anayasa'ya aykırı hükümler var: Kanunda Anayasa'ya aykırı hükümler var.
İlk akla gelen, fiili hizmet süresi zammının birçok sektörde kamu çalışanına
uygulanıp özel sektör çalışanına uygulanmaması. Bu hükümleri tek tek saptayıp
Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açacağız. Sistem herkesi kucaklamıyor: Bu yasa tüm çalışanları kapsayan bir Sosyal
Sigorta Sistemi öngörmüyor. Yasaya göre, 'niteliği itibarıyla kişinin bir günde
yapabileceği işte, yevmiyeli çalışan' sigorta kapsamı dışında. Aynı şekilde
düşük gelirli esnaf ve sanatkâr, tarımda çalışan işçi, dar gelirli çiftçi de
sigorta sistemi dışına çıkarıldı. Yani bunlar yaşamları boyu hiç emekli
olamayacak.
Cumhuriyet tarihi boyunca parlamentoya gelen sosyal güvenlik yasalarında kapsam
genişletilerek, herkesin sisteme alınması için çaba harcandı. İlk kez bu
tasarıyla emeklilik sigortası açısından sosyal güvenlik alanı daraltıldı.
Varlıklılar, prim ödeyebilecekler sistemde korunurken, yoksullar, geliri düşük
olanlar ilk kez sistemin dışına itildi. Çocuklara sağlık parasız değil: Çocuğa sunulacak sağlık hizmeti,
söylendiği gibi parasız değil. Yasaya göre, herkes sağlıkta katkı payı ödeyecek.
Çocuğunu muayene ettiren, ilaç alan, profesöre muayene ettiren de katkı payı
ödeyecek. Bugünkü yasalara göre evlenmemiş, çalışmayan, iş bulamayan kız çocuğu,
yaşı ne olursa olsun sağlık sigortasından yararlanıyor. Ama yeni yasayla kız
çocuklarının sağlık sigortası hakkı kısıtlandı. Eşitlik yok: Bu emeklilik sistemi, bütün vatandaşlarımızın eşit hak ve
yükümlülüklere sahip olduğu sistem değil; memurlarla işçiler arasında,
memurlarla esnaf arasında fark var. Memur, işçiye göre daha yüksek emekli aylığı
alacak. İş kazası ve meslek hastalığı sigortasında da memurlar lehine getirilen
hükümler, işçi ve esnaf için getirilmedi. Açığı memurlar finanse edecek: İşçi ve esnaf için, sigorta primine esas
kazançta üst sınır getirilirken memura getirilmedi. Amaç, açığı kısa sürede
memura finanse ettirmek. AB'de prim gün sayısı 5 bin: İşçinin prim gün sayısının 7 binden 9 bine
çıkarılması ülke gerçeğiyle bağdaşmıyor. Özel sektörde hangi işçi kesintisiz 25
yıl çalışabilir. Hiçbir AB ülkesinde 9 bin gün prim yok. AB ülkelerinde işçiler
için prim ödeme dün sayısı, genellikle 5 bin gün. Çünkü işçinin memur gibi yüzde
100 iş güvencesi yok. Aylıklar düşecek: Bu yasayla emeklilikte aylık bağlama oranı yüzde 50'ye
kadar düşecek. Bugün 900 YTL olan emekli aylığı, yeni sistemde 550 YTL'ye
inecek. Tabii bunu her yıl yüzde 1-2 gibi oranlarda düşürerek yapacaklar ki
millet farkına varmasın.
Çözüm yolu
kayıt dışını ortadan kaldırmak
KESK Başkanı İsmail Hakkı Tombul
Sosyal güvenlik kurumlarının sorunu, ülkenin sosyoekonomik sorunlarından
bağımsız değil. IMF programları işsizlik ve yoksulluğu, gelir dağılımını
artırırken, kayıt dışı ekonomi ve kayıt dışı istihdamı körüklüyor. Çözüm,
bütçeden sosyal güvenliğe düzenli ve yeterli pay ayrılması, 11 milyon kayıt dışı
ve sigortasız çalışan nüfusun kapsam içerisine alınması, özerk ve toplum
denetimine açık kurumsal yapı, işsizlikle mücadele anlayışı içinde aranmalı.
Yeni sistem kayıt dışı istihdamı kayda alıp, sosyal güvenlik çatısında toplamak
yerine, sistemden kaçışı körüklüyor. Önceki sistemde işçiler sigortalı olmak
isterken, işveren bunu engelliyordu. Son düzenlemeyle belki işçi bile sosyal
güvenlik kapsamına girmek istemeyecek. Memurun aylık bağlama oranını indirilerek
kazanılmış hak gasp edildi. Genel Sağlık Sigortası'na ödenecek yüzde 5 primle
kamuda maaşlar bu oranda azalacak. İşçi ve esnafın sosyal güvenlik sisteminden
kaçışının faturası memura çıkacak.
Sosyal devlet olmanın gereği sağlık hizmetlerinin bütçeden finanse edilmesi.
Yurttaşlar bunun için yeteri kadar vergi ödüyor. Genel Sağlık Sigortası, gelirin
yüksek, gelir dağılımı adaletsizliğinin en düşük olduğu ülkelerde bile zorlukla
işliyor. Çünkü model koruyucu sağlık hizmeti yerine, tedavi edici hizmet
hedeflediği için sağlıkta tüketimi artırarak, piyasayı hedefliyor.
TTB:
'Bıçak parası' yasallaştırıldı
Türk Tabipleri Birliği Sosyal Güvenlik Çalışma Grubu adına Dr. Osman Öztürk
Sosyal güvenlik sorunlarına çözüm bir yana, çalışanlar için yeni hak kayıpları
getirildi. Sosyal güvenlik kurumlarının tek çatıda birleştirilmesinin
çalışanlara getirdiği kazanım yok. 'Norm birliği' adına farklı sosyal güvenlik
kuruluşundakilerin yararlandığı haklar, en dezavantajlı kuruma eşitlendi. Altı
buçuk yıl önce 5 binden 7 bin güne çıkarılan prim gün sayısı yeni sistemde 9 bin
güne yükseltildi.
Bu durumda, 1 milyon geçici işçinin tam maaşa hak kazanması için her yıl 120 gün
iş bulursa 95 yaşını, her yıl 90 gün iş bulusa 120 yaşını bitirene kadar
beklemesi gerekecek. Halen Emekli Sandığı, SSK, Bağ-Kur ve yeşil kartlı
hastalardan sağlık hizmeti sunumu sırasında ücret alınması yasadışı. Oysa yeni
sistemde mevzuata ilk kez 'fark ödemesi' girdi. Böylece özel hastanede 'fark
ücreti' diye alınan, yasal dayanağı olmayan 'bıçak parası' yasallaştı ve suç
olmaktan çıkarıldı. Jet hızıyla yasalaşma süreci parlamenter demokratik sistem
açısından ayrıca değerlendirilmeli.
İşçi ve
işverenin yükü artıyor
Türk-İş Başkanı Salih Kılıç
Sistemin sorunlarını çözerek sürdürülebilir yapıya kavuşturulması için
aktif/pasif dengesini sağlayacak düzenleme yapılmalı. Özelleştirmeler nedeniyle
işçiyi emekliliğe zorlayan uygulamadan vazgeçilmeli, işçiler çalışmaya
özendirilmeli.
Yeni sistem sigortalılarla işverenlerin yüklerini ağırlaştırarak, sigortalıların
haklarını daraltarak sistemin gelirlerini artırma, giderlerini kısma yoluyla
aktüeryal dengesini sağlamayı amaçlamakta.
Oysa ki bu düzenleme sisteme güveni kalmayan, sistemden gelecek beklentisi
olmayan kimselerin gönüllü prim ödemelerini engelleyecek. Sistemin aktif/pasif
dengesi daha da bozulacak.Yeni yasa çalışma koşullarıyla bağdaşmıyor. Önemli
kesimi emeklilik sisteminin dışında bırakacak, mevsimlik ve esnek çalışacak
işçiler çalıştıkları sürece prim ödeyecek olmalarına rağmen daha zor emekli
olacak ve emekli aylıkları düşecek.
Esnafın
prim yükü daha da artacak
TESK Başkanı Derviş Günday
Mevcut uygulamada Bağ-Kur'dan emekli olan esnaf ve sanatkârların aldıkları
aylığın yüzde 10'u oranında kesilen sosyal güvenlik destek primi, yeni sistemde
yüzde 33-39.5 oranına yükseltiliyor. Bu düzenleme kayıt dışılığı artırır.
Kazancı üzerinden vergisini veren sigortalılara adeta ikinci vergi gibi destek
primi adı altında ödeme yükümlülüğü getirilmesi, bunların yeniden çalışma
isteklerine engel teşkil edeceği gibi, adaletli uygulama da değil.
Sağlık hizmetlerinden yararlanmak için prim borcunun bulunmaması önkoşulu
kesinlikle yanlış bir uygulama. Gereksiz kullanımı önlemek amacıyla sağlık
hizmetlerinden yararlanmanın birinci basamağını oluşturan hekim muayenesinden
bile katılım payı almak, kişileri caydırma etkisi bir yana gerekli durumlarda
bile adeta sağlık hizmetlerinden yararlanmamaya yöneltecek